Konkurencja rynkowa między bankami

5/5 - (1 vote)

Konkurencja rynkowa między bankami powoduje tendencję do zmniejszania marży odsetkowej, co z kolei zmusza banki do szukania innych źródeł dochodów w celu zapewnienia zysku na odpowiednim poziomie[1]. Banki rozwijają w związku z tym inne formy usług bankowych i coraz to większe znaczenie przypisują prowizjom i opłatom za czynności bankowe.

W okresie, kiedy banki miały wystarczająco wysokie dochody z działalności kredytowej, usługi operacyjne mogły być bezpłatne. W czasach gospodarki rynkowej przekracza to możliwości finansowe banku. Świadczenie usług kosztuje, a więc i pobieranie opłat za nie jest w pełni uzasadnione. Takie rozwiązanie powoduje, że koszty przenoszone są na klientów rzeczywiście korzystających z usług i proporcjonalnie do ich rozmiarów.

Klasyczny podział czynności bankowych, obok operacji czynnych i biernych, wyróżnia także wszelkiego rodzaju operacje pośredniczące. Dotyczą one czynności wykonywanych na koszt, zlecenie i ryzyko klientów oraz czynności ewidencyjno-rozliczeniowych, związanych z prowadzeniem rachunków, dokonywaniem rozliczeń pieniężnych, obrotem walutami, pośrednictwem w obrocie papierami wartościowymi, doradztwem finansowym, a także innych czynności usługowych. Odpowiedzialność banku w tych operacjach wymaga zorganizowania sprawnego przepływu środków pieniężnych wykonywanego na zlecenie klientów. Koszty tych usług związane są bezpośrednio z pracochłonnością wykonywanych czynności – koszty osobowe, jak również ze zużyciem wykorzystywanego sprzętu, eksploatacją sieci teletransmisji oraz zakupem usług od innych podmiotów, np. świadczących usługi telekomunikacyjne, pocztowe, informatyczne.

Jeszcze nie tak dawno usługi pośredniczące kojarzono jedynie z prowadzeniem rachunku bankowego i rozliczeniami bezgotówkowymi. Rozwój rynków pieniężnych i kapitałowych w naszym kraju, jak również coraz to nowe wymagania stawiane przez klientów banku, czynią tę sferę operacji bankowych bardzo dynamiczną i jednocześnie różnorodną. Powiązania podmiotów gospodarczych z partnerami zagranicznymi wymusiły na bankach zawieranie stałych umów międzybankowych z bankami zagranicznymi – bankami korespondentami. Znacznie usprawnia to przepływ środków pieniężnych, a także pozwala na operowanie w rozliczeniach różnorodną walutą. W związku z coraz częstszym udziałem podmiotów gospodarczych w rozwijającym się rynku pieniężnym banki przyjmują zlecenia w zakresie obrotu bonami skarbowymi i prowadzenia kont depozytowych.

Niektóre czynności w tej grupie usług związane są nie tylko z kosztami, jakie bank ponosi wykonując zlecenia, odnosi on bowiem także pewne korzyści z czasowego dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunkach swoich klientów. W związku z tym, w procesie ustalania cen, które w tej grupie czynności bankowych mają charakter prowizji i opłat, należy uwzględniać także aspekt skali korzyści. Tak więc ceny oferowane przez banki za te usługi muszą uwzględniać:

  • koszty własne, jakie ponosi bank w związku ze zleconymi czynnościami (koszty osobowe i rzeczowe),
  • koszty ponoszone przez bank związane ze świadczeniem usług przez podmioty trzecie,
  • narzut przypisany danej grupie operacji.

Jak już wspomniano, ceny usług pośredniczących mają charakter prowizji i opłat, które są elementem polityki cenowej banku. Stanowią, obok oprocentowania, formę wynagrodzenia za czynności wykonywane na rzecz klientów. Bank może pobierać prowizje z tytułu wykonywanych czynności bankowych oraz opłaty za wykonywanie innych czynności[2]. Ich wysokość podawana jest w taryfach prowizji i opłat zatwierdzanych przez władze poszczególnych banków. Taryfy powinny być ogłaszane w miejscach ogólnie dostępnych, najczęściej są to tablice ogłoszeń lub sale operacyjne. Zawierają wiele pozycji szczegółowych, z podziałem na prowizje i opłaty. Sporządzane są często odrębnie dla operacji krajowych i operacji zagranicznych.

Prowizje są przychodami banku z tytułu przeprowadzanych operacji oraz świadczonych usług. Poszczególne stawki ustalane są w procentach od wartości wykonywanych operacji lub kwotowo, często z zaznaczeniem dolnej i górnej granicy poszczególnych stawek. Istnieje możliwość negocjowania wysokości prowizji, z reguły w odniesieniu do klientów strategicznych banku.

Opłaty są najczęściej zryczałtowane, a ich kwoty stanowią przeważnie zwrot kosztów ponoszonych przez bank w związku ze świadczeniem danej usługi. Stosuje się je, gdy koszty nie są zależne od zakresu usługi lub przy stałym wykonywaniu danej czynności (opłata za prowadzenie rachunku bankowego).

Prowizje i opłaty mogą być pobierane przy każdej operacji lub okresowo, w formie obciążenia rachunku bankowego lub w formie wpłaty gotówkowej. Niezależnie od prowizji banki pobierają zryczałtowane opłaty pocztowe i telekomunikacyjne oraz prowizje i opłaty banków pośredniczących przy wykonywaniu zleconych operacji.

Banki nie tylko pobierają prowizje i opłaty, ale także płacą je innym bankom. O wyniku finansowym decyduje saldo prowizji i opłat, które powinno być korzystne dla banku, gdyż łączna kwota dochodów operacyjnych, w tym odsetek, powinna z nadwyżką pokryć ponoszone koszty. Operowanie poziomem prowizji i opłat wykorzystywane jest jako instrument konkurencji międzybankowej. Ich wysokość, sposób naliczania i zapłaty wpływają na koszty usług bankowych ponoszone przez klientów, np. łączny koszt kredytu obejmuje odsetki oraz prowizje.

Podstawę naliczania i pobierania większości prowizji i opłat stanowią odpowiednie zapisy w umowach: kredytu, rachunku bankowego dla podmiotów instytucjonalnych, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub innych. Także fakt pobierania prowizji lub opłat w wysokości innej niż to wynika z obowiązującej taryfy prowizji i opłat powinien znaleźć odzwierciedlenie w postaci odpowiedniego zapisu w umowie. W przypadku decyzji podejmowanych w odniesieniu do warunków ustalonych wcześniej inaczej sporządzany jest aneks do umowy, w którym odnotowuje się nowe warunki i okres ich obowiązywania.

Wysokość prowizji za wykonywanie operacji gotówkowych wiąże się z trzema rodzajami kosztów, jakie banki ponoszą w trakcie świadczenia tych usług. Jednym jest koszt całego zaplecza tych operacji – skarbców, kas, ich wyposażenia, urządzeń zabezpieczających, transportów itp. Drugi stanowią duże nakłady pracy ludzkiej i ryzyko związane z wykonywaniem operacji gotówkowych, w tym koszty ubezpieczenia gotówki. Trzeci to koszt stałego utrzymywania zapasu gotówki, jego zgromadzenie wymaga przeznaczenia na ten cel części środków banku pozyskiwanych odpłatnie, a zapas gotówki nie daje bankowi żadnych dochodów. W sumie bank ponosi koszty znacznie wyższe niż w przypadku innych usług[3]. Banki często zamieszczają w umowach rachunków bankowych zapis o konieczności wcześniejszego (2 – 3 dni) informowania o większych wypłatach gotówki (20.000 – 50.000), dotyczy to szczególnie mniejszych oddziałów.

