Działalność kredytowa banku ze szczególnym uwzględnieniem kredytowania działalności gospodarczej

5/5 - (4 votes)

rozpoczynamy prezentację nowej pracy dyplomowej o kredytach

Wstęp

W kraju o gospodarce rynkowej bardzo ważną rolę odgrywają banki. Ta ważna rola polega przede wszystkim na tym, że osoby fizyczne jak i podmioty gospodarcze poza tym, że mogą tam przechowywać swoje pieniądze, mogą otrzymać również kredyt, który jest bardzo istotnym elementem w rozwoju naszej gospodarki. Zarówno jednostki gospodarujące, jak i osoby fizyczne nie są w stanie samodzielnie sfinansować niektórych zakupów. Rozwijające się przedsiębiorstwo potrzebuje środków na nowe inwestycje, na zakup maszyn, urządzeń i innych niezbędnych do gospodarowania składników, a osoba fizyczna potrzebuje pieniędzy np. na zakup nowego samochodu.

Celem pracy, w części teoretycznej, jest przedstawienie rodzajów kredytów, informacji na temat poszczególnych kredytów, zasadach funkcjonowania, rodzajach zabezpieczenia i sposobach kredytowania. Zaś w części praktycznej przedstawienie kredytów, jakie oferuje PKO BP. Będzie ono obejmowało przeznaczenie kredytu, sposób jego wykorzystania, okres kredytowania, formę spłaty, a także oprocentowanie i sposób zabezpieczenia.

I. Kredytowanie jako podstawowa forma działalności banku.

1. Definicja banku.

Definicji banków jest wiele. Dlatego też należałoby zasięgnąć opinii w tej sprawie u ustawodawcy. Ustawa prawo bankowe mówi, że „Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym.”1Głównymi czynnościami charakterystycznymi dla banków są:

1. przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów,
2. prowadzenie innych rachunków bankowych,
3. udzielanie kredytów,
4. udzielanie gwarancji bankowych,
5. emitowanie bankowych papierów wartościowych,

Bankiem więc można nazwać te instytucje finansowe, które wykonują wyżej wymienione czynności, a także oferują i realizują usługi w zakresie obrotu płatniczego, finansowania, dokonywania wkładów pieniężnych oraz czynności związanych z tymi usługami.

Na definicję banku można również spojrzeć z punktu widzenia ogólnogospodarczego. Z tego punktu widzenia, banki są przedsiębiorstwami, które dokonują akumulacji, a następnie dystrybucji nagromadzonego kapitału pieniężnego i dzięki transformacji wielkości, terminu i ryzyka, doprowadzają do wzajemnego uzgodnienia struktur podaży i popytu.

„W dokumentach Unii Europejskiej określenie banku z punktu widzenia prawnego następuje poprzez wymienienie wykonywanych czynności. W wytycznych Unii Europejskiej występuje podział na banki depozytowo-kredytowe ( commercial banks ) i banki inwestycyjne ( investment banks ), a także banki uniwersalne, które wykonują czynności zarówno banków depozytowo-kredytowych, jak i banków inwestycyjnych.”[2]

2. Rodzaje operacji bankowych.

Wszelkie rodzaje usług świadczonych przez banki można nazwać czynnościami bankowymi. Operacje bankowe są często utożsamiane z czynnościami bankowymi, nazwy używane są zamiennie. Nie jest to jednak ścisłe, bo można wymienić czynności bankowe, które nie mają charakteru operacji. Na przykład banki udzielają klientom porad lub informują o zagranicznych przepisach finansowych. Tradycyjnie rozróżnia się:

  • operacje bierne (pasywne),
  • operacje czynne (aktywne),
  • pośredniczące.

Operacje bierne polegają na gromadzeniu wkładów, emitowaniu własnych papierów wartościowych i wykonywaniu innych czynności zmierzających do powiększenia sumy środków znajdujących się w dyspozycji banku. Operacje czynne polegają na wykorzystaniu zgromadzonych środków do udzielania różnych kredytów i lokowania ich w korzystnych przedsięwzięciach. Zarówno czynne jak i bierne operacje przeprowadzają banki na własny rachunek i na własne ryzyko. Natomiast operacje pośredniczące banki wykonują na zlecenie, na rachunek i ryzyko klientów. Należą do nich przede wszystkim rozliczenia pieniężne, wynikające ze zleceń płatniczych klientów, prowadzenie rachunków bankowych itp. Podobnie operacje zakupu i sprzedaży papierów wartościowych, przeprowadzone na zlecenie klienta, będą dla banku operacją pośredniczącą. Natomiast gdy bank ulokuje posiadane środki pieniężne w papierach wartościowych, będzie to operacja czynna, bo zakupi je na własny rachunek i ryzyko.

Obok przytoczonego, stosuje się także podział czynności bankowych na:
* operacje finansujące, gdy bank zwiększa środki płatnicze klienta (np. udziela kredytu),
* operacje depozytowe, gdy bank przyjmuje czasowo wolne środki klientów,
* usługi związane z obsługą obrotu płatniczego klientów i własnego.

