Stanowią one kolejną formę rozliczeń bezgotówkowych. Zostały dopuszczone do stosowania w obrocie krajowym przez Prezesa NBP na podstawie zarządzenia z dnia 11 grudnia 1992 roku.
Rozliczenia planowe prowadzone są dla dostaw o charakterze okresowym i polegają na przelewaniu przez odbiorcę co pewien czas na rzecz dostawcy określonych kwot wynikających z planowej wartości dostaw. Różnice pomiędzy przekazywanymi wypłatami a wartością dostaw rozliczane są w dłuższym okresie czasu np. raz w miesiącu. Upraszcza to znacznie technikę rozliczeń i zmniejsza pracochłonność.
„W celu wprowadzenia rozliczeń planowych kontrahenci zawierają umowę, której treść jest znana także rozliczającym ich oddziałom banków. W treści umowy strony określają wartość i częstotliwość dostaw objętych rozliczeniem, a także wysokość i częstotliwość planowych przelewów pieniędzy oraz terminy ostatecznego (wyrównującego ) rozliczenia, które może być przeprowadzone np. co miesiąc.”[1]
Popularność rozliczeń planowych rośnie z roku na rok. Ma to związek z informatyzacją operacji bankowych i ewidencji w przedsiębiorstwach. Rozliczenia planowe bowiem mogą być wykonywane za pomocą komputera bankowego w ramach stałego zlecenia, a odbiorca dokonywałby jedynie ostatecznego rozliczenia. Wprowadzona automatyzacja znacznie wszystko ułatwi.
Rozliczenia planowe stanowią jeden z najwygodniejszych sposobów bezgotówkowych transakcji, zwłaszcza w przypadku dostaw o charakterze okresowym. Korzystają z nich przedsiębiorstwa, które mają stałych dostawców lub regularnych odbiorców, co pozwala na uproszczenie całego procesu płatności. Główną zaletą tego systemu jest możliwość realizacji płatności na podstawie wcześniej ustalonego harmonogramu, który nie wymaga każdorazowego ustalania nowych warunków. Podstawowym celem rozliczeń planowych jest stworzenie elastycznego mechanizmu, który umożliwia łatwiejsze zarządzanie przepływami finansowymi, jednocześnie minimalizując ryzyko błędów księgowych i opóźnień w płatnościach.
Zaletą rozliczeń planowych jest także możliwość stosowania zautomatyzowanych przelewów w ramach ustalonych z góry terminów i kwot. Dzięki takiej automatyzacji proces staje się mniej czasochłonny i nie wymaga częstych interwencji ze strony osób zarządzających finansami. Rozliczenia te mogą być przeprowadzane cyklicznie — najczęściej raz w miesiącu, co oznacza, że w określonych dniach odbiorca dokonuje przelewu odpowiadającego za ustaloną kwotę dostawy. Powyższe rozwiązanie jest korzystne dla obu stron umowy, ponieważ pozwala na optymalizację przepływu środków i zapobiega powstawaniu opóźnień w płatnościach.
Pomimo że rozliczenia planowe zostały dopuszczone do stosowania w Polsce dopiero w 1992 roku, ich popularność znacznie wzrosła w miarę rozwoju technologii komputerowych i informatyzacji działalności bankowej. Obecnie przedsiębiorstwa mogą korzystać z wyspecjalizowanych systemów komputerowych, które pozwalają na łatwiejsze zarządzanie cyklicznymi płatnościami. Dzięki wprowadzeniu stałych zleceń i automatyzacji operacji bankowych, proces ten stał się szybki, efektywny i mniej podatny na błędy ludzkie. Wprowadzenie takich rozwiązań technicznych nie tylko poprawiło efektywność operacji, ale także pozwoliło na łatwiejsze kontrolowanie płynności finansowej przedsiębiorstw.
Pomimo że rozliczenia planowe zyskały na znaczeniu, nie są one jeszcze powszechnie stosowane we wszystkich branżach. W niektórych przypadkach, zwłaszcza tam, gdzie występują bardziej skomplikowane warunki współpracy, nadal preferowane są tradycyjne formy rozliczeń. Niemniej jednak, dla przedsiębiorstw prowadzących regularną działalność z określonymi partnerami, rozliczenia planowe stanowią doskonałą metodę ułatwiającą życie zarówno dostawcom, jak i odbiorcom. Dzięki tej metodzie firmy mogą skutecznie zarządzać swoimi finansami, zapewniając jednocześnie stały i przewidywalny przepływ środków.
Z biegiem czasu oczekuje się dalszego wzrostu zastosowania rozliczeń planowych, zwłaszcza w kontekście globalnej cyfryzacji i dalszej automatyzacji sektora bankowego. W miarę jak przedsiębiorstwa będą dostosowywać swoje systemy księgowe i operacyjne do nowych technologii, rozliczenia planowe mogą stać się standardem w wielu branżach, szczególnie w handlu detalicznym i usługach. Dzięki ich wdrożeniu możliwe będzie znaczne zmniejszenie kosztów transakcyjnych oraz poprawa efektywności operacyjnej.
[1] Zbigniew Krzyżkiewicz „ Podręcznik do nauki bankowości”, Wyd. Biblioteka Menadżera i Bankowca Warszawa 1997 r. , str. 227