Obsługa rachunku rozliczeniowego także wymaga od banku sporego nakładu kosztów. Większość jednostek gospodarczych dokonuje licznych operacji codziennie lub bardzo często, klienci indywidualni rzadziej i ilościowo mniej, ale średnio też kilka razy w miesiącu. Koszty obsługi są zróżnicowane odpowiednio do częstotliwości i ilości zleceń, jednak z reguły duże. Koszty osobowe to czas pracy nie tylko personelu obsługującego klienta bezpośrednio na stanowisku obsługi, ale także innych pracowników mających swój udział w realizacji zleceń składanych przez klienta lub na jego rzecz. Koszty rzeczowe to przede wszystkim koszty użycia urządzeń technicznych oraz zużycie formularzy i materiałów. Inne koszty rzeczowe, np. utrzymanie lokalu, ze względu na swój ogólny charakter, należy uwzględniać w inny sposób[4]. W przypadku klientów instytucjonalnych przeprowadzających za pośrednictwem rachunku dużą ilość zleceń dziennie rozwiązaniem jest usługa home bankingu. Pozwala na przesyłanie za pośrednictwem modemu podłączonego do sieci telefonicznej przygotowanych wcześniej w komputerze poleceń przelewu z siedziby firmy do banku, wgląd w salda rachunków, przeglądanie historii operacji na rachunkach, dostęp do informacji o bieżących obrotach, przesyłanie dowolnych informacji tekstowych do banku, otrzymywanie aktualnych informacji dotyczących kursów walut, oprocentowania depozytów, usług banku, co pozwala na bardziej efektywne zarządzanie firmą i lepsze wykorzystanie czasu pracy zatrudnionych pracowników. Jak obliczają specjaliści, koszt jednostkowej operacji bankowej biuro – bank jest prawie ośmiokrotnie niższy niż koszt operacji wykonywanej bezpośrednio w siedzibie banku[5].

Prowizja jest rodzajem wynagrodzenia banku za czynności, które nie polegają na oddaniu do dyspozycji klienta środków pieniężnych. Czynności te wymagają zindywidualizowanego i znacznego nakładu pracy, bądź polegają na angażowaniu zdolności kredytowej banku[6]. W przypadku udzielania kredytów występują równocześnie dwa tytuły do wynagrodzenia. Udostępnienie środków pieniężnych jest podstawą do pobierania od klienta odsetek według umówionej stawki oprocentowania. Prowizja natomiast jest wynagrodzeniem za te wszystkie pracochłonne czynności związane z procedurą kredytowania, które przedstawiono wcześniej. Cena za usługi pośredniczące powinna więc:

  • pokryć koszty osobowe i rzeczowe banku,
  • pokryć koszty związane z zakupem usług od innych podmiotów,
  • uwzględniać marżę zysku.

Powszechnym stał się też pogląd wypowiadany już znacznie wcześniej, że w sytuacji malejących marż dochód z prowizji i opłat to coraz ważniejszy składnik dochodów banku[7].

Każdy bank działa w określonym otoczeniu konkurencyjnym. Fakt ten musi być uwzględniany w ofercie cenowej banku, co zmusza osoby decydujące o poziomie cen na wybrane usługi bankowe do bieżącego analizowania poziomu swych cen w stosunku do poziomu cen na takie same lub podobne usługi oferowane potencjalnym klientom przez konkurentów rynkowych. Natężenie konkurencji może stanowić czynnik ograniczający swobodę wyboru ceny, zwłaszcza w grupie standardowych usług bankowych – rachunki bankowe, karty bankomatowe. Bank powinien gromadzić informacje na temat polityki cenowej głównych konkurentów i tylko w sytuacji, gdy ma do zaoferowania usługę o najwyższej jakości – dogodne warunki zabezpieczenia kredytu, dogodne raty – może kreować świadomość wysokiej wartości takiej usługi i ustalać odpowiednio wyższy poziom jej ceny[8].

Odpowiednia ewidencja kosztów ułatwia ich analizę związaną z obniżeniem tych kosztów w celu sprostania lokalnym konkurentom i umożliwia wejście na rynek z usługą korzystniejszą niż pozostali jego uczestnicy. Wyznaczenie wszelkich kosztów towarzyszących danej usłudze bankowej jest więc pierwszym etapem przygotowania oferty cenowej. Poziom tych kosztów wyznacza jednocześnie tzw. cenę progową, po której bank jest skłonny sprzedać swą usługę, nie uzyskując żadnych korzyści. Drugi etap to operowanie marżą zysku do momentu, w którym wyznaczony zostanie najbardziej efektywny wariant. Na tym opiera się analiza wewnętrzna, która nie uwzględnia czynników zewnętrznych, takich jak popyt na daną usługę, warunki konkurencji lokalnej, rozwiązań fiskalnych, które brane są pod uwagę przez klienta banku decydującego się na skorzystanie z określonej usługi bankowej. Wynika stąd, że analiza wewnętrzna nie ma charakteru stabilnego, co oznacza, że raz wyznaczona cena dla danej usługi w okresie (t) może nie spełniać optymalnych warunków zachowania odpowiedniej rentowności banku i jego pozycji na rynku lokalnym w okresie (t + 1). Analizy zewnętrznej z kolei dokonuje się w oparciu o dwie zmienne – wskaźnik atrakcyjności rynku bankowego oraz wskaźnik pozycji konkurencyjnej banku. Pozwalają one na określenie usług konkurencyjnych na rynku lokalnym, tzn. takich, na które jest większy popyt i na które można ustalić marżę na poziomie wyższym od średniej, nie zmniejszając wielkości sprzedaży.

W celu pozyskania informacji dla wiarygodnego określenia atrakcyjności rynku i stopnia nasilenia konkurencji na rynku lokalnym wskaźniki zostaną szczegółowo opisane przez odpowiednie czynniki.

Czynnikami określającymi wskaźnik atrakcyjności rynku bankowego są[9]:

  • wielkość i wzrost rynku bankowego – określa potencjał danego rynku w zależności od liczby placówek bankowych, ilości stanowisk obsługi klientów, zasobności klientów na danym rynku,
  • zyskowność sektora bankowego – określa możliwość osiągania dodatniego wyniku finansowego w działalności gospodarczej w danym roku,
  • atrakcyjność inwestycyjna – określa możliwości inwestowania, pozyskiwania nowych rynków z punktu widzenia zwrotu zainwestowanych środków,
  • wymagania technologiczne – określa stopień nasycenia rynku infrastrukturą technologiczną,
  • nasilenie konkurencji – określa stopień nasilenia intensywności walki konkurencyjnej o rynek i klienta oraz stopień wyrafinowania metod w tym celu stosowanych,
  • ekonomia skali – określa możliwość jednostkowej sprzedaży usług w większej skali przy obniżeniu marży, a ze względu na wielkość sprzedaży w rezultacie zwiększenia zyskowności.

Czynniki określające wskaźnik pozycji konkurencyjnej banku to[10]:

  • zysk w relacji do konkurentów – porównanie zysku w stosunku do banków o podobnej sumie bilansowej,
  • udział w rynku – wartościowy oraz ilościowy udział w rynku usług bankowych,
  • zdolność konkurowania usługami – konkurencyjność usług,
  • zdolność konkurowania jakością – konkurencyjność jakości sprzedaży,
  • zdolność konkurowania cenami – konkurencyjność cenowa,
  • zdolności technologiczne – czy możliwości technologiczne banku są odzwierciedleniem potrzeb rynku,
  • wiedza o rynku i klientach – czy posiadane informacje umożliwiają maksymalizację zysku,
  • sposób zarządzania organizacją – czy organizacja odpowiada celowi maksymalizacji zysku.

Każdemu z czynników nadana zostaje waga w skali 0,0 do 1,0, przedstawiająca liczbowo jego istotność dla wskaźnika, suma wag opisujących jeden wskaźnik musi wynieść 1,0. Następnie, niezależnie od danych wartości wagi, każdy czynnik oceniany jest w skali od 1 do 5, gdzie 1 jest oceną najniższą, a 5 najwyższą. Przedstawiona w ten sposób ocena odzwierciedla stopień nasilenia danego czynnika na rynku. Zgromadzone informacje można przedstawić również graficznie w postaci macierzy uwzględniającej atrakcyjność rynku bankowego i pozycję konkurencyjną banku w trzech przedziałach: mocna, przeciętna i słaba, w zależności od wartości punktowej danego czynnika[11]. Niezależnie od posiadanej wiedzy o atrakcyjności danej usługi bankowej i możliwościach jej sprzedaży należy znać cenę progową tej usługi, czyli pokrywającą pełne koszty, które bank musi ponieść świadcząc daną usługę.