W ustawie Prawo bankowe wymienia się następujące czynności bankowe:
* prowadzenie rachunków bankowych,
* przyjmowanie wkładów oszczędnościowych i lokat terminowych,
* przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych,
* udzielanie i zaciąganie kredytów oraz pożyczek pieniężnych,
* wykonywanie operacji czekowych i wekslowych,
* przyjmowanie oraz dokonywanie lokat w bankach,
* udzielanie oraz przyjmowanie poręczeń i gwarancji bankowych,
* dokonywanie obrotu wartościami dewizowymi oraz prowadzenie obsługi finansowej obrotów z zagranicą,
* prowadzenie obsługi pożyczek państwowych,
* emitowanie papierów wartościowych oraz dokonywanie obrotu tymi papierami,
* dokonywanie zleconych czynności związanych z emisją papierów wartościowych,
* przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych,
* wykonywanie na zlecenie innych banków czynności należących do zakresu działania banków zlecających.

Banki mogą wykonywać powyższe czynności, jeśli są one przewidziane w ustalonych dla nich statutach.

3. Szczególna rola operacji czynnych.

Operacje czynne pełnią bardzo ważną rolę w systemie bankowym. Głównie dzięki nim bank wypracowywuje sobie zysk poprzez wykorzystanie zgromadzonych wkładów na lokowanie ich w korzystnych przedsięwzięciach, a przede wszystkim w kredytach.
Do kluczowych operacji czynnych zalicza się:
1. kredytowanie działalności gospodarczej,
2. kredytowanie osób fizycznych,
3. gwarancje bankowe,
4. operacje lokacyjne:
* lokaty międzybankowe,
* lokaty na rynku finansowym,

O istotnej roli operacji czynnych może świadczyć fakt, że bank PKO BP w okresie od 1 stycznia do końca września 1998 roku, samych tylko kredytów na dowolny cel (dla osób fizycznych), udzielił ponad 379 tys. na kwotę blisko 992 mln złotych.3

II. Rodzaje i charakterystyka kredytów.

1. Definicja kredytu.

Kredyt jest to stosunek ekonomiczny polegający na odstąpieniu przez kredytodawcę na rzecz kredytobiorcy określonej kwoty pod warunkiem jej zwrotu w określonym terminie wraz z odsetkami. Warunkiem udzielenia kredytu jest zawarcie umowy na piśmie.

Kredytobiorcami mogą być:
* osoby fizyczne,
* osoby prawne,
* jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej jeśli posiadają zdolność do czynności prawnej.

Udzielanie kredytów reguluje prawo bankowe, natomiast zasady szczegółowe ujęte są w regulaminach bankowych.

Cechy kredytu:
1. zwrotność (w ustalonym terminie wraz z odsetkami),
2. celowość,
3. pieniężna forma – do dyspozycji kredytobiorcy stawiana jest określona ilość środków,
4. zabezpieczenie – w celu uniknięcia straty przyjmuje się jedno lub kilka zabezpieczeń prawnych,
5. odpłatność – za udzielenie kredytu bank pobiera odsetki a czasami prowizje.
2. Kryteria podziału kredytów.

Podział kredytów ze względu na:

1. Przedmiot kredytu:

  • obrotowe,
  • inwestycyjne ( na finansowanie projektów).

2. Forma kredytu:

  • w rachunku bieżącym,
  • w rachunku kredytowym.

3. Sposób wykorzystania i spłaty kredytu:

  • kredyt w formie doraźnej (docelowej),
  • kredyt w formie linii kredytowej (odnawialne i nieodnawialne),

Kredyty rolowane – polegają na przedłużaniu terminu spłaty kredytu przez okres ustalony w umowie.
Kredyty pomostowe – udzielane wtedy gdy klient potrzebuje środków finansowych przed udzieleniem kredytu zasadniczego; udzielany w części lub w całości kwoty kredytu zasadniczego.

4. Okres kredytowania:

  • krótkoterminowe,
  • średnioterminowe,
  • długoterminowe.

5. Kredytobiorca:

  • konsumpcyjne (osoba fizyczna),
  • na finansowanie działalności gospodarczej.

6. Waluta:

  • złotowe,
  • dewizowe.

7. Sposób zabezpieczenia:

  • osobiste,
  • rzeczowe,
  • niezabezpieczone.

8. Bank kredytujący:

  • kredyt udzielany przez jeden bank,
  • udzielane przez jeden bank z partycypacją finansową banku,
  • konsorcjalne.

9. Zasady oprocentowania:

  • stałe,
  • o oprocentowaniu zmiennym.

10. Kryterium preferencyjności:

  • komercyjne,
  • preferencyjne.

11. Kryterium częstotliwości wykorzystania i spłaty kredytu:

  • wykorzystanie:
    – w transzach,
    – jednorazowo,
    – w ciągnieniach (przy linii kredytowej).
  • spłata:
    – jednorazowa,
    – w ratach,
    – z wpływów.

[ciąg dalszy tej pracy dyplomowej nastąpi]

Historia banku PKO BP

5/5 - (5 votes)

z pracy licencjackiej

Historia Banku sięga początków II Rzeczypospolitej Polskiej. Dnia 8 lutego 1919 r., na podstawie dekretu Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego powstała Pocztowa Kasa Oszczędnościowa, która była państwową instytucją obrotu pieniężnego podlegającą Ministrowi Poczt i Telegrafów. Na podstawie ustawy z dnia 19 maja 1920 r. nazwa Pocztowej Kasy Oszczędnościowej została zmieniona na Pocztową Kasę Oszczędności oraz została jej nadana osobowość prawna. Ustawa likwidowała także jej podległość wobec Ministra Poczty i Telegrafów. Powyższa ustawa została uchylona w 1924 r. i w późniejszym okresie Pocztowa Kasa Oszczędności działała na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP. W 1928 r. Pocztowa Kasa Oszczędności upoważniona została do rozszerzenia swojej działalności na działalność w  zakresie ubezpieczeń na życie.

