prace dyplomowe

prace dyplomowe z bankowości

Rodzaje kredytów

Oceń tę pracę

Do podstawowych rodzajów kredytu należy zaliczyć [Z. Dobosiewicz, Podstawy bankowości, PWN, Warszawa 1998, s. 54.]:

kredyt w rachunku bieżącym, czyli otwartym (kontokorent),

kredyt dyskontowy,

kredyt lombardowy,

kredyt inwestycyjny,

faktoring,

leasing.

 

Kredyty w rachunku bieżącym mogą mieć charakter: kredytu płatniczego lub otwartego. Podstawowym warunkiem ich uzyskania jest posiadanie przez kredytobiorcę rachunku bieżącego w kredytującym go banku.

Kredyt płatniczy, zwany również kredytem kasowym lub przejściowym, jest udzielany w związku z przejściowym brakiem na rachunku środków dla pokrycia bieżących płatności. W umowie o ten kredyt, zawieranej na czas nieokreślony, bank ustala górny pułap zadłużenia, a w wielu przypadkach także maksymalny okres ciągłego występowania zadłużenia powstałego w takiej formie.

Kredyt otwarty (kontokorent), jest przyznawany przez bank do określonej wysokości. Kredytobiorca może wykorzystać ten kredyt w zmiennej wielkości i czasie dla siebie koniecznym. Wpływy na rachunek bieżący zmniejszają zadłużenie kredytobiorcy. Kredytu otwarty wykorzystywany jest do finansowania działalności eksploatacyjnej przedsiębiorstw. Formalnie ma on charakter krótkoterminowy, faktycznie jest to często kredyt długoterminowy, dzięki możliwości zmiany wielkości limitu zadłużenia na rachunku bieżącym. Zabezpieczeniem tego kredytu jest często tylko tzw. deklaracja negatywna, że kredytobiorca nie będzie korzystał z kredytów w innych bankach. W zależności od prowadzonej polityki cenowej, bank często określa odrębne dla każdego Klienta warunki korzystania z kredytu w kontokorecie.

Dyskonto weksli było przed pierwszą wojną światową jedną z najpopularniejszych form kredytowania. W krajach europejskich odgrywa ono nadal ważną rolę tak w operacjach krajowych, jak i zagranicznych. W Polsce banki powróciły do dyskontowania weksli, a udział kredytu dyskontowego systematycznie wzrasta. Jest to możliwe dzięki funkcjom pełnionym przez weksel.

Weksel jest dokumentem zobowiązującym wystawcę lub wskazaną przez niego osobę do bezwarunkowego zapłacenia określonej kwoty pieniężnej w oznaczonym terminie.

Kredyt dyskontowy jest to zakup weksli przed upływem ich płatności z potrąceniem procentu (dyskonta) przez bank. Sprzedawcą weksla i kredytobiorcą jest przeważnie dostawca, który prolonguje zapłatę odbiorcy towaru czy usługi, ale swą należność każe sobie potwierdzić za pomocą weksla. Sprzedaż weksla bankowi oznacza zaliczkowanie jeszcze nie wymagalnych należności i otrzymanie przez dostawcę środków pieniężnych.

Warunki, którym powinien odpowiadać dyskontowany weksel są pośrednio określane przez bank centralny, który ustala regulamin redyskonta weksli. Z zasady bowiem każdy bank dąży do dyskontowania tylko takich weksli, które potem będą mogły być redyskontowane w banku centralnym. Do podstawowych warunków redyskonta należy zaliczyć [ABC bankowości, pod red. R. Wierzby, GAB, Gdańsk 1996, s. 57.]:

termin płatności do 3 miesięcy,

podstawę wystawienia weksla – umowę handlową,

dwa tzw. dobre podpisy, tzn. podpisy wystawcy i akceptanta mających zdolność kredytową.

Bank ustala dla kredytobiorcy linię dyskontową (limit kredytu dyskontowego), do której wysokości zakupuje weksle od danego Klienta. Limit wyznacza się zazwyczaj na 1 rok, ale często jest on prolongowany. Koszt kredytu dyskontowego dla kredytobiorcy stanowi ustalona przez bank stopa dyskontowa od czasu liczonego od zakupu weksla do terminu jego płatności i ewentualnej prowizji. Wysokość stopy dyskontowej zależy od wysokości stopy redyskontowej banku centralnego, od tego czy weksel odpowiada warunkom redyskonta, a także od zdolności kredytowej wystawcy i akceptanta.