W przypadku, gdy niemożliwe jest obniżenie ceny konkretnej usługi lub czynności, gdy cena nie pokrywa kosztów własnych, należy i powinno się oferować kompleksową obsługę danego podmiotu. Na jednych usługach można wówczas uzyskiwać znaczne korzyści finansowe, w odniesieniu do innych natomiast oferować cenę pokrywającą jedynie koszty własne. Trafna byłaby także w tym przypadku oferta związana z tzw. usługami pakietowymi, np. oferta usług depozytowych wraz z usługami ubezpieczeniowymi lub wydaniem kart płatniczych. Jest to działanie do zaakceptowania, ale w dłuższym okresie współpracy z danym podmiotem i przynosi bankowi wymierne korzyści.

W celu pozyskania nowych klientów i zapewnienia dalszego rozwoju banku można wyznaczać konkretne usługi bankowe, które świadczone są na poziomie kosztów, jeśli taki poziom pozwala na utrzymanie się z tą usługą na rynku lokalnym, a w przypadku pozostałych usług stosować ceny pozwalające na rekompensatę tych strat. Dotyczy to w szczególności nowych usług. W cyklu życia usługi można wyróżnić kilka faz:

  • fazę wprowadzania na rynek,
  • fazę wzrostu ilościowego i wartościowego danej usługi,
  • fazę dojrzałości i fazę spadku.

Największy zysk uzyskuje się w fazie wzrostu, dlatego ważne jest jej przedłużanie. Wraz z wydłużaniem tej fazy powinny zostać podjęte działania w celu wprowadzenia następnej usługi, która by w sposób ewolucyjny zastąpiła starzejącą się poprzedniczkę[12].

Wymienione przykłady określonej strategii cenowej usług bankowych zmuszają banki do stałej oceny rynku konkurencyjnego oraz determinują podejmowanie wysiłków uatrakcyjnienia swej oferty usługowej. Należy przy tym pamiętać, że strategia cenowa związana ze wszystkimi świadczonymi usługami bankowymi powinna uwzględniać:

  • wartość progową danej usługi,
  • atrakcyjność rynku bankowego,
  • pozycję konkurencyjną banku.

Każdy podmiot gospodarczy, który pragnie utrzymać i(lub) umacniać swoją pozycję na rynku, musi dostosowywać się do zmieniających się warunków rynkowych oraz wymagań i potrzeb swych odbiorców. Odnosi się to do wszystkich sektorów gospodarki, a więc także do sektora usług finansowych, w tym w szczególności do banków.

W następnym rozdziale przedstawione zostaną zasady naliczania odsetek od środków pieniężnych i kredytów, system naliczania oraz pobierania prowizji i opłat za czynności bankowe, stosowane zwolnienia i ulgi oraz zmiany w obowiązujących przepisach.

[1] M. Rajczyk, Interesy …, op. cit., s. 182

[2] Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe, op. cit., art. 110

[3] Ibidem, s. 184

[4] M. Rajczyk, Podstawy …, część 3 Finanse …, op. cit., s. 119

[5] M. Pluta – Olearnik, Marketing …, op. cit., s. 98

[6] M. Rajczyk, Podstawy …, część 3 Finanse …, op. cit., s. 139

[7] Praca zbiorowa Bank Spółdzielczy w warunkach gospodarki rynkowej, Warszawa 1996, s. 69

[8] M. Pluta – Olearnik, Marketing …, op. cit., s. 83

[9] R. Mikołajczak, Metodyka …, op. cit., s. 134

[10] Ibidem

[11] Jest to metoda portfelowa zwana macierzą McKinseya.

[12] R. Mikołajczak, Metody …, op. cit., s. 135

Czeki w obrocie zagranicznym

5/5 - (1 vote)
Czeki w obrocie zagranicznym są jednym z tradycyjnych instrumentów płatniczych stosowanych w międzynarodowych transakcjach handlowych. Chociaż ich popularność zmniejszyła się na rzecz nowoczesnych metod płatności, takich jak przelewy elektroniczne czy karty płatnicze, wciąż znajdują one zastosowanie w niektórych regionach i określonych sytuacjach handlowych.

Czeki międzynarodowe to dokumenty wydane przez bank, które upoważniają wskazaną osobę lub firmę do pobrania określonej kwoty pieniędzy z konta wystawcy czeku. Są one używane do przekazywania środków między podmiotami z różnych krajów i oferują alternatywę dla innych metod płatności międzynarodowych.

Proces wykorzystania czeków w obrocie zagranicznym rozpoczyna się, gdy wystawca czeku, będący klientem banku, wypełnia czek, podając kwotę do zapłaty, datę oraz odbiorcę środków, a następnie podpisuje go. Następnie czek jest przesyłany do odbiorcy, który może znajdować się w innym kraju. Proces ten może wiązać się z pewnym ryzykiem, na przykład kradzieży czy zgubienia czeku.

Po otrzymaniu czeku, odbiorca przedstawia go w swoim banku w celu zrealizowania. Bank odbiorcy weryfikuje autentyczność czeku i inicjuje procedurę pobrania środków z banku wystawcy. Następuje proces rozliczeniowy, w ramach którego środki są transferowane z konta wystawcy na konto odbiorcy.

Używanie czeków w transakcjach międzynarodowych wiąże się z pewnymi wyzwaniami, w tym z ryzykiem związanym z przewożeniem papierowego dokumentu, możliwością opóźnień w związku z potrzebą fizycznego przekazania czeku oraz ryzykiem odmowy zapłaty przez bank wystawcy z różnych powodów. Pomimo tych ograniczeń, czeki nadal są używane w niektórych sytuacjach handlowych, szczególnie tam, gdzie inne metody płatności są mniej dostępne lub mniej praktyczne.

Czeki są najbardziej tradycyjną formą rozliczeń, stosowaną od dłuższego czasu w obrotach zagranicznych. Ostatnio jednak straciły na popularności, ze względu na rozpowszechnienie innych form rozliczeń, jednak mimo to są nadal używane. Zasady posługiwania się tym rodzajem rozliczeń są przedstawione w postaci międzynarodowej konwencji podpisanej w Genewie w 1931 roku. Konwencja określa skutki prawne dla rozliczeń za pomocą czeku oraz formy w jakich będzie przedstawiony dokument rozliczeniowy.

Zastosowanie czeków w operacjach zagranicznych sprowadza się do regulowania drobnych płatności handlowych i obsługi ruchu turystycznego.

„Czek w obrotach zagranicznych jest zleceniem udzielonym zagranicznemu bankowi przez bank krajowy wypłacenia określonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub oznaczonej na nim osobie. Jest to tzw. czek bankierski.”[1] Kupowany jest przez klientów w banku będącym trasatem. . Stanowi on pewny i wygodny środek płatniczy za granicą, ze względu na łatwość przewozu i zabezpieczenie przed kradzieżą. Należy również podkreślić, że ten rodzaj czeków jest najchętniej skupowany przez banki jako dewiza, ponieważ zarówno trasant, jak i trasat dają pewność ich realizacji.

Oprócz czeków bankierskich w rozliczeniach z zagranicą występują także czeki innych wystawców , np. przedsiębiorstw, osób fizycznych. Wystawiony czek powinien posiadać pokrycie w środkach na rachunku bankowym trasata. „ Czek zagraniczny płatny w Polsce powinien być przedstawiony do wykupienia w ciągu 20 dni, jeśli wystawiono go w kraju europejskim lub w kraju położonym nad Morzem Śródziemnym, a w okresie 70 dni , gdy wystawiono go w innym pozaeuropejskim kraju”[2]. Wystawienie czeku bez pokrycia wiąże się z karną i cywilną odpowiedzialnością trasata za brak pokrycia.