W okresie przedwojennym Pocztowa Kasa Oszczędności gromadziła wkłady oszczędnościowe na około 3,5 mln książeczkach, udzielała kredytów, prowadziła obrót czekowy oraz przekazowy z zagranicą. Ponadto, w 1927 r. Pocztowa Kasa Oszczędności objęła patronat nad Szkolnymi Kasami Oszczędnościowymi. W zakresie działalności inwestycyjnej, Kasa współfinansowała jedne z najważniejszych. Istotne zmiany w zakresie działalności Pocztowej Kasy Oszczędności nastąpiły w wyniku powojennej reformy bankowej. Dekret Rady Ministrów z dnia 25 października 1948 r. o reformie bankowej znacznie ograniczał liczbę podmiotów, które mogą zajmować się działalnością bankową. Powyższy dekret likwidował dotychczasową Pocztową Kasę Oszczędności, a jednocześnie powołał do życia nowy bank państwowy – Powszechną Kasę Oszczędności. Na podstawie powyższego dekretu Minister Skarbu w dniu 19 grudnia 1949 r. wydał dwa rozporządzenia związane z utworzeniem Powszechnej Kasy Oszczędności:

  • rozporządzenie w sprawie rozpoczęcia działalności Powszechnej Kasy Oszczędności,
  • rozporządzenie w sprawie przekazania Powszechnej Kasie Oszczędności przez Pocztową Kasę Oszczędności agend oraz aktywów i pasywów objętych rachunkiem polskim oraz postawienia Pocztowej Kasy Oszczędności w stan likwidacji.”[1]

Powszechna Kasa Oszczędności rozpoczęła działalność z dniem 1 stycznia 1950 r. i z tym dniem na jej rzecz przekazane zostały aktywa i pasywa zlikwidowanej Pocztowej Kasy Oszczędności. Mimo zmiany nazwy, nie została jednak zerwana ciągłość tradycji. Symbolicznym łącznikiem były dobrze pamiętane przez opinię publiczną literki skrótu: ‘PKO’.

„Powszechna Kasa Oszczędności miała początkowo zakres działań nieco ograniczony w porównaniu do Pocztowej Kasy Oszczędności. Pozbawiono ją prawa do wynajmowania kasetek, deponowania depozytów i obrotu przekazowego z zagranicą. Zlecone wcześniej zadania dotyczące administrowania Społecznym Funduszem Oszczędzania i nadzorowania Pracowniczych Kas Pożyczkowo-Zapomogowych skomplikowały działalność Kasy. Na to wszystko nałożyła się przeprowadzona w 1950 r. wymiana pieniędzy. Uprzywilejowanie wkładów PKO podczas tej operacji spowodowało przypływ zaufania do Banku i szybki wzrost oszczędności.”[2]

„W 1960 r. uchwalone zostało nowe prawo bankowe, które potwierdziło status Powszechnej Kasy Oszczędności jako banku państwowego. Zgodnie z przyjętym w 1961 r. statutem, Powszechna Kasa Oszczędności była bankiem państwowym powołanym do gromadzenia oszczędności pieniężnych i obsługi rozliczeń pieniężnych ludności oraz określonych przez Ministra Finansów organizacji politycznych, zawodowych, społecznych i innych. Pozytywny wpływ na jej rozwój miały zmiany w prawie bankowym, a w szczególności wprowadzenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za zobowiązania z tytułu wkładów oszczędnościowych, zagwarantowanie tajemnicy rachunków oraz umożliwienie dokonywania zapisów testamentowych na rzecz najbliższej rodziny bez postępowania spadkowego.

W latach 1969-1970 działalność Powszechnej Kasy Oszczędności została rozszerzona na kredytowanie budownictwa mieszkaniowego oraz obsługę ratalną sprzedaży. Ustawą z dnia 12 czerwca 1975 r. Prawo bankowe, z dniem 1 lipca 1975 r. Powszechna Kasa Oszczędności została włączona w struktury NBP, co łączyło się również z przejęciem przez NBP jej majątku. W 1982 r. pojawiły się pierwsze prawne przesłanki odrodzenia Powszechnej Kasy Oszczędności, tj. jej wydzielenia ze struktury NBP, jednakże samo wydzielenie nastąpiło dopiero 5 lat później. Powstała w 1987 r. Powszechna Kasa Oszczędności – bank państwowy nie była następcą prawnym Powszechnej Kasy Oszczędności działającej do roku 1975, ponieważ oprócz powszechnych kas oszczędności, na podstawie powyższego rozporządzenia wydzieleniu z NBP i włączeniu do Powszechnej Kasy Oszczędności – banku państwowego uległy wchodzące w skład NBP inne dodatkowe departamenty i komórki organizacyjne zajmujące się komercyjną działalnością bankową. Zgodnie z nadanym statutem, Powszechna Kasa Oszczędności – bank państwowy został bankiem oszczędnościowo-kredytowym oraz dewizowym obsługującym osoby fizyczne i prawne, jednostki gospodarki uspołecznionej, w tym spółdzielnie budownictwa mieszkaniowego i jednostki gospodarki nieuspołecznionej.

