Polityka kredytu refinansowego to udzielanie kredytów bankom komercyjnym przez bank centralny. Istnieją dwie podstawowe formy refinansowania: redyskonto weksli oraz kredyt lombardowy.
Redyskonto weksla polega na zakupie przez bank centralny weksli zdyskontowanych przez banki komercyjne po cenie niższej od ich kwoty nominalnej. Kwota ta ustalana jest przez stopę redyskontową. Wielkość stopy redyskontowej jest więc ceną jaką bank komercyjny płaci za otrzymane środki. Podniesienie stopy redyskontowej przez bank centralny powoduje zmniejszenie ilości redyskontowanych weksli, przez co banki komercyjne posiadają mniejsze zasoby na akcję kredytową. Odwrotne zależności pojawiają się w przypadku obniżenia stopy redyskontowej.[1]
Redyskonto weksli jako narzędzie kontroli podaży pieniądza ma ograniczoną skuteczność. Wynika to z kilku przyczyn. Banki są instytucjami w wysokim stopniu niezależnymi finansowo od banku centralnego i nie muszą się wspomagać pieniądzem centralnym. W wypadku redyskonta stroną inicjującą są banki komercyjne, które podejmują decyzje o sprzedaży weksli i to ich potrzeby będą kształtować wielkość podaży pieniądza. W dodatku stopa redyskonta nie może być zmieniana zbyt często, aby nie powodować spadku zaufania do niej na rynku międzybankowym. Działanie stopy redyskontowej osłabiaj ą także międzynarodowe przepływy kapitałów. Stopa redyskontowa wpływa na stopę procentową na rynkach finansowych, co w wypadku podniesienia stopy przyciąga krótkoterminowy kapitał zagraniczny zasilając system bankowy wbrew intencjom banku centralnego. Natomiast jeżeli bank centralny obniży stopę chcąc zwiększyć ilość rezerw na kreację kredytową kapitał zagraniczny ucieka z rynku.[2]
Z tych uwag wynika, że skuteczność stopy redyskontowej zależy od stopnia płynności banków komercyjnych. Zmiany stopy redyskontowej maj ą zatem raczej zadania informacyjne. Pokazuj ą one intencje władz monetarnych, które banki komercyjne mogą brać pod uwagę przy podejmowaniu decyzji.
Narzędziami, które mogą wzmocnić i precyzować działanie redyskonta są kontyngenty redyskonta i wymagania jakościowe dotyczące weksli. Określając kontyngent bank centralny ustala jaką ilość pieniądza przekaże bankom na zasadzie redyskonta. Kontyngenty podlegaj ą także podziałowi na poszczególne banki, dzięki czemu można preferować jedne banki w stosunku do drugich. Jakościowe wymagania co do weksli mogą dotyczyć terminu wykupu, wypłacalności wystawców, charakteru weksla. Można w ten sposób promować banki wspierające priorytetowe przedsięwzięcia z punktu widzenia gospodarki czy te które uwzględniaj ą w swych decyzjach kierunki wskazane przez bank centralny instrumentami perswazji.[3]
Kredyt lombardowy jest natomiast udzielany bankom komercyjnym pod zastaw papierów wartościowych, w celu przezwyciężenia przez banki braku płynności. Dotyczy on bardzo krótkich terminów. Właśnie długość terminów powoduje że mimo wyższej stopy kredytu lombardowego w porównaniu do stopy redyskontowej czy stopy procentowej na rynku jest on bardziej opłacany dla banków. Kredyt lombardowy służy zatem do stabilizacji sytemu pieniężnego.
[1] A. Kaźmierczak, dz. cyt., s. 96-97.
[2] A. Krajewska, R. Milewski, dz. cyt., s. 477.
[3] Z. Fedorowicz, dz. cyt., s. 26.