praca podyplomowa
| Kryterium | Ocena w | punktach | ||
| Wysoka | Dobra | Słaba | Zła | |
| 1. Styl zarządzania i kwalifikacje kierownictwa | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 2. Sytuacja rodzinno-majątkowa przedsiębiorcy (wspólników) | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 3. Historia funkcjonowania przedsiębiorcy | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 4. Stosunki z bankami | 3 | 2 | 1 | 0 |
Przy ocenie powyższych kryteriów należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:
- Styl zarządzania i kwalifikacje kierownictwa. Wysoko punktowane powinny być przedsiębiorstwa zarządzane przez osoby dynamiczne, otwarte na innowacje, posiadające określoną strategię rozwoju firmy oraz wykształcenie i doświadczenie zawodowe zgodne z prowadzoną działalnością. Wysoko oceniane mogą być również: dobra organizacja pracy, sprawny system marketingu, wykwalifikowany personel itd.
- Sytuacja rodzinno-majątkowa przedsiębiorcy (wspólników). Wysoko oceniany powinien być przedsiębiorca (wspólnicy) o ustabilizowanej, jasnej sytuacji rodzinnej, posiadający nieobciążony własny majątek rzeczowy i finansowy o znacznej wartości rynkowej. Wskazane jest, aby miesięczne dochody z posiadanego majątku oraz dodatkowych źródeł przewyższały miesięczne wydatki gospodarstwa domowego przedsiębiorcy (wspólników).
- Historia działania przedsiębiorcy. Wysoko oceniany powinien być przedsiębiorca, który: prowadzi działalność na rynku co najmniej 3 lata, nie był oskarżany o nieuczciwe prowadzenie interesów (oszustwa podatkowe, procesy z odbiorcami odnośnie jakości produktu itd.), ma dobrą opinię lokalnej społeczności oraz organizacji branżowych. Wskazane jest, aby przedsiębiorca posiadał znaczny kapitał własny zaangażowany w działalność gospodarczą.
- Stosunki z bankami. Wysoką ocenę punktową powinien otrzymać przedsiębiorca, który ma pozytywne opinie banków, z którymi współpracuje. Przedsiębiorca ma rachunek podstawowy w Banku X oraz korzysta z innych usług bankowych w naszym banku. Terminowość realizacji zobowiązań wobec banków jest bez zarzutu. Przedsiębiorca bez opóźnień dostarcza dokumenty i informacje wymagane przez banki.
- POZYCJA PRZEDSIĘBIORCY NA RYNKU
| Kryterium | Ocena w | punktach | ||
| Wysoka | Dobra | Słaba | Zła | |
| 1. Możliwości zbytu | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 2. Produkt (usługa) / konkurencja | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 3. Uzależnienie od dostawców / odbiorców oraz powiązania kapitałowe i organizacyjne | 3 | 2 | 1 | 0 |
| 4. Charakter branży | 3 | 2 | 1 | 0 |
Przy ocenie powyższych kryteriów należy wziąć pod uwagę następujące czynniki:
- Możliwości zbytu. Wysoko oceniane powinny być następujące sytuacje: rynek na dany produkt (usługę) jest nie nasycony, rozwija się dynamicznie, jest duży potencjalny popyt (lokalny, krajowy, zagraniczny) na dany wyrób, producent ma podpisane kontrakty (porozumienia handlowe lub kooperacyjne) ze stałymi odbiorcami, ma dobrze zorganizowaną sieć dystrybucji (własną lub pośredników).
- Produkt (usługa) / konkurencja. Wysoka ocena punktowa jest nadawana, gdy: produkt (podstawowa grupa asortymentowa) jest nowoczesny, ma odpowiednie parametry jakościowe i niski wskaźnik zwrotów (reklamacji) oraz konkurencyjną cenę; przedsiębiorca dysponuje szerokim asortymentem produktów (usług) i ma duży udział w rynku lokalnym (ewentualnie krajowym), a ponadto nie występują zagrożenia ze strony innych przedsiębiorców prowadzących podobną działalność.
- Uzależnienie od dostawców/odbiorców oraz powiązania kapitałowe i organizacyjne. Wyższą ocenę powinien uzyskać przedsiębiorca, który ma kilku stałych dostawców w odniesieniu do każdego z podstawowych materiałów i surowców (większe bezpieczeństwo zaopatrzenia materiałowego, możliwość negocjowania cen). Po stronie sprzedaży preferencje w ocenie otrzymują zróżnicowane kierunki sprzedaży (rynek lokalny, krajowy, eksport) oraz posiadanie wielu odbiorców (w takich warunkach wzrasta stopień bezpieczeństwa zbytu). Wyższą punktację uzyskuje przedsiębiorca, którego powiązania kapitałowe i organizacyjne nie są skomplikowane oraz nie wskazują na znaczny stopień uzależnienia od innych podmiotów.