Transformacja ustrojowa oraz reformy gospodarcze zapoczątkowane w Polsce pod koniec 1989 r. stworzyły nowe szanse rozwojowe dla Powszechnej Kasy Oszczędności – banku państwowego. W 1992 r. został nadany mu nowy statut, zgodnie z którym bank został uniwersalnym bankiem depozytowo-kredytowym i dewizowym, obsługującym osoby fizyczne i prawne oraz inne podmioty będące osobami krajowymi i zagranicznymi. Po raz pierwszy w historii, Bankowi zostało odebrane prawo posługiwania się pieczęcią z godłem państwowym. W 1993 r. powołana została pierwsza w historii Banku Rada Nadzorcza, funkcjonująca na zasadach podobnych do spółek prawa handlowego.

Lata 1993-1998 to okres wielkiej modernizacji technologicznej i strukturalnej w Banku, polegającej m.in. na regionalizacji Banku, utworzeniu 13 oddziałów regionalnych w 1994 r., oraz dalszych zmianach organizacyjnych. W grudniu 1993 roku, zgodnie z Ustawą o Restrukturyzacji, Bank otrzymał obligacje restrukturyzacyjne o wartości nominalnej 573.420 tys. zł. Zostały one przyznane na zwiększenie funduszy własnych Banku oraz na utworzenie dodatkowych rezerw celowych na należności w sytuacji nieregularnej do poziomu wymaganego przez NBP. Obligacje restrukturyzacyjne są oprocentowane według stopy procentowej ustalonej dla poszczególnych okresów odsetkowych jako średnia arytmetyczna z obowiązujących szesnastego dnia w miesiącu stóp kredytu redyskontowego NBP. Począwszy od czerwca   1995 r., część naliczonych odsetek jest co pół roku wypłacana PKO BP do wysokości kwoty wyliczonej w oparciu o bazową stopę oprocentowania, która wynosi nie mniej niż 5% w stosunku rocznym. Pozostała część naliczonych odsetek jest kapitalizowana. Wykup kapitału i odsetek skapitalizowanych rozpoczął się w czerwcu 1995 r. i będzie kontynuowany co pół roku do grudnia 2008 r.

W latach 1999-2003 Bank realizował Program Naprawczy, mający na celu wypracowanie stabilnych podstaw rozwoju, umożliwiających bezpieczne i efektywne funkcjonowanie Banku. Obowiązek opracowania i przeprowadzenia przez PKO BP Programu Naprawczego wynikał z art. 142 Prawa Bankowego i był konsekwencją straty bilansowej netto za 1998 r. w wysokości 1,3 mld zł. Głównymi przyczynami spadku rentowności Banku w 1998 r. było zaostrzenie kryteriów klasyfikacji jakości Kredytów Starego Portfela i konsekwencje dostosowania zasad rachunkowości od standardów międzynarodowych.”[3]

„Przygotowany przez Bank Program Naprawczy na lata 1999-2003, przedstawiający założenia i kierunki sanacji Banku został ostatecznie zaakceptowany przez KNB w dniu 6 grudnia   2000 r. Celem Programu Naprawczego było trwałe usunięcie przyczyn straty powstałej w 1998 r. i stworzenie Bankowi korzystnych warunków działania w perspektywie wieloletniej. Realizacja Programu Naprawczego i osiągnięcie podstawowych celów finansowo-kapitałowych uwarunkowana była udzieleniem Bankowi wsparcia przez instytucje zewnętrzne, do których należało objęcie poręczeniami Skarbu Państwa większości Kredytów Starego Portfela, pomoc NBP w postaci czasowego zwolnienia Banku z obowiązku utrzymywania części rezerwy obowiązkowej oraz wcześniejszy wykup przez NBP części obligacji nabytych przez Bank w związku z obniżeniem stopy rezerwy obowiązkowej, dokapitalizowanie Banku przez Skarb Państwa oraz udzielenie zwrotnej pożyczki przez BFG.

Uzyskany z pomocy zewnętrznej zysk brutto w łącznej kwocie 1.103 mln zł stanowił nieco ponad 20% skumulowanych zysków Banku za okres realizacji Programu Naprawczego. Osiągnięcie przez Bank korzystniejszych niż zakładano w Programie Naprawczym wyników finansowych było rezultatem nie tylko uzyskanej pomocy zewnętrznej, ale przede wszystkim wzmożenia własnych działań naprawczych i rozwojowych, zmierzających do zwiększenia przychodów i racjonalizacji kosztów.

Znacząca poprawa sytuacji Banku i uzyskane efekty finansowe osiągnięte zostały dzięki rygorystycznemu przestrzeganiu dyscypliny kosztowej, podjęciu szeregu działań w obszarze racjonalizacji kosztów, a także przeprowadzonej restrukturyzacji w strukturze zatrudnienia oraz w procesach zarządzania Bankiem. Wobec przedterminowego zrealizowania założeń Programu Naprawczego, Przewodniczący KNB wyraził zgodę na zakończenie postępowania naprawczego z dniem 31 maja 2003 r.

W 2000 r. dokonano przekształcenia PKO-bp w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2000 r. w sprawie przekształcenia Powszechnej Kasy Oszczędności banku państwowego w jednoosobową spółkę akcyjną Skarbu Państwa pod nazwą Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski Spółka Akcyjna (Dz. U. nr 5, poz. 55) wydanego na podstawie art. 44 Prawa Bankowego. Na podstawie powyższego rozporządzenia, dnia 28 marca 2000 r. sporządzony został akt przekształcenia banku państwowego. Ze względu na fakt, że Powszechna Kasa Oszczędności była bankiem państwowym, jedynym założycielem Banku był Skarb Państwa.

