praca dyplomowa z 2002 roku
Jedną z ról banków jest udział w kreacji pieniądza
Kreowanie pieniądza bankowego przez banki komercyjne jest wynikiem wzrostu wolumenu kredytów udzielanych przez te banki, a także wzrostu skupu waluty obcej. Obie te transakcje zwiększają środki płatnicze w tym banku lub w innym banku, do którego przekazywane są środki otrzymane w formie pożyczki. Ograniczenie kreacji pieniądza przez bank komercyjny wynika z konieczności utrzymania płynności poprzez ilość środków banku centralnego.
Każda pożyczka oznacza, że część tej pożyczki można wypłacić gotówką lub przelać na konto innych banków, czyli tylko część pożyczki pozostanie na koncie bankowym. Ze względu na te czynniki bank komercyjny musi mieć w banku centralnym wystarczającą ilość pieniędzy rezerwowych, aby móc bez ograniczeń pokrywać wypłaty swoich klientów oraz pokrywać ujemne saldo rozliczeń z innymi bankami. Tak więc zdolność banku komercyjnego do tworzenia pieniądza bankowego jest ograniczona ilością pieniądza rezerwowego banku centralnego, ponieważ klienci mogą chcieć wykorzystać swoje środki na rachunkach banków komercyjnych w gotówce lub przenieść je do innego banku.
Kolejną rolą, którą pełnia banki jest udział w społecznym podziale pracy
Bank to przedsiębiorstwo, które wykonuje czynności mające na celu przechwytywanie działalności finansowej od podmiotów gospodarczych i osób fizycznych. W gospodarce, która jest mniej zależna od podziału pracy, przedsiębiorstwa muszą się same finansować. Z kolei w gospodarce o rozwiniętym podziale pracy banki stają się przedsiębiorstwami, które przejmują od przedsiębiorstw i gospodarstw domowych szereg działań w zakresie zarządzania finansami. Może dojść do sytuacji ekstremalnej, w której tzw. Bank Krajowy przejmie wszystkie funkcje finansowe ww. podmiotów, co będzie oznaczać, że podmioty te będą miały relację tylko z jednym bankiem, zamiast mieć relację finansową z kilkoma klienci. lub dostawców. Banki podejmują szereg usług, zwłaszcza w zakresie obrotu papierami wartościowymi.
Banki zastępują również podmioty gospodarcze w obrocie papierami wartościowymi. Kupują i sprzedają na giełdzie określone akcje i obligacje w imieniu swoich klientów. Obsługa papierów wartościowych przez banki obejmuje przyjmowanie emisji tych papierów od przedsiębiorstw oraz obsługę sprzedaży weksli własnych i obligacji skarbowych. Banki doradzają również firmom, które chcą dokonać wpłaty. W ich imieniu banki mogą dokonywać wpłat na zakup papierów wartościowych lub przekazywać te środki specjalnym instytucjom zarządzającym cudzym mieniem.
Kolejną rolą jest dokonywanie alokacji i transformacji środków
Banki odgrywają ważną rolę jako instytucje transformacyjne, pośredniczące w osiąganiu wzajemnej koordynacji różnych struktur podaży i popytu. Przeliczenie kwoty pieniędzy wynika z ogólnej rozbieżności między kwotą oferowaną przez właściciela a kwotą żądaną przez osobę ubiegającą się o pieniądze. Rynek pieniężny stwarza tu dodatkowe możliwości. Przeliczenie daty jest konieczne, ponieważ właściciele wolnych środków zazwyczaj chcą ulokować swoje środki na krótszy okres, a ci, którzy szukają pieniędzy, chcieliby je otrzymać na dłuższy okres. Taka transformacja jest możliwa dzięki następującym w praktyce bankowej:
- odnowienie składek,
- wymiana wkładu,
- możliwość wcześniejszej likwidacji części nieruchomości,
- możliwość skorzystania z pomocy zewnętrznej.
Transformacja ryzyka jest możliwa dzięki:
- wewnętrzny podział ryzyka pomiędzy wiele podmiotów,
- zabezpieczenia zewnętrzne.
Innymi słowy, bank pełni rolę:
- Płatnik: dokonuje płatności w imieniu swoich klientów
- agent: działa w imieniu klientów podczas emisji papierów wartościowych i zarządzania aktywami klienta
- poręczyciel: wsparcie klientów w spłacie zobowiązań
- pośrednictwo: konwersja otrzymanych depozytów na kredyty, głównie dla przedsiębiorstw
- narzędzie realizacji polityki gospodarczej kraju: regulacja podaży pieniądza poprzez działania banku centralnego
- do głównych zadań banków należy pozyskiwanie środków finansowych, udzielanie kredytów i pożyczek bankowych, wypłaty gotówkowe.
Banki świadczą usługi bankowe, które obejmują:
a) przyjmowanie depozytów i innych środków zwrotnych
b) udzielanie pożyczek i kredytów, w tym: kredytu konsumenckiego, kredytu hipotecznego, należności oraz finansowania transakcji handlowych
c) usługi leasingu finansowego, usługi dostarczania pieniędzy
d) wydawanie i zarządzanie środkami płatniczymi (np. karty kredytowe, czeki podróżne, przekazy bankowe)
e) gwarancje i zobowiązania pozabilansowe
f) prowadzenie kont własnych i kont klientów w ramach:
• instrumenty rynku pieniężnego (czeki, weksle)
• terminowa sprzedaż gotówki i opcji
• obca waluta
• narzędzia do wymiany i kształtowania stóp procentowych
• sprzedaż papierów wartościowych
g) zajmujący się emisją papierów wartościowych i usługami pokrewnymi
h) doradztwo w zakresie struktury kapitałowej, strategii przemysłowej i zagadnień pokrewnych, a także doradztwo i usługi związane z fuzjami i przejęciami
i) usługi brokerów walutowych
j) zarządzanie portfelem i doradztwo
k) przechowywanie i administrowanie papierami wartościowymi,
l) usługi pożyczkowe
ł) wynajmowanie sejfów.
Jaworski W., Krzyżkiewicz Z., Kosiński B., ” Banki, rynek, operacje, polityka”, Warszawa 1992 rok, str.10-11