Kolejnymi rodzajami czeków pojawiających się w rozliczeniach zagranicznych są : czeki kasowe ( gotówkowe) , które upoważniają do podjęcia gotówki z banku , czeki rozrachunkowe – umożliwiające bezgotówkowy przelew należności wynikającej z czeku oraz szczególny rodzaj czeku tzw. czek zakreślony , którego realizacji może dokonać jedynie określony remitent. Rozróżniamy również czeki podróżnicze, stosowane w podróżach zagranicznych. Czeki tego rodzaju są wystawiane przez banki , instytucje finansowe jak również biura obsługujące turystykę. Mają one inną formę niż zwykłe czeki, ponieważ w niektórych z nich trasatem jest wystawca a w innych do zapłaty zobowiązana jest instytucja emitująca. Czeki podróżnicze emitowane są na okrągłe kwoty o różnym nominale, które są na nich wydrukowane. Stanowią one wygodny środek płatniczy szeroko stosowany przez turystów.

Szczególną odmianą czeków są tzw. euroczeki. Banki współpracujące z organizacją Eurocheque International zaopatrują swoich klientów w karty gwarancyjne ( identyfikacyjne) oraz blankiety czeków, którymi mogą oni płacić w walucie kraju pobytu. Euroczek umożliwia pobieranie gotówki w bankach 40 krajów oraz dokonywanie opłat za towary i usługi. Może być również wydawany do EUROKONTA – otwieranego przez banki w celu przeprowadzania rozliczeń krajowych i zagranicznych .

 Rozliczenia zagraniczne za pomocą czeków wiążą się z następującymi operacjami bankowymi:

  • realizowanie czeków,
  • skup czeków,
  • przyjmowanie czeków do inkasa.

Realizowanie czeków przez banki związane jest z umową zawartą przez bank i trasanta. Bank może opłacić czek będąc jego trasatem – w tym momencie czek kończy swój obieg oraz może opłacić czek , którego trasatem jest inny bank krajowy lub zagraniczny – wtedy bank pełni rolę indosatariusza. Aby otrzymać zapłatę za taki czek, musi przedstawić go trasatowi do realizacji.

Operacja skupu czeku związana jest z postawieniem do dyspozycji klienta odpowiedniej kwoty pieniędzy w zamian za przelanie przez niego na drodze indosu praw do danego czeku. Najczęściej skupowane są czeki bankierskie, podróżnicze a także skarbowe. W skupowanych czekach należy bardzo dokładnie przeprowadzać kontrolę odnośnie ich autentyczności . Należy w tym celu sprawdzić podpisy umieszczone na czeku jak również porównać czeki z odpowiednimi wzorami ( dotyczy to zwłaszcza czeku podróżniczego). Bardzo ważne jest także sprawdzenie czy czek nie jest fałszywy oraz czy osoba przedstawiająca go do skupu jest jego prawnym posiadaczem. W operacjach skupu czeków występuje ryzyko poniesienia straty , dlatego też czasami jest lepiej zrezygnować ze skupu i przyjąć czek do inkasa.

Przyjmowanie czeków do inkasa polega na przesłaniu ich przez bank do trasata. To wszystko odbywa się najczęściej za pośrednictwem banku korespondenta, znajdującego się w tym samym kraju co trasat. Po zainkasowaniu należności bank stawia środki płatnicze do dyspozycji klienta.

[1] Zbigniew Krzyżkiewicz Operacje bankowe ,Wyd. Poltext Warszawa 1998 r. , str.170

[2] Zbigniew Krzyżkiewicz Podręcznik do nauki bankowości , Wyd. Biblioteka Menadżera i Bankowca Warszawa 1997 r. , str. 309

Zintegrowane zarządzanie ryzykiem w banku i firmie

5/5 - (1 vote)

Ryzyko jest immanentnym elementem każdej działalności gospodarczej, niezależnie od jej charakteru. W bieżącej działalności można je ograniczać, zmniejszając tym samym potencjalne możliwości generowania dodatkowych zysków lub – aktywnie nim zarządzając – zarabiać.

Bez względu na strategiczne podejście firmy do zarządzania ryzykiem, zawsze istnieje potrzeba jego identyfikacji i oszacowania, z uwzględnieniem różnych typów ryzyka i ich skali w działalności danej firmy.

Banki jako instytucje pośrednictwa finansowego i jednocześnie instytucje zaufania publicznego, są w szczególnej sytuacji.. Z jednej strony podejmowanie ryzyka (kredytowego, rynkowego, płynności finansowej) jest nieodzownym elementem ich działalności zarobkowej, z drugiej bezpieczeństwo funkcjonowania – podstawowym kryterium oceny nadzorczej. Godzenie tych celów materializuje się poprzez politykę zarządzania ryzykiem.

W ostatnim dziesięcioleciu podejście do zarządzania ryzykiem uległo znacznej ewolucji. Dynamiczny rozwój rynku instrumentów pochodnych, globalizacja rynków i coraz bardziej swobodny przepływ kapitałów oraz nowe metody kwantyfikacji ryzyka spowodowały, że ryzyko nie jest postrzegane li tylko i wyłącznie jako źródło ewentualnych strat. Podejmowanie ryzyka na akceptowanym i kontrolowanym poziomie może być źródłem dodatkowych zysków, zaś aktywne zarządzanie ryzykiem – koniecznym wsparciem realizacji strategii biznesowej instytucji.

Poniżej przedstawione zostały podstawowe zasady i przesłanki, które każda instytucja powinna wziąć pod uwagę budując efektywny, nastawiony na wspieranie działalności biznesowej, zintegrowany system zarządzania ryzykiem.

Zasada 1

Instytucja powinna posiadać jasno zdefiniowaną strategię działalności rynkowej, w tym strategie dla poszczególnych linii biznesowych oraz – korespondującą z daną strategią –politykę zarządzania ryzykiem.

Strategia działalności instytucji wyznacza zakres i podejście firmy do danego rodzaju działalności rynkowej. Jasno i kompleksowo zdefiniowana, pozwala na identyfikację głównych ryzyk, z jakimi może się zetknąć firma w trakcie jej realizacji. Ustanowienie właściwych mechanizmów pomiaru, kontroli i zabezpieczania ryzyka może często stanowić o realności realizacji pożądanej strategii biznesowej. Nadto sama strategia działania instytucji winna uwzględniać jej podejście do zarządzania ryzykiem oraz określać skłonność i możliwości firmy do podejmowania ryzyka.

Zasada 2

Zagadnienia zarządzania ryzykiem muszą być traktowane na równi ze strategicznymi, rynkowymi celami działalności instytucji, bowiem realizacja tych ostatnich zależy często od skuteczności przyjętych rozwiązań w obszarze zarządzania ryzykiem.

Skuteczność rozwiązań przyjętych w obszarze zarządzania ryzykiem w znacznym stopniu zależy od wagi, jaką kierownictwo przykłada do samego procesu zarządzania ryzykiem oraz wyników płynących z oceny ryzyka. W bieżącej działalności kierownictwa, szczególnie w bankach, ryzyko powinno być przedmiotem szczególnej uwagi praktycznie w każdym aspekcie działalności operacyjnej, zaś informacje o wielkości ryzyka – nieodłącznym elementem bieżącego procesu decyzyjnego. Dezawuacja istotności zarządzania ryzykiem może wynikać często z jego traktowania jako wąsko pojętego, regulacyjnego wymogu nadzorcy i „ jedynej odpowiedzialności określonej komórki” oraz braku właściwego zaangażowania najwyższego kierownictwa firmy w zarządzanie ryzykiem.

Zasada 3

W firmie powinna istnieć efektywna organizacja systemu zarządzania ryzykiem, z jednoznacznym, zapewniającym efektywny i kompleksowy proces oceny i kontroli ryzyka, systemem podziału kompetencji.