W dniu 12 kwietnia 2000 r. wydane zostało przez Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy Wydział XVI Gospodarczy Rejestrowy postanowienie o wpisie do rejestru handlowego, pod numerem RHB 60069 Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Polskiego Spółki Akcyjnej z siedzibą w Warszawie, o kapitale akcyjnym w wysokości 700.000.000 zł, dzielącym się na 70.000.000 akcji imiennych o wartości nominalnej 10 zł.”[4]

PKO Bank Polski jest największym uniwersalnym bankiem komercyjnym w Polsce, niekwestionowanym liderem pod względem wartości aktywów, wolumenu depozytów, kredytów, liczby placówek własnych i bankomatów, liczby kont osobistych i obsługiwanych kart bankowych. Na dzień 30 czerwca 2004 r. wartość aktywów Banku ogółem wynosiła 86,0 mld zł. Działalność Grupy PKO BP, poza usługami bankowymi, obejmuje także świadczenie innych specjalistycznych usług finansowych. PKO Bank Polski wraz z jednostkami zależnymi zapewnia kompleksową ofertę produktów i usług finansowych.

Cechami wyróżniającymi Bank oraz Grupę PKO BP są[5]:

  • Największa sieć dystrybucji w Polsce

Posiadając na dzień 30 czerwca 2004 r. 1.222 placówki własne, 3.140 agencji, 1.785 bankomatów oraz 177 terminali samoobsługowych, Bank dysponuje najbardziej rozległą i równomiernie rozłożoną siecią dystrybucyjną produktów i usług bankowych w Polsce. Działalność sieci oddziałów, ekspozytur, agencji oraz bankomatów jest uzupełniana nowoczesnymi kanałami dystrybucji, takimi jak bankowość telefoniczna oraz internetowa.

  • Pozycja lidera na rynku depozytów

Bank jest zdecydowanie największym bankiem w Polsce pod względem wartości przyjętych depozytów, których wartość na dzień 30 czerwca 2004 r. wynosiła 73,1 mld zł, co stanowiło (na podstawie danych NBP) około 21,0% łącznej kwoty depozytów bankowych w Polsce. Na dzień 30 czerwca 2004 r. Bank prowadził około 17,4 mln rachunków depozytowych dla klientów. Baza depozytowa zapewnia Bankowi stabilne źródło finansowania dalszego rozwoju.

  • Pozycja lidera na rynku kredytów

Bank zajmuje pierwszą pozycję na rynku usług bankowych w Polsce pod względem wartości udzielonych kredytów. Na dzień 30 czerwca 2004 r. wartość należności z tytułu udzielonych kredytów (bez odsetek wymagalnych i niewymagalnych) wynosiła 39,3 mld zł, co stanowiło (na podstawie danych NBP) 14,2% należności z tytułu udzielonych kredytów sektora bankowego w Polsce. Bank posiada wieloletnie doświadczenie na rynku finansowania nieruchomości oraz rozległą wiedzę w zakresie warunków rynkowych w tym segmencie rynku usług bankowych. Czynniki te pozwalają Bankowi na utrzymywanie pozycji lidera na rynku kredytów mieszkaniowych z udziałem na dzień 30 czerwca 2004 r. (na podstawie danych NBP) w wysokości 28,6% w stosunku do całkowitego salda udzielonych kredytów mieszkaniowych przez polski sektor bankowy.

  • Szeroka baza klientów

Bank posiada największą bazę klientów spośród wszystkich banków w Polsce, liczącą około 7,9 mln klientów indywidualnych, około 390 tys. MiSP oraz około 13 tys. klientów korporacyjnych. Stabilna baza klientów stwarza Bankowi doskonałe możliwości w zakresie rozwoju sprzedaży szerokiej oferty produktów finansowych Grupy PKO BP.

  • Silna baza kapitałowa

Bank posiada silną bazę kapitałową i wskaźnik wypłacalności na poziomie 19,89% według stanu na 30 czerwca 2004 r. Pod względem wartości kapitałów własnych Bank zajmuje drugą pozycję na rynku usług bankowych w Polsce. Ich wartość (łącznie z zyskiem netto za pierwsze półrocze 2004 r. oraz odpisami aktualizującymi) wyniosła na dzień 30 czerwca  2004 r. 7.175,9 mln zł.

  • Efektywny i doświadczony Zarząd

Obecny Zarząd dysponuje wieloletnim doświadczeniem w polskiej bankowości. Od powołania w 2002 r., Zarząd sukcesywnie polepsza wyniki finansowe Banku oraz prowadzi działania mające na celu zwiększenie efektywności operacyjnej Banku w ramach przyjętej strategii na lata 2003-2005. Zysk netto Banku w 2003 r. wyniósł 1.228.194 tys. zł co stanowiło (na podstawie danych NBP) 48,9% zysku netto całego sektora bankowego w Polsce.

  • Silna marka

Bank prowadzi działalność pod marką PKO BP od wielu lat, a marka ta jest jedną z niewielu na polskim rynku, która była rozpoznawalna na długo przed transformacją ustrojową w Polsce. Zgodnie z badaniami firmy Pentor pod tytułem „Audyt bankowości detalicznej” za II kwartał 2003 r. bank uzyskał najlepsze wyniki rozpoznawalności marki, w tym znajomości spontanicznej w wysokości 81%, a znajomości wspomaganej 95%. Dodatkowo Bank jest największym bankiem w Polsce z większościowym udziałem polskiego kapitału, co może mieć pozytywny wpływ na jego postrzeganie przez polskich klientów.

