Na dynamiczny rozwój PKO przed II wojną światową decydujące znaczenie miały:
- duża sieć placówek własnych i korzystanie z placówek pocztowych;
- wielka różnorodność świadczonych usług, m. in.: przyjmowanie wkładów na książeczkach a’vista, premiowych, terminowych; dokonywanie obrotu z zagranicą; udzielanie kredytów oraz wynajem skrytek sejfowych;
- proste, precyzyjne i jednoznaczne przepisy obowiązujące we wszystkich dziedzinach działalności.
Dynamiczny rozwój PKO przerwał wybuch II wojny światowej. Mienie PKO, znajdujące się w 1939 roku na obszarach okupowanych, skonfiskowano. Na ziemiach, na których Niemcy utworzyli tzw. Generalne Gubernatorstwo, pozwolono pracownikom PKO dokonywać pod nadzorem okupanta ściśle limitowanych wypłat. Wypłaty były dokonywane, aż do wybuchu Powstania Warszawskiego w 1944 roku.
Pocztowa Kasa Oszczędności została utworzona w 1919 roku, a więc niemal bezpośrednio po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Jej powstanie miało szczególne znaczenie w kraju, w którym przez ponad sto lat funkcjonowały odmienne systemy prawne, administracyjne i finansowe państw zaborczych. Jednym z zadań nowych władz było stworzenie jednolitego systemu oszczędnościowego, który umożliwiałby bezpieczne gromadzenie środków i jednocześnie zwiększał dostęp społeczeństwa do usług finansowych. PKO od początku miała więc spełniać nie tylko funkcję komercyjną, ale również gospodarczą i społeczną.
Jednym z najważniejszych źródeł powodzenia instytucji było wykorzystanie rozbudowanej sieci urzędów pocztowych. Tworzenie od podstaw dużej liczby własnych placówek bankowych byłoby kosztowne i czasochłonne, natomiast poczta była obecna także w mniejszych miejscowościach, w których nie działały tradycyjne banki. Dzięki temu mieszkańcy wielu regionów kraju mogli korzystać z usług oszczędnościowych bez konieczności podróżowania do dużych miast. Rozwiązanie to wyraźnie poszerzało zasięg działania PKO i umożliwiało dotarcie również do klientów dysponujących stosunkowo niewielkimi oszczędnościami.
Duże znaczenie posiadał państwowy charakter Pocztowej Kasy Oszczędności. Instytucja działała pod kontrolą państwa, a powierzane jej środki korzystały z jego gwarancji. W okresie, w którym polski system finansowy dopiero się kształtował, czynnik zaufania był szczególnie istotny. Ludność musiała zostać przekonana, że przekazanie pieniędzy instytucji finansowej jest bezpieczniejsze niż przechowywanie ich w domu. Gwarancje państwowe oraz rozpoznawalność placówek pocztowych sprzyjały budowaniu takiego zaufania.
PKO prowadziła jednocześnie działania mające na celu popularyzację samej idei oszczędzania. Książeczka oszczędnościowa stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych produktów finansowych, umożliwiając systematyczne odkładanie nawet stosunkowo niewielkich kwot. Było to ważne zwłaszcza dla osób, które wcześniej nie korzystały z usług bankowych. Oszczędzanie zaczęło być przedstawiane nie tylko jako sposób gromadzenia pieniędzy, ale również jako przejaw gospodarności, przezorności i odpowiedzialności za przyszłość własnej rodziny.
Szczególne znaczenie miało rozwijanie oszczędności wśród dzieci i młodzieży. PKO angażowała się w tworzenie Szkolnych Kas Oszczędności, których zadaniem było wyrabianie nawyku regularnego odkładania pieniędzy już od najmłodszych lat. Działalność ta miała znaczenie wychowawcze i edukacyjne. Młody człowiek miał nauczyć się planowania wydatków, odróżniania potrzeb bieżących od przyszłych oraz dostrzegania wartości niewielkich, ale systematycznie gromadzonych sum.
Rozwój PKO nie ograniczał się jednak do przyjmowania depozytów. Instytucja uczestniczyła także w rozwoju obrotu czekowego i bezgotówkowego. Było to szczególnie istotne dla przedsiębiorstw, instytucji oraz administracji, ponieważ umożliwiało regulowanie należności bez konieczności fizycznego przekazywania dużych ilości gotówki. Rachunek czekowy usprawniał rozliczenia i zwiększał bezpieczeństwo obrotu gospodarczego.
Znaczenie tej działalności rosło wraz z modernizacją polskiej gospodarki. Coraz większa liczba przedsiębiorstw korzystała z rachunków prowadzonych przez PKO, a obrót bezgotówkowy stawał się ważnym elementem działalności instytucji. W okresie międzywojennym PKO należała do podmiotów, które w istotnym stopniu przyczyniły się do popularyzacji tej formy rozliczeń. Rozwój rachunków czekowych można więc traktować jako jeden z przejawów unowocześniania polskiego systemu finansowego.
Oferta PKO była stopniowo rozszerzana wraz ze wzrostem potrzeb klientów. Oprócz przyjmowania wkładów instytucja zajmowała się przekazami pieniężnymi, obsługą czeków, inkasem niektórych należności, obrotem papierami wartościowymi oraz operacjami związanymi z przekazywaniem pieniędzy za granicę. Dzięki temu klient mógł w jednej instytucji korzystać z coraz większej liczby usług. Poszerzanie zakresu działalności zwiększało konkurencyjność PKO i wzmacniało jej pozycję na rynku.
