Banki naliczają i pobierają prowizje i opłaty przy każdej operacji lub okresowo, z reguły poprzez obciążenie rachunku klienta, ale mogą one być także płacone w gotówce[1]. W BGŻ S.A. Oddział w Głogowie prowizje i opłaty naliczane są następująco:
- od każdej operacji:
- prowizja od wpłat gotówkowych na rachunki bankowe,
- prowizja od wypłat gotówkowych z rachunków bankowych,
- prowizja za realizację przelewów,
- prowizja za realizację czeków potwierdzonych,
- prowizja za realizację tytułu wykonawczego z rachunku bankowego,
- opłata za potwierdzenie czeku,
- opłata za wydanie na wniosek klienta potwierdzenia wykonania operacji bankowej,
- opłata za sporządzenie, na wniosek klienta, oceny jego sytuacji ekonomiczno – finansowej (zdolności kredytowej),
- miesięcznie:
- prowizja za gotowość – od nie wykorzystanej kwoty kredytu,
- opłata za udzielanie na hasło telefonicznych informacji o stanie rachunku bankowego,
- kwartalnie:
- prowizja od udzielonych gwarancji, poręczeń, regwarancji i awali,
- jednorazowo:
- prowizja wstępna – za rozpatrzenie wniosku o kredyt oraz o zmianę, na wniosek klienta, warunków umowy,
- prowizja przygotowawcza – od kwoty przyznanego kredytu lub od kwoty zwiększającej przyznany kredyt,
- prowizja rekompensacyjna – od przedterminowo spłaconej kwoty kredytu,
- prowizja za zmianę, na wniosek klienta, warunków spłaty należności z tytułu udzielonego kredytu,
- opłata za otwarcie rachunku bankowego,
- inne:
- prowizja za realizację pilnych płatności z wpływów bieżących.
System naliczania prowizji i opłat nie zmienił się w okresie objętym tą pracą, poza nielicznymi wyjątkami. Prowizja za realizację pilnych płatności z wpływów bieżących do dnia 11 kwietnia 1999 roku naliczana była w formie opłaty – kwotowo, od każdej operacji. W następnym okresie jako prowizja od kwoty płatności pokrytych wpływami bieżącymi. Prowizja za gotowość – od nie wykorzystanej kwoty kredytu – naliczana była do dnia 11 kwietnia 1999 roku w wysokości 0,5% w stosunku miesięcznym, następnie w wysokości 0,6 oprocentowania kredytu w stosunku rocznym.
Pobieranie prowizji dokonywane jest od każdej operacji lub zbiorczo – w przypadku operacji tego samego rodzaju z jednego rachunku klienta – w dniu ich realizacji. Zbiorczo pobierana jest prowizja za realizację przelewów oraz od wpłat na rachunek.
Podstawowe kryteria zwolnień z pobierania prowizji i opłat zawarte są w Zasadach pobierania prowizji i opłat i zostały już przedstawione. Natomiast w przypadkach indywidualnych na podstawie Uchwały nr 13/B/94 z dnia 28 grudnia 1994 roku w sprawie prowizji i opłat za czynności bankowe, obowiązującej w dniu 1 stycznia 1997 roku dyrektor oddziału, po przeprowadzeniu rachunku ekonomicznego mógł w indywidualnych przypadkach podjąć decyzję o:
- nie pobieraniu prowizji od wpłat na rachunki bieżące i wypłat, pod warunkiem nie oprocentowania środków na tych rachunkach,
- nie pobieraniu opłat za prowadzenie rachunków bankowych, zachowując jednak prowizję od wpłat i wypłat z tych rachunków,
- pobieraniu prowizji i opłat w wysokościach niższych niż określone w zarządzeniach wewnętrznych i załącznikach do uchwały,
- odstąpieniu od pobierania prowizji i opłat.
Decyzję o nie pobieraniu prowizji od wpłat gotówkowych na rachunek bankowy, pod warunkiem nie oprocentowania środków na tym rachunku, Dyrektor Oddziału podjął w stosunku do klienta strategicznego, dokonującego codziennie wpłat utargów z prowadzonych stacji paliw. Ponadto kilku klientów zwolnionych zostało z pobierania opłaty za prowadzenie rachunku. Zwolnienia odnotowane zostały w umowach rachunku bankowego, koniec terminu ich obowiązywania nie został określony.
Uchwała nr 15/B/99 z dnia 18 marca 1999 roku w sprawie prowizji i opłat za czynności bankowe w obrocie krajowym i w obrocie wartościami dewizowymi obowiązujących w BGŻ S.A. zmieniła uprawnienia dyrektorów oddziałów. Zostały one ograniczone do:
- nie pobierania prowizji i opłat lub stosowania, w wysokościach niższych niż określone w Taryfie – w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy – w celu pozyskania nowych klientów lub promowania nowych produktów,
- ustalania prowizji i opłat za czynności nie przewidziane w Taryfie oraz Zasadach pobierania prowizji i opłat.
W związku z powyższym zaszła konieczność wypowiedzenia dotychczasowych warunków klientom korzystającym ze zwolnień i wprowadzenia nowych. Sporządzono aneksy do umów, określono w nich nowe warunki korzystania ze zwolnień lub ulg oraz termin ich obowiązywania.
Następny rozdział zawiera analizę wyniku finansowego BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001.
[1] Wł. L. Jaworski Z. Krzyżkiewicz B. Kosiński, Banki – rynek, operacje, polityka, Poltext, Warszawa 1998, s. 160