Kredyt lombardowy jest to kredyt o charakterze płatniczym. Udzielany jest pod zastaw ruchomości lub praw znajdujących łatwy zbyt na rynku. Ma charakter krótkoterminowy. Udzielany jest do niepełnej wysokości zastawionych przedmiotów (np. ze względu na ryzyko kursowe przy zastawie papierów wartościowych). W zależności od przedmiotu zastawu można rozróżnić następujące rodzaje kredytu lombardowego [Ibidem, s. 59.]:

pod zastaw papierów wartościowych, są to przede wszystkim obligacje o stałym oprocentowaniu (do 90% ich wartości) oraz akcje notowane na giełdzie (do 70 % ich wartości),

pod zastaw towarów (do 60% ich wartości), na podstawie odpowiednich dokumentów składowych czy transportowych (konosamentów),

pod zastaw weksli,

pod zastaw należności, np. z tytułu ubezpieczeń.

Kredyt inwestycyjny jest przeznaczony na finansowanie tworzenia lub powiększania istniejących zdolności wytwórczych lub usługowych. Kredyty te mogą być udzielane na każdy dozwolony prawem cel działalności gospodarczej. Ze względu na okres kredytowania, kredyty inwestycyjne mogą być:

krótkoterminowe – udzielane na okres do 3 miesięcy,

średnioterminowe – udzielane na okres od 3 do 12 miesięcy,

długoterminowe – udzielane na okres powyżej 12 miesięcy.

Czas kredytowania zależy od realizowanego projektu. Kredyt inwestycyjny występuje m. in. w następujących formach:

kredyt hipoteczny, udzielany głównie przy kredytowaniu budownictwa mieszkaniowego,

kredyt komunalny, udzielany bezpośrednio organom publicznoprawnym lub innym podmiotom gospodarczym pod gwarancję tych organów,

kredyty inwestycyjne gwarantowane przez państwo lub udzielane z wydzielonych funduszy celowych administrowanych przez banki,

kredyty inwestycyjne dla wielkich przedsiębiorstw, formalnie udzielane przez bank, a następnie przekazywane do organizacji pośredniczących i gromadzących pożyczki inwestycyjne (m. in. do organizacji ubezpieczeniowych). Organizacje te przejmują owe pożyczki na cały okres lub też na czas określony, a następnie często następuje ich prolongacja. Bank jest tu pośrednikiem, jego też obciąża ryzyko.

Faktoring to zakup przez bank (czyli faktora) należności, które powstały z tytułu dostaw i usług. W zależności od treści umowy, bank może spełniać trzy funkcje: finansowania, przejęcia ryzyka oraz usługową.

Funkcja finansowania polega na tym, że bank zaliczkuje posiadaną należność, płaci cenę kupna, pomniejszoną o procent i prowizję. Część ceny kupna (20% – 30%) bank zatrzymuje na odpowiednim koncie na pokrycie dodatkowych kosztów do czasu wykupienia należności przez wierzyciela.

Funkcja przejęcia ryzyka polega na tym, że bank (faktor) przejmuje na siebie pełne ryzyko związane z ewentualną niewypłacalnością wierzyciela. Klient nie odpowiada za wypłacalność wierzyciela, ale jedynie za wiarygodność należności. Dlatego też bank przed zakupem należności sprawdza zdolność kredytową płatnika. Bank może również zachować prawo obciążenia zwrotnego w przypadku niezapłacenia należności przez płatnika w określonym terminie. W tej sytuacji bank nie przejmuje na siebie ryzyka. W dalszym ciągu obciąża ono Klienta [W.L. Jaworski, Z. Krzyżkiewicz, B. Kosiński, Banki: Rynek, operacje, polityka, Poltext, Warszawa 1997, s. 32.].

Funkcja usługowa polega na przejęciu przez bank funkcji technicznych (wystawienie rachunku, upomnienia, inkaso itp.).

W praktyce są stosowane dwie formy faktoringu [Ibidem, s. 34.]:

faktoring jawny – dłużnik zostaje powiadomiony o przejęciu przez faktora należności,

faktoring cichy – dłużnik nie zostaje powiadomiony o tej transakcji.

Przedmiotem umowy faktoringu mogą być wierzytelności:

istniejące i wymagalne,

istniejące z odroczonym terminem płatności od 14 do 90 dni,

przyszłe – pod warunkiem, że:

są niesporne, a ich zbywcy i dłużnicy nie są zagrożeni postępowaniem likwidacyjnym lub upadłościowym oraz nie znajdują się stadium przekształceń lub podziału,

powstały lub mają powstać zgodnie z przedstawionym przez faktoranta harmonogramem dostaw i ustalonymi cenami towarów lub usług,

nie podlegają potrąceniu z tytułu wierzytelności odbiorców względem faktoranta, istniejących lub mogących powstać w czasie obowiązywania umowy.

Realizacja umowy o wykup wierzytelności poprzez faktoring następuje na podstawie przedstawionych każdorazowo faktur.

Bank wypłaca faktorantowi kwotę równą sumie wierzytelności określonej w przedstawionej fakturze, pomniejszoną o odsetki i prowizję.