Ważnym kierunkiem rozwoju była również obsługa operacji zagranicznych. Polska po odzyskaniu niepodległości posiadała liczną emigrację, szczególnie w Stanach Zjednoczonych i krajach Europy Zachodniej. Przekazy pieniężne kierowane przez Polonię do rodzin pozostających w kraju stanowiły ważne źródło dewiz. Potrzeba sprawnej obsługi takich operacji przyczyniła się między innymi do inicjatywy utworzenia odrębnej instytucji – Banku Polska Kasa Opieki, którego zadaniem było ułatwienie obsługi finansowej Polaków mieszkających poza granicami kraju.
Rozwój PKO był również związany z finansowaniem gospodarki. Środki zgromadzone przez miliony oszczędzających mogły zostać wykorzystane w szerszym obiegu gospodarczym. Instytucja uczestniczyła w finansowaniu przedsięwzięć ważnych dla rozwoju państwa oraz wspierała proces tworzenia krajowego kapitału. Oszczędności ludności przestawały być środkami pozostającymi poza systemem finansowym i mogły być wykorzystane do finansowania inwestycji.
Szczególne znaczenie miały wielkie projekty modernizacyjne II Rzeczypospolitej. Rozwój Gdyni, budowa infrastruktury oraz późniejsza realizacja przedsięwzięć związanych z Centralnym Okręgiem Przemysłowym wymagały ogromnych nakładów kapitałowych. PKO należała do instytucji uczestniczących w finansowym zapleczu modernizacji kraju. W ten sposób działalność oszczędnościowa była pośrednio powiązana z rozwojem przemysłu i infrastruktury.
Istotnym czynnikiem sukcesu były również jednolite procedury. W państwie powstałym z trzech różnych zaborów standaryzacja działalności finansowej miała wyjątkowo duże znaczenie. Klient korzystający z usług PKO powinien spotkać się z podobnymi zasadami niezależnie od regionu kraju. Jasne przepisy ograniczały możliwość dowolnej interpretacji procedur przez pracowników i ułatwiały klientom korzystanie z usług.
Standaryzacja miała również znaczenie organizacyjne. Im większa stawała się instytucja, tym ważniejsze było stosowanie jednolitych formularzy, zasad księgowania i sposobów obsługi klientów. Ułatwiało to nadzorowanie działalności oraz umożliwiało sprawne działanie rozległej sieci. Można uznać, że był to jeden z elementów, dzięki którym PKO mogła obsługiwać coraz większą liczbę klientów bez utraty spójności organizacyjnej.
Rozwój Pocztowej Kasy Oszczędności należy również wiązać z prowadzoną działalnością informacyjną i reklamową. Instytucja promowała oszczędzanie za pomocą plakatów, wydawnictw i różnego rodzaju akcji społecznych. Reklama nie ograniczała się jedynie do zachęcania do korzystania z konkretnej usługi. Przekazywano również treści wychowawcze dotyczące gospodarowania pieniędzmi i zabezpieczenia przyszłości.
Skala rozwoju była na tyle duża, że pod koniec okresu międzywojennego PKO stała się najważniejszą instytucją gromadzącą oszczędności polskich gospodarstw domowych. Oznaczało to nie tylko sukces organizacyjny, ale także bardzo wysoki poziom społecznego zaufania. Skrót PKO zaczął być powszechnie utożsamiany z oszczędzaniem, a sama instytucja zajęła trwałe miejsce w życiu gospodarczym II Rzeczypospolitej.
Wybuch II wojny światowej gwałtownie przerwał ten proces. Zniszczeniu lub przejęciu uległa znaczna część majątku instytucji, a funkcjonowanie sieci zostało podporządkowane warunkom okupacyjnym. Normalna działalność bankowa w przedwojennym znaczeniu nie mogła być kontynuowana. Ograniczone operacje prowadzone na części okupowanych ziem służyły przede wszystkim obsłudze istniejących wcześniej zobowiązań w zakresie dopuszczonym przez władze okupacyjne.
Wojna oznaczała również ogromne straty osobowe, organizacyjne i materialne. Zerwane zostały dotychczasowe powiązania gospodarcze, część dokumentacji i infrastruktury uległa zniszczeniu, a przedwojenny system pieniężny został zasadniczo zmieniony. Instytucja, która przez dwadzieścia lat rozwijała działalność wraz z polskim państwem, znalazła się w zupełnie nowych warunkach.
Przedwojenna historia PKO pokazuje jednak, że jej szybki rozwój nie był wynikiem jednego czynnika. Zadecydowało połączenie łatwego dostępu do usług, państwowych gwarancji, szerokiej oferty, wykorzystania sieci pocztowej, promocji oszczędzania oraz uczestnictwa w rozwoju obrotu bezgotówkowego. Dużą rolę odegrało również dostosowywanie działalności do potrzeb odbudowującego się państwa i gospodarki. Dzięki temu w ciągu zaledwie dwóch dekad Pocztowa Kasa Oszczędności przekształciła się z nowo utworzonej instytucji w jeden z filarów polskiego systemu finansowego.