- Charakter branży. Wysoką ocenę powinien otrzymywać przedsiębiorca funkcjonujący w branży rozwojowej (tempo wzrostu przewyższające stopę inflacji, wysoki poziom rentowności). Niżej powinien być oceniony przedsiębiorca działający w branży stagnacyjnej (tempo rozwoju oscylujące wokół stopy inflacji, poziom rentowności zbliżony do przeciętnego) lub schyłkowej (spadkowa tendencja sprzedaży oraz poziom rentowności).
Uwaga: w przypadku, gdy branża, w której działa przedsiębiorca, zostanie zaliczona przez Bank X do grupy branż wysokiego ryzyka, za kryterium „charakter branży” należy przyznać 0 punktów.
OCENA CZYNNIKÓW OBIEKTYWNYCH
| Wyszczególnienie | Wartość
wskaźnika |
Przedział
punktowy |
Ilość
przyznanych |
Waga | Wyniki oceny (4×5) | Uzasadnienie ocen |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| I. Rentowność i płynność (1+2) | 1,0 | |||||
| 1. Rentowność brutto sprzedaży (ROS) % | 0-3 | 0,6 | ||||
| 2. Płynność bieżąca (CR) | 0-3 | 0,4 | ||||
| II. Zadłużenie (1+2) | 1,0 | |||||
| 1. Wskaźnik zadłużenia (WZ) | 0-3 | 0,6 | ||||
| 2. Wskaźnik pokrycia odsetek (WPO) | 0-3 | 0,4 | ||||
| III. Suma punktów za czynniki obiektywne (I+II) | ||||||
OCENA CZYNNIKÓW SUBIEKTYWNYCH
| Wyszczególnienie | Przedział
punktowy |
Ilość
przyznanych |
Waga | Wyniki oceny (3×4) | Uzasadnienie ocen |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
| I. Zarządzanie i wiarygodność właściciela (1+2+3+4) | 1,0 | ||||
| 1. Styl zarządzania i kwalifikacje kierownictwa | 0-3 | 0,3 | |||
| 2. Sytuacja rodzinno-majątkowa przedsiębiorcy (wspólników) | 0-3 | 0,2 | |||
| 3. Historia funkcjonowania przedsiębiorcy | 0,2 | ||||
| 4. Stosunki z bankiem | 0-3 | 0,3 | |||
| II. Pozycja przedsiębiorcy na rynku (1+2+3+4) | 0-3 | 1,0 | |||
| 1. Możliwości zbytu | 0-3 | 0,3 | |||
| 2. Produkt (usługa) / konkurencja | 0-3 | 0,4 | |||
| 3. Uzależnienie od dostawców / odbiorców | 0-3 | 0,1 | |||
| 4. Charakter branży | 0-3 | 0,2 | |||
| III. Suma punktów za czynniki subiektywne (I+II) | |||||
ŁĄCZNA OCENA CZYNNIKÓW SUBIEKTYWNYCH I OBIEKTYWNYCH
| Wyszczególnienie | Wyniki
oceny* |
Mnożnik | Ocena punktowa (2×3) |
| 1 | 2 | 3 | 4 |
| I. Grupy wskaźników (1+2) | 5,0 | ||
| 1. Rentowność i płynność | 2,0 | 2,5 | 5,0 |
| 2. Zadłużenie | 1,8 | 2,5 | 4,5 |
| II. Grupy kryteriów (1+2) | 5,0 | ||
| 1. Zarządzanie i wiarygodność właściciela | 2,3 | 3,0 | 6,9 |
| 2. Pozycja przedsiębiorcy na rynku | 1,2 | 2,0 | 2,4 |
| III. Razem (I+II) | 10,0 | 18,8 |
| * – w kolumnie drugiej umieszczane są sumy wskaźników oceny z tablic A i B (kolumna 5 – czynniki subiektywne, kolumna 6 – czynniki obiektywne) |
W zależności od ilości uzyskanych punktów, przedsiębiorstwo jest kwalifikowane do jednej z klas ryzyka:
KLASY SYTUACJI EKONOMICZNO – FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORCÓW PROWADZĄCYCH UPROSZCZONĄ SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOWĄ
| Klasy sytuacji ekonomiczno – finansowej | Liczba punktów |
| A – Pierwszorzędna | 27,5 – 30,0 |
| B – Bardzo dobra | 25,0 – 27,4 |
| C – Dobra | 22,5 – 24,9 |
| D – Zadawalająca | 20,0 – 22,4 |
| E – Przeciętna | 17,5 – 19,9 |
| F – Akceptowalna | 15,0 – 17,4 |
| G – Słaba | 12,0 – 14,9 |
| H – Zła | poniżej 12,0 |
Określenie klasy sytuacji ekonomiczno – finansowej, w połączeniu z analizą terminowości obsługi zadłużenia, pozwala na zakwalifikowanie przedsiębiorstwa do danej klasy ryzyka kredytowego. W zależności od wyniku tej klasyfikacji, kredyt jest dla przedsiębiorstwa dostępny, dostępny pod warunkiem szczególnego zabezpieczenia spłaty kredytu lub niedostępny. Szczegółowe reguły kwalifikacji do określonych grup ryzyka oraz zasady dostępności kredytu obrazują kolejne tabele.
