Należy ona do tradycyjnych form rozliczeń i jest stosowana zarówno w obrotach krajowych jak i zagranicznych. Dzięki niej można zapewnić ochronę interesów zarówno dostawcy jak i odbiorcy. „ Dostawcy zapewnia natychmiastowe otrzymanie należności, a odbiorcy pozwala w pełni uzależnić zapłatę od spełnienia przez dostawcę ustalonych warunków.”[1] Nadaje się ona przede wszystkim do rozliczeń z nieznanymi kontrahentami mającymi siedzibę w innej miejscowości lub ze słabo wypłacalnymi partnerami.
Akredytywa jest formą zabezpieczenia przez bank płatnika terminowości zapłaty za wykonane przez wierzyciela – dostawcę świadczenia rzeczowe. Istota rozliczeń za jej pomocą polega na zarezerwowaniu przez bank określonej kwoty środków pieniężnych dłużnika – odbiorcy z przeznaczeniem na regulowanie należności dostawcy po spełnieniu określonych warunków.
Akredytywa może być otwarta na rzecz jednego dostawcy, z tym że podmiot gospodarczy może otworzyć kilka akredytyw dla różnych dostawców. Podstawą otwarcia akredytywy jest wniosek dłużnika złożony w oddziale jego banku wskazujący dostawcę wierzyciela i jego bank, gdzie będą dokonane wpłaty. Ponadto wniosek powinien zawierać informacje o dokumentach jakie będzie zobowiązany składać dostawca dla uzyskania wypłaty (np. faktury, certyfikaty, dokumenty przewozowe lub przekazania towaru, dokumenty ubezpieczeniowe). Wykupione ze środków akredytywy dokumenty pozwalają odbiorcy na dysponowanie towarem czyli odebranie go od przewoźnika.
Bank otwierający akredytywę ponosi odpowiedzialność za wykonanie czynności ujętych we wniosku ( zleceniu) otwarcia akredytywy sporządzonym przez klienta. Bank otwierający akredytywę obciąża rachunek bieżący kwotą akredytywy i uznaje rachunek akredytywy prowadzony dla tego klienta. Mogą być również stosowane inne sposoby gwarantujące pokrycie zobowiązań takie jak : kredyt czy zwolnienie z okresowego zamrożenia środków klienta. Niezależnie od stosowanych form rozliczeń nie zmienia to istoty akredytywy ani jej skuteczności.
„Wygaśnięcie akredytywy następuje po wyczerpaniu środków wydzielonych na rachunku akredytywy, a także z upływem terminu jej ważności. Zamknięcie akredytywy może nastąpić także na wniosek dłużnika , jeśli zastrzegł to w jej warunkach.”[2] Termin ważności akredytywy liczy się od daty jej otwarcia i wynosi 30 dni. W wyjątkowych sytuacjach bank może wyrazić zgodę na dłuższy termin akredytywy.
Akredytywa jak każda forma rozliczeń ma swoje wady jak również zalety. Główną jej zaletą jest to , iż zapewnia dostawcom terminową zapłatę i dlatego jest wykorzystywana wobec opieszałych podatników. Za wadę uważa się pracochłonną technikę rozliczania , która wpływa na wiek towaru ,gdyż jego wysyłka może nastąpić dopiero po otrzymaniu przez dostawcę zawiadomienia o otwarciu akredytywy. Kolejną niedogodnością jest terminowość rozliczania zmuszająca dostawców do przystosowania terminów dostaw do okresów ważności akredytywy . Rozliczanie za pomocą akredytywy utrudnia automatyzację rozliczeń ponieważ istnieje dwukierunkowy przepływ dokumentów bankowych i przedsiębiorstw. To wszystko dowodzi, że akredytywa jest przydatną formą rozliczeń krajowych lecz jedynie w określonych transakcjach. Jest znacznie bardziej popularna w obrotach zagranicznych.
[1] Zbigniew Krzyżkiewicz Podręcznik do nauki bankowości , Wyd. Biblioteka Menadżera i Bankowca Warszawa 1997 r., str. 222
[2] Zbigniew Krzyżkiewicz Podręcznik do nauki bankowości , Wyd. Biblioteka Menadżera i Bankowca Warszawa 1997 r. , str.221