Podział funkcji w instytucji w zakresie zarządzania ryzykiem w swej podstawowej postaci powinien uwzględniać rozdzielenie funkcji podejmowania ryzyka (operacyjna działalność rynkowa) od funkcji niezależnej oceny i kontroli ryzyka. W bankach zasada ta realizowana jest najczęściej poprzez oddzielenie pionu ryzyka od pionów biznesowych (bezpośrednio odpowiedzialnych za prowadzenie danego rodzaju działalności rynkowej). Podział ten nie oznacza jednoczesnego zdjęcia odpowiedzialności z jednostek pionów biznesowych za podejmowane ryzyko. Praktycznie zawsze decyzje skutkujące powstaniem ekspozycji na ryzyko będą wynikową działalności jednostek pionu biznesowego. W ramach samego pionu ryzyka odpowiedzialność za jego poszczególne rodzaje (ryzyko: kredytowe, rynkowe, operacyjne) jest adresowana do określonych jednostek organizacyjnych, zaś zarządzanie ryzykiem w kategoriach stanowienia (zarządzania) i kontroli limitów jest przypisana najczęściej określonym komitetom (Ryzyka Kredytowego, Ryzyka Operacyjnego, Zarządzania Aktywami i Pasywami, Rynkowego etc.). Bardzo ważną funkcję w procesie zarządzania ryzykiem odgrywa audyt wewnętrzny. W tym zakresie audyt pełni funkcję niezależnej oceny efektywności i skuteczności – stosowanych przez jednostki pionu ryzyka – rozwiązań w zakresie identyfikacji, pomiaru i zarządzania danym rodzajem ryzyka. Zwrotnie, komórki pionu ryzyka stanowią bardzo cenne źródło informacji dla funkcji audytu związanej z kontrolą wewnętrzną danych procesów lub konkretnych przypadków, powodujących powstawanie strat finansowych.

Zasada 4

Instytucja powinna posiadać wiedzę o najistotniejszych rodzajach ryzyka, jakie podejmuje w działalności rynkowej oraz – w procesie zarządzania ryzykiem – uwzględniać wszystkie jego rodzaje i źródła.

Zarządzanie ryzykiem wymaga jego uprzedniej identyfikacji co do rodzaju i źródeł powstawania (czynniki ryzyka) oraz pomiaru wielkości ryzyka. Pomimo toczącej się wciąż dyskusji w literaturze przedmiotu na temat klasyfikacji ryzyka, a najlepsza praktyka dostarcza wielu odmiennych rozwiązań, instytucja powinna posiadać w formie dokumentu klasyfikację podejmowanego ryzyka („mapa ryzyka”) oraz wskazanie najważniejszych źródeł jego powstawania. Zidentyfikowane być powinny dodatkowo te rodzaje ryzyk, które są kluczowe z punktu widzenia ciągłości operacyjnej działalności instytucji. Ocena istotności danego rodzaju ryzyka powinna zawierać związki przyczynowo-skutkowe pomiędzy jego poszczególnymi rodzajami np. ryzyko kredytowe, skutkujące brakiem obsługi zadłużenia wpływa na sytuację płynnościową firmy, ryzyko rynkowe zmiany wartości instrumentu pochodnego wpływa na ekspozycję kredytową z tego instrumentu etc., zaś kluczowe ryzyka w działalności bankowej powinny być – w zakresie bieżącego zarządzania ryzykiem – wsparte planami awaryjnymi.

Zasada 5

Instytucja powinna posiadać jasno zdefiniowane i powszechnie zakomunikowane: politykę, procedury i zasady zarządzania ryzykiem oraz plany awaryjne postępowania w stosunku do ryzyk/ zagrożeń, mogących skutkować przerwaniem ciągłości działania instytucji.

Polityka zarządzania ryzykiem, wewnętrzne procedury i zasady pomiaru, kontroli, ograniczania i zarządzania ryzykiem powinny jasno określać ramy dla sprawnego systemu operacyjnego (bieżącego) zarządzania ryzykiem oraz dostosowywania wielkości podejmowanego ryzyka do bieżącej i przewidywanej sytuacji rynkowej. Instytucja powinna posiadać zidentyfikowane zagrożenia/ ryzyka, mogące skutkować przerwaniem ciągłości działania firmy, zaś mechanizmy zapobiegania powstawaniu takich sytuacji oraz postępowania w przypadku ich wystąpienia, powinny być zdefiniowane w planach awaryjnych. W sposób jednoznaczny powinna być określona odpowiedzialność za zarządzanie danym rodzajem ryzyka, mechanizmy zarządzania, systemu limitów oraz linie raportowania o wielkości ryzyka.

Zasada 6

Bank powinien posiadać politykę zarządzania ryzykiem zgodną ze strategią kapitałową oraz zdolnością do podejmowania ryzyka w relacji do posiadanych funduszy własnych.

Fundusze własne banku stanowią źródło pokrywania tzw. strat nieoczekiwanych, tzn. tych potencjalnych strat, które nie zostają odzwierciedlone w poziomie tworzonych i utrzymywanych rezerw na ryzyko. Banki zobligowane są do utrzymywania kapitału własnego na pokrycie podejmowanego ryzyka w określonej regulacyjnie minimalnej wysokości. Zmiany zasad wyznaczania regulacyjnych (nadzorczych) wymogów kapitałowych zmierzają w kierunku włączania kolejnych ryzyk do kalkulacji adekwatności kapitałowej oraz dopuszczania coraz bardziej wyrafinowanych metod kwantyfikacji ryzyka. Skutkiem tych zmian jest wzrost „uwrażliwienia kapitału” na rodzaj i wielkość podejmowanego ryzyka. Aktualnie w Polsce banki zobligowane są do utrzymywania regulacyjnego wymogu kapitałowego na ryzyko kredytowe oraz ryzyko rynkowe. Propozycje Komitetu Bazylejskiego ds. Nadzoru Bankowego zmierzają do wprowadzenia od 2006r. wymogu utrzymywania kapitału dodatkowo na ryzyko operacyjne. Dopuszcza się jednocześnie już obecnie stosowanie zaawansowanych metod statystycznych (np. value at risk- VAR) do kalkulacji wymogów kapitałowych na ryzyko rynkowe, zaś w propozycjach Nowej Umowy Kapitałowej Komitetu Bazylejskiego również dla ryzyka kredytowego, jak i w części ryzyka operacyjnego, przewidziane zostały możliwości stosowania wewnętrznych modeli pomiaru ryzyka i wyznaczania wymogów kapitałowych na ich podstawie. Modele te, po spełnieniu określonych wymogów ilościowych (poprawność działania modeli) i jakościowych (organizacja systemów zarządzania ryzykiem), będą w dużej mierze pozwalały na ograniczenie wymogów kapitałowych, a więc tym samym na utrzymywanie niższego kapitału na wspieranie działalności bankowej.

Zasada 7

Instytucja powinna posiadać efektywny system oceny, pomiaru i kontroli ryzyka.

Ocena i pomiar ryzyka powinien być kompleksowy i wszechstronny. Oznacza to, że instytucja powinna posiadać zatwierdzone przez kierownictwo metodyki jego kwantyfikacji, zgodne z wymogami strategii biznesowej oraz przyjętą polityką zarządzania ryzykiem. Pomiar ryzyka powinien być prowadzony zarówno dla danego rodzaju ryzyka (kredytowego, rynkowego, operacyjnego), jak i w ujęciu globalnym (łącznym).
W sferze pomiaru ryzyka obserwuje się w okresie ostatniego dziesięciolecia dynamiczny rozwój oraz coraz szersze zastosowanie w praktyce modeli statystycznych i zaawansowanych metod z obszaru inżynierii finansowej. Wdrażanie rozwiązań z obszaru najlepszej praktyki wiąże się często z koniecznością poniesienia znacznych nakładów na pozyskanie szczegółowych danych finansowych (wewnętrznych i rynkowych) oraz kosztów zatrudnienia wysoko kwalifikowanej kadry. Dlatego tak istotne jest, przed rozpoczęciem budowy kosztownej infrastruktury do zarządzania ryzykiem, określenie polityki zarządzania ryzykiem, obszarów w których firma chce zarządzać ryzykiem zgodnych z najlepszą praktyką bankową oraz kreować przewagi konkurencyjne z tym związane.