KLASY RYZYKA KREDYTOWEGO WYZNACZONE WEDŁUG METODY BANKU
Terminowość obsługi zadłużenia / kredytu
| Klasa sytuacji ekonomiczno – finansowej przedsiębiorcy | Regularna
obsługa a |
Opóźnienie od 1 m-ca do 3 m-cy
b |
Opóźnienie od 3 m-cy do 6 m-cy
c |
Opóźnienie powyżej 6 m-cy
d |
| A – Pierwszorzędna | Aa | Ab | Ac | Ad |
| B – Bardzo dobra | Ba | Bb | Bc | Bd |
| C – Dobra | Ca | Cb | Cc | Cd |
| D – Zadawalająca | Da | Db | Dc | Dd |
| E – Przeciętna | Ea | Eb | Ec | Ed |
| F – Akceptowalna | Fa | Fb | Fc | Fd |
| G – Słaba | Ga | Gb | Gc | Gd |
| H – Zła | Ha | Hb | Hc | Hd |
KATEGORIE RYZYKA KREDYTOWEGO ZGODNIE Z PRZEPISAMI DOTYCZĄCYMI TWORZENIA REZERW CELOWYCH W BANKU X.
| Kategorie ryzyka kredytowego | Klasy ryzyka kredytowego wg metody banku |
| I (Normalne) | Aa, Ba, Ca, Da, Ea, Fa |
| II (Pod obserwacją) | Należności od przedsiębiorców, dla których klasa ryzyka kredytowego ustalona według metody banku wskazuje na kategorię I, spełniających kryteria kategorii „pod obserwacją” |
| III (Poniżej standardu) | Ga, Ab, Bb, Cb, Db, Eb, Fb |
| IV (Wątpliwe) | Ha, Gb, Ac, Bc, Cc, Dc, Ec, Fc, Gc |
| V (Stracone) * | Hb, Hc, Ad, Bd, Cd, Dd, Ed, Fd, Gd, Hd |
WARUNKI KREDYTOWANIA
| Kategorie
ryzyka kredytowego |
Warunki kredytowania |
| I | Kredyt dostępny bez dodatkowych warunków. |
| II | Kredyt dostępny, wzmożona obserwacja kredytobiorcy. |
| III | Kredyt dostępny tylko w wyjątkowych przypadkach, pod warunkiem posiadania przez kredytobiorcę perspektywicznej zdolności kredytowej (dot. merytorycznej oceny wniosku kredytowego). Ustanowienie szczególnego zabezpieczenia spłaty kredytu (zgodnie z odrębnymi przepisami wewnętrznymi, dotyczącymi prawnego zabezpieczenia wierzytelności banku X.), dokładna obserwacja sytuacji kredytobiorcy. |
| IV | Kredyt w zasadzie niedostępny. Udzielenie kredytu możliwe tylko w wyjątkowej sytuacji, pod warunkiem uzyskania szczególnego zabezpieczenia spłaty kredytu udzielonego przez bank centralny lub bank komercyjny o dobrym standingu, Skarb Państwa lub rząd kraju będącego członkiem OECD. Przedsiębiorca musi posiadać zdolność kredytową w okresie kredytowania (dot. merytorycznej oceny wniosku kredytowego). Bardzo dokładna obserwacja sytuacji kredytobiorcy. |
| V | Kredyt niedostępny. |
Załącznik 3. Metodyka punktowej oceny zdolności kredytowej osób fizycznych w Banku X Arkusz badania zdolności kredytowej osób fizycznych (metoda credit – scoring)
CZĘŚĆ A: Informacja o kredycie
| 1. | Typ | a) kredyt konsumpcyjny
b) kredyt w ROR c) inny |
Kredyt w ROR | |
| 2. | Cel kredytu | Zakup samochodu | ||
| 3. | Kwota | 20 000,- | waluta: PLN | |
| 4. | Zasady spłaty | termin spłaty: 12 miesięcy | częstotliwość rat: — | |
CZĘŚĆ B: Informacja o kredycie
- Imię i nazwisko
- Narodowość
B1: Zdolność do spłaty kredytu (maksymalnie 50 punktów)
| 1. | Sytuacja rodzinna | |||
| a) | stan cywilny | kawaler/panna | 2 | (kolumna na ilość uzyskanych punktów) |
| żonaty/zamężna | 6 | |||