[1] pkobp.pl

[2] ibidem

[3] opracowanie własne na podstawie danych PKO BP

[4] pkobp.pl

[5] opracowanie własne na podstawie danych PKO BP

Podział i charakter instrumentów polityki pieniężnej

5/5 - (1 vote)

Poprzednio stwierdzono, że cele polityki pieniężnej powinny reagować na jej instrumenty. Z definicji polityki pieniężnej wynika, że dotyczy ona kwestii kształtowania podaży pieniądza. Wiedząc, że podmiotem prowadzącym politykę pieniężną jest bank centralny instrumenty polityki pieniężnej można określić jako środki będące w dyspozycji banku centralnego pozwalające kontrolować podaż pieniądza.

Banki centralne dysponują całym zestawem instrumentów polityki pieniężnej. Najbardziej rozpowszechnioną klasyfikację instrumentów tworzy się poprzez dokonanie ich podziału ze względu na sposób oddziaływania banku centralnego. W ten sposób otrzymuje się trzy grupy instrumentów:

  • instrumenty rynkowe (pośrednie),
  • instrumenty administracyjne (bezpośrednie),
  • instrumenty perswazyjne .

Stosując instrumenty rynkowe (tzw. sterowania pośredniego) bank centralny oddziałuje na pozostałe banki poprzez swój udział na rynku międzybankowym jako kontrahent. Do tego rodzaju instrumentów należą: polityka otwartego rynku, polityka kredytu refinansowego oraz polityka kursowa . Ich skuteczność zależy od efektywności rynku finansowego, a więc aby stosować instrumenty sterowania pośredniego rynek finansowy musi być w pełni rozwinięty. Instrumenty rynkowe polityki pieniężnej są dziś głównymi narzędziami wykorzystywanymi przez banki centralne.

W przypadku stosowania instrumentów administracyjnych (tzw. sterowania bezpośredniego) bank centralny wstępuje jako instytucja nadrzędna w stosunku do banków komercyjnych, stosuj ąc wobec nich nakazy i zakazy. Wyraża się to głównie w ustalaniu stopy rezerw obowiązkowych, stosowaniu limitów kredytowych, kontroli stóp procentowych, terytorialnym lub sektorowym ograniczeniu działalności, wytycznymi co do jakości produktów bankowych[1]. Istotną zaletą tego rodzaju instrumentów jest ich wysoka precyzyjność w osiąganiu określonego poziomu agregatu pieniężnego bądź wysokości stóp procentowych. Z drugiej jednak strony ta skuteczność odnosi się tylko do okresu krótkiego, a niepożądane efekty ich użycia m.in. ograniczenie konkurencji na rynku [2] [3] a co za tym idzie i jego efektywności, czy patologie w postaci handlu limitami kredytowymi ograniczają wykorzystanie tych instrumentów. Głównie stosuje się je w przypadkach przejściowych zakłóceń w funkcjonowaniu rynku, nieskuteczności instrumentów pośrednich, bądź gdy rynek finansowy jest słabo rozwinięty .

Bank centralny może także oddziaływać na rynek finansowy poprzez perswazję. Publiczne wypowiedzi prezesa banku centralnego czy określanie nastawienia w polityce pieniężnej sugeruj ą pożądane przez bank centralny kierunki działań banków komercyjnych. W tym przypadku banki komercyjne nie są zobligowane do realizacji wytycznych banku centralnego, lecz z uwagi na chęć zachowania dobrych stosunków z bankiem centralnym stosują się one do nich. Skuteczność tego rodzaju podejścia zależy od ilości banków jaka działa na rynku, im większa ilość banków tym skuteczność perswazji mniejsza.

Najważniejszymi dziś narzędziami, które wykorzystywane są przez władze monetarne do kontroli podaży pieniądza to: polityka rezerw obowiązkowych, polityka kredytu refinansowego i polityka otwartego rynku[4] [5].

[1]     I. Czechowska, dz. cyt., s. 55-56.

[2]     Tamże, s. 55

[3]     Tamże, s. 55.

[4]     P. Szpunar, Polityka pieniężna. Cele i warunki skuteczności, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 60.

[5]     A. Krajewska, R. Milewski, dz. cyt., s. 474.

Kredyt kupiecki

5/5 - (2 votes)

Odroczenie płatności za zobowiązania handlowe, zwane potocznie kredytem handlowym lub kupieckim, stanowi ok. 50 % całości zobowiązań małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce[1]. Sytuacja ta jest w dużej części wymuszona brakiem dostępu do kredytów bankowych – dla wielu przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i mikro, kredyt kupiecki stanowi szansę na przetrwanie i utrzymanie się na rynku. Istotne znaczenie ma również fakt, iż przy tego rodzaju kredycie, kredytodawcy z reguły nie żądaj ą zabezpieczeń, które byłyby niezbędne w przypadku ubiegania się o kredyt bankowy.

Wyróżniane są dwa rodzaje kredytu kupieckiego:

  1. kredyt dostawcy,
  2. kredyt odbiorcy.