Zasada 8

Instytucja powinna posiadać efektywny system limitów ryzyka, uwzględniający przyjęte rozwiązania w zakresie jego pomiaru oraz zewnętrzne uwarunkowania działalności rynkowej.
Bank powinien posiadać szeroki zakres limitów, ograniczających wielkość podejmowanego ryzyka. Z punktu widzenia charakteru limitów mogą one mieć postać: limitów zaangażowania lub pozycji, ograniczających skalę danego rodzaju działalności, limitów ryzyka, ograniczających wielkość narażenia firmy na dany rodzaj ryzyka, limitów typu stop loss, ograniczających akceptowalny poziom straty na danym aktywie lub grupie aktywów, limitów typu trigger, stanowiących swoistego rodzaju sygnały ostrzegawcze narażenia na potencjalne straty.

Zasada 9

Instytucja powinna posiadać miarodajny system oceny efektywności działalności rynkowej, pozwalający na porównanie zyskowności skorygowanej o ryzyko różnych rodzajów działalności oraz optymalną alokację kapitału.

Podejmowanie ryzyka jest nieodłącznym elementem działalności zarobkowej, zaś kapitał firmy musi być alokowany do obszarów działalności, gwarantujących realizację maksymalną stopę zwrotu przy określonym, akceptowalnym poziomie ryzyka. Bezpośrednie porównanie stóp zwrotu z często różnych rodzajów działalności nie jest najczęściej podejściem pozwalającym na identyfikację najbardziej efektywnej inwestycji. Właściwa ocena efektywności – różnych co do rodzaju – działalności wymaga korygowania osiągniętych wyników o wielkość ryzyka, jakie towarzyszyło realizacji tego wyniku. W praktyce bankowej szeroko stosowane są już miary efektywności skorygowane o ryzyko, prezentujące stopę zwrotu z kapitału lub aktywa skorygowaną o wielkość ponoszonego ryzyka np. RORAC (return on risk adjusted capital), RAROC (risk adjusted return on capital), RARORAC (risk adjusted return on risk adjusted capital), etc. Miary te pozwalają na właściwą ocenę efektywności wykorzystania kapitału ekonomicznego zaangażowanego w dany rodzaj działalności, a więc ostatecznie na podejmowanie optymalnych decyzji o sposobie angażowania kapitału. Wdrożenie systemu pomiaru rentowności skorygowanej o ryzyko wymaga uprzedniego wdrożenia metod kalkulacji kapitału narażonego na ryzyko (tzw. kapitału ekonomicznego), systemu pomiaru wyniku zarządczego opartego o system transferowej ceny funduszy oraz modele alokacji kosztów działania na dany rodzaj działalności.

Zasada 10

Instytucja powinna posiadać mechanizmy i procedury uwzględniania kosztu ponoszonego ryzyka w prowadzonej polityce cenowej oraz polityce zarządzania wynikiem w danym rodzaju działalności biznesowej.

Systemy oceny ryzyka powinny pozwalać na szacowanie kosztu ponoszonego ryzyka, adekwatne do rodzaju prowadzonej działalności, segmentu klientów, produktu. Koszt ryzyka, w takim zakresie w jakim dotyczy ona danego rodzaju działalności, powinien być uwzględniany przez jednostki biznesowe w realizowanym wyniku i stopie zysku.

Zasada 11

Instytucja musi posiadać odpowiednio wyszkoloną kadrę oraz system pozwalający zapewnić odpowiednią „świadomość ryzyka” na wszystkich szczeblach organizacji, zgodnie z przyjętą mapą ryzyka.

Nie można mówić o zintegrowanym systemie zarządzania ryzykiem bez wdrożenia świadomości podejmowanego ryzyka jako elementu kultury organizacji w każdej jednostce firmy, w stopniu dostosowanym do wagi danej jednostki w korporacyjnym systemie zarządzania ryzykiem. Narzędziem pomocnym w budowie takiego podejścia może być certyfikacja z zakresu zarządzania ryzykiem, prowadzona przez WIB. Certyfikacja została przygotowana ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb banków, ale może też być z powodzeniem wykorzystywana przez inne przedsiębiorstwa. Certyfikacja ma strukturę stopniową, w której pierwszy stopień koncentruje się na szerokiej i przekrojowej wiedzy ze wszystkich obszarów ryzyka, co pozwala na integrację procesów zarządzania ryzykiem i rentownością w całej organizacji. Drugi stopień, w podziale na dwie specjalizacje, wymaga wiedzy specjalistycznej i technicznej, niezbędnej do modelowania i praktycznego zarządzania ryzykiem.

Mariola Szymańska Koszczyc, Ryszard Jezierski

Wybrane oddziały banków działających w Jeleniej Górze

5/5 - (2 votes)

podrozdział pracy dyplomowej z bankowości

BWR Grupa Deutsche Bank S.A.

Bank Współpracy Regionalnej S.A. powstał w 1992 roku jako bank regionalny o uniwersalnym profilu, nastawiony na obsługę klientów indywidualnych, podmiotów gospodarczych, w tym jednostek samorządu terytorialnego. W tym czasie strategia banku realizowała założenie rozwoju BWR S.A. poprzez systematyczną rozbudowę sieci oddziałów w południowej Polsce. Dzięki niemu klienci banku mogli korzystać z szerokiego wachlarza usług wyróżniających się konkurencyjnymi cenami na lokalnych rynkach działalności banku.

Od lipca 1995 roku BWR S.A. jest bankiem notowanym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Ponadto posiada pełne prawa dewizowe, jest sygnatariuszem Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, członkiem międzynarodowego systemu kart płatniczych VISA oraz międzynarodowego systemu SWIFT, umożliwiającego transakcje finansowe w 130 krajach na całym świecie.

BWR Real Bank S.A. wprowadził do swojej oferty depozytowo-kredytowej walutę euro. Rachunki w walutach krajowych krajów Unii Europejskiej będą mogły być prowadzone do końca 2001 r., tj. do czasu, gdy waluty te pozostaną prawnym środkiem płatniczym.

BWR Real Bank S.A. poszerzył swoją ofertę w zakresie kredytów walutowych oraz kredytów indeksowanych kursami wymiany walut o kredyty w euro.

BWR S.A. w Krakowie jest częścią grupy kapitałowej Deutsche Bank od marca 2000 roku (Deutsche Bank S.A. posiada mniej niż 90% udziałów w BWR S.A.).

Posiadała 27 placówek na terenie całego kraju (stan na 31.12.1999). [1].

Oddział BWR Real Bank S.A. działa w Jeleniej Górze od 1995 roku.

Cuprum Bank S.A.

Cuprum Bank S.A. powstał w 1995 roku. Ważnym elementem decydującym o bezpieczeństwie i nienaruszalności Cuprum Bank S.A. są jego akcjonariusze – najstarszy i największy polski bank – Bank Handlowy w Warszawie S.A., najsilniejsze polskie przedsiębiorstwo gospodarcze – KGHM Polska Miedź S.A. oraz zamożne gminy Lubin, Głogów.

Po ostatnim podwyższeniu kapitału – do 200 mld zł w kwietniu 1994 r., struktura kapitałowa kształtowała się następująco:

– Bank Handlowy w Warszawie S.A. 55,2% akcji

– KGHM Polska Miedź S.A. 26,2% akcji

– Gmina Lublin 15,6% udziałów

– Gmina Głogów 3,0% udziałów

Cuprum Bank S.A. od początku swojego istnienia wykazuje wysoką dynamikę rozwoju. Z roku na rok umacnia swoją pozycję na lokalnym rynku usług bankowych, o czym świadczą osiągane wyniki finansowe.