| Rozwiedziony (-a) | 0 | |||
| owdowiały (-a) | 4 | |||
| b) | dzieci na utrzymaniu | nie ma | 6 | |
| jedno/dwoje | 3 | |||
| Trzy i więcej | 0 | |||
| 2. | Dochód netto rodziny | (dochód brutto pomniejszony o składki na ZUS, podatek i inne mies. płatności) | ||
| do 2 500 | 0 | |||
| 2 501 – 3 500 | 4 | |||
| 3 501 – 5 000 | 8 | |||
| 5 001 – 7 000 | 12 | |||
| powyżej 7 001 | 16 | |||
| 3. | Źródło dochodów | |||
| 1) | zatrudnienie na podstawie umowy o pracę | |||
| a) | stanowisko | urzędnik państwowy | 8 | |
| specjalista | 4 | |||
| kierownik | 8 | |||
| wolny zawód | 4 | |||
| działalność gospodarcza | 4 | |||
| inne | 4 | |||
| b) | okres zatrudnienia (działalności gospodarczej, odnosi się do nieprzerwanej pracy/działalności) | 0 – 6 miesięcy | 0 | |
| 7 – 12 miesięcy | 2 | |||
| 13 – 24 miesiące | 4 | |||
| powyżej 25 miesięcy | 6 | |||
| c) | współkredytobiorca | nie ma | 0 | |
| nie pracuje | 4 | |||
| pracuje | 8 | |||
| 2) | działalność gospodarcza (dodatkowa procedura badania zdolności kredytowej) | |||
| 3) | wolny zawód (dodatkowa procedura badania zdolności kredytowej) | |||
Łącznie dla części B1:
(wymagane minimum to 18 punktów)
B2: Majątek kredytobiorcy (aktywów finansowanych kredytem, maksymalnie 44 punkty)
| 1. | Majątek (wartość pomniejszona o niespłaconą kwotę kredytu) | |||
| 1) | nieruchomość | |||
| a) | dom (mieszkanie własnościowe) | do 150 000 | 8 | (kolumna na ilość uzyskanych punktów) |
| powyżej 150 000 | 16 | |||
| b) | mieszkanie spółdzielcze | do 150 000 | 4 | |
| powyżej 150 000 | 8 | |||
| c) | samochód | do 20 000 | 0 | |
| 20 001 – 50 000 | 2 | |||
| powyżej 50 001 | 4 | |||
| 2. | Udział własny w inwestycji (w %) | |||
| 1) | zatrudnienie na podstawie umowy o pracę | |||
| 40 – 50 % | 4 | |||
| 51 – 60 % | 8 | |||
| powyżej 60 % | 12 | |||
Łącznie dla części B2:
(wymagane minimum to 4 punkty)
B3: Informacje dodatkowe (maksymalnie 14 punktów)
| 1. | Wiek | 18 – 25 | 0 |
| 26 – 35 | 1 | ||
| 36 – 50 | 3 | ||
| 51 – 60 | 2 | ||
| powyżej 60 | 0 | ||
| 2. | Płeć | mężczyzna | 0 |
| kobieta | 1 | ||
| 3. | Kraj stałego pobytu | Polska | 3 |
| inne | 0 | ||
| 4. | Okres zamieszkania w obecnym miejscu | 0 – 6 miesięcy | 0 |
| 7 – 24 miesiące | 1 | ||
| 25 – 60 miesięcy | 2 | ||
| powyżej 60 miesięcy | 3 | ||
| 5. | Współpraca z bankiem | ROR/* | 1 |
| depozyty | 1 | ||
| spłacony kredyt/** | 4 |
Łącznie dla części B2:
(bez wymaganego minimum)
ŁĄCZNA SUMA PUNKTÓW
CZĘŚĆ I: Klasyfikacja przeprowadzona w oparciu o powyższy scoring
| I. Klient nieakceptowany | poniżej 35 | (numer grupy klienta) |
| II. Klient akceptowany warunkowo | 36 – 60 | |
| III. Klient akceptowany | 61 – 80 | |
| IV. Klient preferowany | powyżej 80 p. |
CZĘŚĆ II: Ocena inspektora kredytowego (możliwość podwyższenia lub obniżenia oceny o jedną grupę).
/* – posiadany co najmniej rok, z systematycznymi wpływami i bez zastrzeżeń do klienta /** – kredyt spłacony bez opóźnień i nie pokryty nowym kredytem