W pierwszym przypadku polega on na odroczeniu płatności za sprzedany towar. Koszt odroczenia z reguły wkalkulowany jest w cenę towaru – jest nim tzw. skonto, czyli rabat lub upust, jaki oferowany jest nabywcy w przypadku dokonania płatności za towar w terminie wcześniejszym, niż wyszczególniony na fakturze sprzedaży. Znając wartość skonta, termin płatności faktury oraz termin, do którego należy opłacić fakturę, aby móc uzyskać upust, koszt kredytu kupieckiego można wyznaczyć przy pomocy następującego wzoru[2]:

S             365 dni

K =           – x – x 100 %

100 – S Z – D

gdzie:

K – roczny nominalny koszt kredytu kupieckiego,

S – wartość upustu (w % od wartości faktury),

Z – maksymalny okres zapłaty za fakturę,

D – termin zapłaty, który warunkuje możliwość skorzystania z upustu (w przypadku płatności natychmiastowej D = 0).

W przypadku, w którym kredyt kupiecki wykorzystywany jest cyklicznie w ciągu roku, efektywny roczny koszt takiego kredytu będzie nieco wyższy. Przy założeniu, że warunki na jakich jest on zaciągany nie ulegają zmianie, można go wyznaczyć z następującego wzoru[3]:

KE = (1H^)N –1

gdzie:

KE – efektywny roczny koszt kredytu,

K – nominalny koszt kredytu (policzony zgodnie z poprzednim wzorem),

N – ilość powtórzeń kredyty kupieckiego w ciągu roku.

Jeżeli przedsiębiorstwo ma możliwość zaciągnięcia kredytu bankowego, wskazane jest porównanie kosztów obu kredytów. Może się bowiem okazać, iż w określonej sytuacji gospodarczej opłaca się przedsiębiorstwu zaciągnąć kredyt bankowy dla sfinansowania faktury, aby uzyskać korzystny upust od jej wartości. Należy przy tym pamiętać, że w przypadku kredytu bankowego, przy założeniu działalności przynoszącej odpowiednie zyski, występuje tarcza podatkowa, która obniża efektywny koszt kredytu.

Z kolei kredyt odbiorcy ma z reguły formę przedpłaty, czyli wpłaty na rachunek dostawcy środków finansowych za dobra, które nie zostały jeszcze wyprodukowane. Znamienny jest w tej sytuacji fakt, że kredyt tego typu nie tylko stanowi źródło finansowania, ale również gwarantuje kredytobiorcy sprzedaż swoich produktów lub usług[4]. Ponieważ jednak kredyt odbiorcy wydaje się występować stosunkowo rzadko, głównie w sytuacji niedoboru danego dobra na rynku, monopolu lub specyficznych przedsięwzięć inwestycyjnych (np. przedpłaty na mieszkania, związane z kosztowną budową osiedla mieszkaniowego), nie zostanie on szerzej omówiony w tej pracy.

Podsumowanie

Na rynku widoczna jest szeroka oferta kredytów bankowych, w tym atrakcyjnych form kredytowania w postaci kredytów preferencyjnych. Nie oznacza to oczywiście, że są one dostępne dla każdego przedsiębiorstwa. W szczególności kredyty preferencyjne wymagają od
potencjalnego kredytobiorcy spełnienia wielu dodatkowych kryteriów. Istotną przeszkodą jest również brak zdolności kredytowej, rozumiany jako brak wystarczająco silnej kondycji ekonomiczno – finansowej przedsiębiorstwa, która zabezpieczałaby spłatę kredytu wraz z odsetkami w wymaganym przez bank stopniu. Jednym ze sposobów na podwyższenie zdolności kredytowej wydaje się być skorzystanie z oferty funduszy poręczeniowych. Zgodnie ze wzorem na wskaźnik DSCR, istotny jest również poziom wykazywanych zysków.

W celu pozyskania dodatkowych środków obrotowych, sugerowane jest również – przynajmniej w stosunku do stałych kontrahentów – zastosowanie weksla we wzajemnych rozliczeniach. Powinno to pozwolić na zredukowanie poziomu wykorzystania kredytów obrotowych i w rezultacie na zmniejszenie wysokości płaconych odsetek.

Formą finansowania, która stosowana jest najczęściej w przypadku działalności gospodarczej osób fizycznych, jest zaciąganie zobowiązań przez właściciela firmy i przeznaczanie pozyskanych w ten sposób środków na finansowanie działalności. Pomimo, że pozyskanie tą drogą większej ilości środków jest raczej wątpliwe, to jest ona szczególnie istotna w przypadku działalności o niedużej skali, np. pracy wykonanej w domu, gdyż często pozwala sfinansować ją w 100 % – np. w postaci komputera lub samochodu właściciela, wykorzystywanego do zarówno do celów osobistych, jak i do prowadzenia działalności gospodarczej.

[1] A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 93.

[2] Ibidem, s. 160.

[3] Ibidem.

[4] Ibidem, s. 94.

Kredyt inwestycyjny

5/5 - (3 votes)

Kredyty inwestycyjne udzielane są z reguły na okresy dłuższe niż 1 rok i służą sfinansowaniu konkretnych przedsięwzięć inwestycyjnych[1]. Przedmiotem finansowania może być każdy środek zaliczany do majątku trwałego przedsiębiorstwa, stąd kredyty inwestycyjne udzielane są na inwestycje:

  • materialne – w rzeczowe składniki majątku trwałego (urządzenia, budynki),
  • niematerialne – w wartości niematerialne i prawne (patenty, prawa autorskie),
  • finansowe – w papiery wartościowe (akcje, udziały w innych przedsiębiorstwach)[2].