Posiada 19 placówek na terenie całego kraju (stan na 31.12.1999[2]).

Oddział Cuprum Bank S.A. powstał w 1995 roku na rynku jeleniogórskim.

Kredyt Bank S.A.

Kredyt Bank S.A. powstał w 1990 roku jako jeden z pierwszych banków prywatnych w Polsce. Bank jest spółką akcyjną o mieszanym kapitale, w której duża część udziałów została nabyta m.in przez renomowane prywatne instytucje finansowe, takie jak KBC Bank NV, Banco Espirito Santo e Comercial de Lisboa S.A. czy Cassa di Risparmio di Padovw e Rovigo Sp.A. . . Przez ostatnie siedem lat swojej działalności Kredyt Bank S.A. aktywnie uczestniczył w procesie konsolidacji polskiego sektora bankowego.

W 1993 roku bank nabył akcje Banku Ziemskiego S.A. w Warszawie, a następnie włączył ten bank w swoje struktury.

W 1994 roku połączyła się z Bankiem Wrocław. Kolejnym krokiem był nabycie akcji PBH Geobank S.A., a rok 1996 był rokiem nabycia akcji BDP Glob Bank S.A., kwiecień 1997 roku był rokiem nabycia Polskiego Banku Inwestycyjnego S.A.  i Prosper Bank, a w 1998 roku Agrobank.

Połączenie Kredyt Banku S.A. i Polskiego Banku Inwestycyjnego S.A. umożliwiło stworzenie na polskim rynku nowej, silnej instytucji finansowej, opartej na najlepszych doświadczeniach i sukcesach obu tworzących ją banków, której podstawowym zadaniem jest zapewnienie klientom jeszcze wyższego poziomu bezpieczeństwa powierzonych bankowi środków oraz poprawa jakości obsługi. Jako bank uniwersalny, komercyjny i detaliczny dąży do skupienia się na obsłudze klientów indywidualnych o średnich i wysokich dochodach oraz prywatnego sektora gospodarczego, ze szczególnym uwzględnieniem małych i średnich przedsiębiorstw. Ważną grupą klientów banku są jednostki budżetowe, w tym gminy.

Posiada 250 placówek (stan na 31.12.1999 [3]).

W Jeleniej Górze działają dwa oddziały Kredyt Banku S.A., pierwszy powstał w 1994 roku.

Bank Handlowy w Warszawie S.A.

Bank Handlowy w Warszawie S.A.  jest najstarszym działającym polskim bankiem, założonym w 1870 roku. Przez wiele lat był największym polskim bankiem prywatnym, odgrywał dominującą rolę w przemianach gospodarczych Królestwa Polskiego, przetrwał lata I i II wojny światowej. Po wojnie początkowo służył prywatnym przedsiębiorstwom przemysłowym, a zakres jego działalności stopniowo rozszerzano o finansowanie przedsiębiorstw handlu zagranicznego i gospodarki morskiej.

Od 1964 roku Bank Handlowy przejął obsługę wszystkich transakcji związanych z eksportem i importem towarów i usług i stał się jedynym bankiem obsługującym przedsiębiorstwa handlu zagranicznego: zajmował się również obsługą zadłużenia zagranicznego.

Był głównym partnerem zachodnich instytucji finansowych udzielających pożyczek Polsce. Obecnie koncentruje się na finansowaniu i usługach bankowych dla dużych przedsiębiorstw przemysłowych i handlowych współpracujących z zagranicą. Jest to największy polski bank komercyjny[4].

Nadrzędnym celem Banku Handlowego jest osiągnięcie funkcjonalności typowej dla banku z obszaru Unii Gospodarczej i Walutowej, za swój obowiązek uważa zapewnienie polskim firmom poziomu i zakresu usług bankowych, jakie istnieją w bankach za granicą. Jest to bank, który oferuje usługi przedsiębiorstwom i instytucjom, ale nie zajmuje się bankowością detaliczną.

W 1997 roku bank został sprywatyzowany poprzez przekazanie akcji inwestorom krajowym i zagranicznym[5].

Misją Banku Handlowego jest osiągnięcie funkcjonalności typowej dla banku z Obszaru Unii Gospodarczej i Walutowej.

Posiada oddziały w Polsce (97) i afiliacje zagraniczne, a także najsilniejszą sieć banków korespondentów.

Oddział Banku Handlowego S.A. w Jeleniej Górze istnieje od 1 września 1997 roku.

Bank Ochrony Środowiska S.A.

Bank Ochrony Środowiska S.A. istnieje od 1991 roku, natomiast od 1996 roku jest spółką publiczną, a od lutego 1997 roku jego akcje są notowane na rynku głównym Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. W ramach utworzonej przez bank grupy kapitałowej znajdują się m.in. Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A., Towarzystwo Finansowe Ochrony Środowiska S.A., Epoka Sp. z o.o.,  Towarzystwo Inwestycyjno – Leasingowe Ekoleasing.

Misją banku jest wspieranie projektów ochrony środowiska za pomocą instrumentów finansowych.

Bank Ochrony Środowiska S.A. jest uniwersalnym bankiem komercyjnym specjalizującym się w obsłudze finansowej projektów mających na celu ochronę środowiska naturalnego. Bank działa na terenie całego kraju, oferując szeroki zakres usług bankowych dla osób prywatnych, podmiotów gospodarczych nieposiadających osobowości prawnej, jednostek samorządu terytorialnego oraz osób fizycznych. Bank oferuje profesjonalne i kompleksowe usługi inwestycyjne w zakresie ochrony środowiska, a także włącza do swojej oferty również doradztwo inwestycyjne przy projektach mających na celu ochronę środowiska, upowszechnianie nowych technologii o ograniczonej uciążliwości dla środowiska oraz promocję postępu naukowego, technicznego i technologicznego, osiągając w tym zakresie pozycję lidera wśród instytucji bankowych.

Bank Ochrony Środowiska S.A. oferuje szeroki zakres usług bankowych. Prowadzi działalność w złotych i walutach obcych, oferując min. pełną obsługę transakcji handlu zagranicznego.

Bank Ochrony Środowiska S.A. posiada 48 oddziałów (stan na 31.12.1999 r.).

W Jeleniej Górze od 19 lipca 1999 roku znajduje się oddział banku, który wcześniej miał swoją siedzibę w Karpaczu.

[1] Dolniak P., „50 najważniejszych banków w Polsce”, Bank z 2000r. nr 3, str. 54-55

[2] Dolniak P., „50 najważniejszych banków w Polsce”, Bank z 2000 r. nr 3, s. 58-59

[3] Dolniak P., „50 najważniejszych banków w Polsce”, Bank 2000 nr 3, s. 42-43

[4] Krzyżkiewicz Z., Jaworski W., Puławski M., „Banking Leksykon – giełdowy”, Warszawa 1998, s. 51

[5] Dolniak P., „50 najważniejszych banków w Polsce”, Bank 2000 nr 3, s. 40-41

Akredytywa dokumentowa

5/5 - (1 vote)
Akredytywa dokumentowa należy do uwarunkowanych form rozliczeń. Jest ona pisemnym zobowiązaniem banku importera do wypłacenia eksporterowi należności w zamian za złożenie dokumentów reprezentujących towar. Jest ona uznawana za samodzielne zobowiązanie banku niezależne od zobowiązań eksportera i importera.

Akredytywa dokumentowa jest instrumentem finansowym powszechnie stosowanym w międzynarodowym handlu towarowym, zapewniającym bezpieczeństwo płatności między kupującym a sprzedającym. Jest to rodzaj gwarancji bankowej, w której bank kupującego zobowiązuje się do zapłaty sprzedającemu określonej kwoty pod warunkiem przedstawienia przez niego wymaganych dokumentów handlowych i spełnienia określonych warunków.

Proces działania akredytywy dokumentowej rozpoczyna się, gdy kupujący i sprzedający uzgadniają warunki transakcji, w tym wykorzystanie akredytywy jako metody płatności. Kupujący składa wniosek do swojego banku o otwarcie akredytywy na rzecz sprzedającego. Wniosek ten zawiera szczegółowe informacje na temat transakcji, w tym opis towarów, ich wartość, terminy dostaw oraz listę dokumentów wymaganych do przedstawienia przez sprzedającego.

Bank kupującego, po analizie wniosku i zaakceptowaniu warunków, otwiera akredytywę i przekazuje jej szczegóły bankowi sprzedającego, często za pośrednictwem międzynarodowego systemu bankowego. Sprzedający, po dostarczeniu towarów, musi zgromadzić wymagane dokumenty, takie jak faktura handlowa, list przewozowy, świadectwo pochodzenia towarów oraz inne dokumenty wymienione w akredytywie. Te dokumenty są następnie przedstawiane w banku sprzedającego.

Bank sprzedającego weryfikuje zgodność przedstawionych dokumentów z warunkami akredytywy. Jeśli wszystkie warunki są spełnione, bank dokonuje płatności na rzecz sprzedającego. Następnie bank sprzedającego przekazuje dokumenty bankowi kupującego, który z kolei udostępnia je kupującemu, umożliwiając mu odebranie towarów.

Akredytywa dokumentowa daje obu stronom transakcji większą pewność. Sprzedający ma gwarancję otrzymania płatności za swoje towary, jeśli spełni warunki akredytywy, natomiast kupujący ma pewność, że płatność zostanie dokonana tylko wtedy, gdy sprzedający dostarczy dokumenty potwierdzające wysyłkę i jakość towarów zgodnie z umową.

Warto jednak zauważyć, że akredytywy dokumentowe wiążą się z pewnymi kosztami i wymagają ścisłego przestrzegania procedur, co może wpływać na złożoność i czas trwania transakcji. Są one jednak nadal bardzo popularne w międzynarodowym handlu, szczególnie w sytuacjach, gdy obie strony chcą zminimalizować ryzyko związane z transakcją.

W rozliczeniach za pomocą akredytywy biorą udział:

  • zleceniodawca – importer,
  • bank importera – przyjmuje zlecenie i otwiera akredytywę,
  • bank pośredniczący,
  • eksporter – na jego rzecz jest otwierana akredytywa.

Rozliczenia takie przebiegają następująco. Na samym początku importer zleca swojemu bankowi otwarcie akredytywy na rzecz eksportera. Bank importera otrzymujący zlecenie otwarcia akredytywy za granicą, korzysta z pomocy banku pośredniczącego , którym zazwyczaj jest bank eksportera. Bank pośredniczący działa na podstawie instrukcji otrzymanych od banku importera i odpowiada wobec niego za wykonanie operacji.

W praktyce bankowej ukształtowały się różne rodzaje akredytyw przystosowane do szczególnych potrzeb handlowych obrotów międzynarodowych.

Biorąc pod uwagę zobowiązanie banku do wypłaty eksporterowi , które może być odwołalne lub nieodwołalne rozróżniamy :

  • akredytywę odwołalną ,
  • akredytywę nieodwołalną.

Pierwsza z nich może być zmieniona lub odwołana przez wystawiający ją bank bez zgody uczestników rozliczeń. Jednak bank otwierający akredytywę, który ją zmienia lub odwołuje , jest zobowiązany do zwrócenia bankowi realizującemu tę akredytywę wszystkich wydatków poniesionych przed otrzymaniem zawiadomienia.

Akredytywa nieodwołalna jest bezwzględnym zobowiązaniem banku dokonania zapłaty, jeśli beneficjent akredytywy spełni postawione w niej warunki. Dlatego może być anulowana lub zmieniona wyłącznie za zgodą wszystkich zainteresowanych stron.

Z punktu widzenia roli banku pośredniczącego w realizowaniu akredytywy rozróżniamy:

  • akredytywę potwierdzoną,
  • akredytywę nie potwierdzoną.

W przypadku akredytywy potwierdzonej bank pośredniczący , po zbadaniu przedłożonych dokumentów towarowych, dokonuje natychmiast wypłaty na rzecz beneficjenta.

Natomiast przy realizowaniu akredytywy nie potwierdzonej rola banku pośredniczącego polega na poinformowaniu beneficjenta o otwarciu akredytywy i przekazaniu dokumentów do banku importera, który po zbadaniu ich zgodności przekazuje należność.

Kolejny podział akredytywy uwzględnia sposób określenia beneficjenta. W związku z tym kryterium akredytywy dzielimy na :

  • akredytywy przenośne,
  • akredytywy nieprzenośne.

Akredytywa przenośna może być zastosowana w sytuacji gdy zagraniczny kontrahent importera, będący wystawcą akredytywy, jest pośrednikiem , a nie posiadając towaru nabywa go od subdostawcy.

Akredytywa nieprzenośna może być zrealizowana jedynie przez beneficjenta wymienionego w akredytywie.

Szczególną i bardziej złożoną formą rozliczeń jest akredytywa w formie listu kredytowego zwana także akredytywą typu L/C lub CLC. „ Jej otwarcie awizuje bank bezpośrednio beneficjentowi, przesyłając mu tekst akredytywy na specjalnym blankiecie firmowym , utrudniającym fałszerstwo. W tym dokumencie bank importera upoważnia beneficjenta akredytywy do ciągnienia na niego traty i zobowiązuje się do jej wykupienia , pod warunkiem , że będą do niej dołączone dokumenty wymienione w akredytywie.”[1]

Czynności bankowe związane z akredytywami polegają głównie na operowaniu tymi dokumentami. Dlatego też niezwykle ważna jest ich treść. Akredytywa dokumentowa powinna zawierać:

  • nazwę i adres zleceniodawcy – importera,
  • nazwę i adres beneficjenta – eksportera,
  • określenie rodzaju akredytywy,
  • kwotę i walutę akredytywy,
  • zestawienie dokumentów, jakie powinien przedłożyć beneficjent,
  • charakterystykę podstawowych elementów rozliczanej transakcji,
  • termin i miejsce, w którym upływa ważność akredytywy.

Wykorzystując akredytywę dokumentową w rozliczeniach zagranicznych należy ustalić sposób jej realizacji przez beneficjenta. Trzeba również określić dokumenty towarowe , których przedłożenie jest podstawą do wypłacenia należności eksporterowi.

Do dokumentów tych należą: dokumenty przewozowe, faktura handlowa, polisa ubezpieczeniowa oraz wszelkiego rodzaju świadectwa np. pochodzenia towaru, sanitarne. Poszczególne dokumenty muszą być podpisane ręcznie , w formie faksymile, pieczątki lub innego mechanicznego lub elektronicznego sposobu poświadczania. Dokumenty nie wymienione w treści akredytywy nie podlegają badaniu przez banki.

Bardzo ważną rzeczą w rozliczeniach z udziałem akredytywy jest również dokładne podanie zasadniczych elementów transakcji handlowej, zawartej między eksporterem a importerem. Chodzi tutaj zwłaszcza o warunki dostawy wynikające z zawartej umowy kupna – sprzedaży, nazwę, ilości i ceny towaru.

Akredytywa dokumentowa wykorzystywana w rozliczeniach zagranicznych ma swoje wady jak i zalety. Jest ona korzystną formą zapłaty dla eksportera, ponieważ zapewnia mu natychmiastowe otrzymanie zapłaty oraz eliminuje ryzyko odstąpienia importera od transakcji. Dla importera akredytywa oznacza z jednej strony terminowo wykonaną umowę przez eksportera , natomiast z drugiej strony powoduje okresowe zamrożenie środków i związane z tą formą wysokie koszty w postaci prowizji bankowych lub wszelkiego rodzaju opłat. Ta druga strona jest zdecydowanie niekorzystna dla importera.

[1] Zbigniew Krzyżkiewicz „ Operacje bankowe” Wyd. Poltext , Warszawa 1998 r. , str. 181

Exit mobile version