Kredyt udzielany jest w rachunku kredytu, a jego wykorzystanie odbywa się w formie realizacji przez bank zleceń płatniczych kredytobiorcy, które wiążą się z realizacją kredytowanej inwestycji. Najczęściej kredytobiorca przedstawia faktury, które następnie opłaca bank przelewając określoną kwotę środków pieniężnych na rachunki kontrahentów. W przypadku inwestycji, której okres realizacji jest rozłożony w czasie (np. budowa budynku), wypłata kredytu następuje z reguły transzami, przy czym wypłata kolejnej transzy uzależniona jest od właściwego wykorzystania poprzedniej[3].

Często stosowana jest karencja, czyli odroczenie spłaty rat kapitałowych kredytu na pewien okres, np. niezbędny do osiągnięcia zdolności produkcyjnej. W okresie karencji kredytobiorca spłaca tylko raty odsetkowe.

Procedura uzyskania kredyty inwestycyjnego z reguły wydłużona jest w czasie oraz wymaga opracowania biznesplanu. Jednocześnie banki, rozpatrując wnioski kredytowe, z reguły opierają swoją decyzję na zwykłej sprawozdawczości finansowej danego przedsiębiorstwa[4].

Oznacza to, że analizując dokumenty finansowe firmy, badają one, czy firma będzie w stanie spłacić kredyt z bieżących wpływów – uwzględniając dodatkowe przychody z planowej inwestycji tylko do pewnego stopnia. Stanowi to wyraz ostrożności w ocenie przez banki przyszłych wpływów z realizowanej inwestycji, ale jednocześnie jest dużym utrudnieniem w pozyskiwaniu środków, niezbędnych do realizacji inwestycji.

Nie dotyczy to finansowania określanego mianem project finance (czyt.: prodżekt fajnens, dosł.: finansowanie projektów), w którym bada się możliwości spłaty kredytu przede wszystkim z nadwyżek, które zostaną wygenerowane w wyniku realizacji projektu inwestycyjnego. Badania takie przeprowadzane są jednak najczęściej w odniesieniu do dużych, wielomilionowych inwestycji, które wykraczają poza sferę inwestycji dokonywanych przez małe i średnie przedsiębiorstwa.

Ponieważ sporządzenie profesjonalnego biznes planu wiąże się często z poniesieniem dużych kosztów, powstaje pytanie, na ile szczegółowy powinien być ten dokument. Rozmowa z pracownikiem działu kredytów może np. wykazać, że wymagany jest tylko szczegółowy kosztorys inwestycji, bez skomplikowanych prognoz przyszłych wpływów[5].

Niektóre pozycje biznesplanu, takie jak np. pozycja firmy na rynku, główni konkurenci, struktura dostawców i odbiorców itp., często mogą być także wyjaśnione w bezpośredniej rozmowie z pracownikiem kredytowym banku. W szczególności, jeżeli rozmowa dotyczy większych kredytów (np. powyżej 200 000 zł), a pracownik odpowiedzialny jest za sporządzenie wniosku przedstawianego tzw. komitetowi kredytowemu, czyli osobom podejmującym decyzję o ewentualnym przyznaniu finansowania. W takiej sytuacji to pracownik banku zobligowany jest uzyskania informacji niezbędnych dla jasnego i rzeczowego przedstawienia opisania firmy – a przedsiębiorca powinien mu ich po prostu udzielić. Oczywiście, na dodatkowe obciążanie pracą pracowników kredytowych pozwolić sobie mogą przede wszystkim firmy o dobrej kondycji finansowej i ustabilizowanej pozycji na rynku. Najczęściej jednak występuje sytuacja, w której kredyt niezbędny jest przedsiębiorstwu do dalszej działalności, a jej kondycja finansowa budzi pewne zastrzeżenia. W takim przypadku nie należy dawać bankowi dodatkowych powodów do odrzucenia wniosku.

Należy także pamiętać o jeszcze jednym aspekcie związanym z finansowaniem inwestycji. Niektórzy przedsiębiorcy finansują inwestycje w środki trwałe w oparciu o kredyty obrotowe (tzw. „wyciąganie pieniędzy z obrotu”), a także odroczenia terminów płatności kontrahentom (tzw. kredyty kupieckie). Pozwala to na uniknięcie kosztów związanych z udzieleniem przez bank kredytu. Jednocześnie jednak może prowadzić do utraty płynności finansowej i w rezultacie bankructwa firmy. Istnieje wprawdzie wiele firm, które finansują zakupy aktywów trwałych zobowiązaniami wobec dostawców[6], ale najczęściej są to firmy duże, o silnej pozycji rynkowej pozwalającej wymóc dłuższe terminy płatności na kontrahentach. O ile jednak hipermarket, a w szczególności należący do międzynarodowej sieci, posiadającej olbrzymie zaplecze finansowe, może postępować w ten sposób bez większych obaw o utratę płynności, o tyle w przypadku typowego przedsiębiorstwa z segmentu MŚP wiąże się to z reguły ze sporym ryzykiem. Kluczowe znaczenie ma w takiej sytuacji zarządzanie majątkiem obrotowym.

[1]  A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 65.

[2] Informacje z serwisu internetowego „E-finanse dla rzemosła i małych przedsiębiorstw”, powstałego dzięki wsparciu Narodowego Banku Polskiego w ramach Programu Edukacji Ekonomicznej

[3] M. Molo, M. Bielówka, Przegląd…, op. cit., s. 42.

[4] A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 67.

[5] Informacje wewnętrzne Fortis Bank Polska S.A.

[6] A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 65.