Prowizja zależy od terminów płatności wykupywanych wierzytelności oraz oceny ryzyka. Odsetki ustalane są na podstawie codziennych notowań stawki WIBOR na rynku międzybankowym – obowiązuje stawka WIBOR z dnia poprzedzającego dzień przedstawienia faktury do wykupu.

Leasing oznacza krótko- lub długoterminowe wypożyczenie albo wydzierżawienie przez leasingodawcę dóbr materialnych w celu ich użytkowania bez prawa własności przez leasingobiorcę. W ten sposób odbiorca leasingu może używać dóbr materialnych bez konieczności dokonania zakupu inwestycyjnego. Istnieje także możliwość sprzedaży danego dobra przez przyszłego leasingobiorcę przyszłemu leasingodawcy [B. Kosiński, Bank komercyjny: organizacja, polityka, strategia, Poltext, Warszawa 1995, s. 51.].

Przedmiotem umowy leasingowej mogą być wszystkie dobra materialne, tak nieruchomości (hale produkcyjne, magazyny, biurowce), jak i ruchomości (technika elektroniczna, maszyny biurowe, auta).

Przyrzeczenie udzielenia kredytu może mieć formę:

kredytu akceptacyjnego (akceptu),

awalu,

gwarancji.

Kredyt akceptacyjny ma formę akceptu przez bank wystawionego przez Klienta weksla, który jest ciągniony na bank. Klient zobowiązuje się do wpłacenia równowartości weksla przed terminem jego płatności. Bank staje się płatnikiem, ale tylko warunkowo, jeżeli Klient nie wywiąże się z długu w terminie. Dlatego kredyt ten jest udzielany tylko w pełni wiarygodnym Klientom. Udzielenie kredytu akceptacyjnego następuje w momencie wykupienia przez bank weksla nie opłaconego przez płatnika.

Kredyt akceptacyjny jest kredytem krótkoterminowym, najdłuższy okres kredytowania to 6-miesięcy, który służy do finansowania obrotu towarowego. Za udzielenie akceptu bank pobiera prowizję.

Akceptowane weksle Klient może zdyskontować w banku lub wykorzystać dla zapłaty zobowiązania wobec dostawcy.

W operacjach handlu zagranicznego kredyt akceptacyjny określany jest też jako kredyt rembursowy. Bank akceptuje weksel na siebie ciągniony, który następnie przekazuje eksporterowi po otrzymaniu odpowiednich dokumentów transportowych. Następuje przejęcie przez bank weksla eksportera wystawionego na importera, jako zapłaty za towar znajdujący się w drodze. Warunkiem jest jednak złożenie dokumentów spedycyjnych.

  Awalizowanie weksla – w przypadku zastosowania awalu bank daje poręczenie wykonania zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do osoby trzeciej, w terminie płatności.

Operacja awalizowania weksli przez banki polega na przejęciu zapłaty przez bank. Awal udzielany jest na zlecenie przedsiębiorstwa. Zlecenie to powinno zawierać dyspozycję zapłaty za weksel w terminie płatności. Równocześnie kredytobiorca wydaje upoważnienie dla banku do obciążenia rachunku zleceniodawcy.

Awal może być stosowany jako poręczenie np. w przypadku płatności dla sektora publicznego, a także jako gwarancja w przypadku nie wywiązywania się przez płatnika ze swego zobowiązania [W. L. Jaworski, Bankowość: podstawowe założenia, Poltext, Warszawa 1997, s. 49. ].

  Gwarancje bankowe są jedną z najlepszych a zarazem najtańszych form zabezpieczenia płatności oraz interesów zarówno eksporterów, jak i importerów.

Gwarancje bankowe są szczególnym rodzajem operacji, nie będących formą kredytowania, ale zapewniających zapłatę lub wywiązanie się z zobowiązań. Znajdują one zastosowanie zarówno w obrotach krajowych, jak i zagranicznych. Do gwarancji bankowych stosuje się odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego, a zobowiązanie banku ma zawsze charakter pieniężny. Udzielanie gwarancji bankowej ma z reguły formę pisemną.

Gwarancja bankowa jest samodzielnym zobowiązaniem banku, podejmowanym na zlecenie Klienta. Bank oświadcza, że zgodnie z jej treścią zaspokoi przyjmującego gwarancję beneficjenta, jeżeli zleceniodawca nie wywiąże się wobec niego ze zobowiązań wynikających z umowy. Jeśli umowa nie zostanie wykonana, to bank wypłaca beneficjentom określoną kwotę pieniędzy. Gwarancja jest niezależnym zobowiązaniem banku i nie może być odwołana, chyba że przewidziano to w jej treści.

Stronami w gwarancji bankowej są:

zleceniodawca, na którego polecenie bank gwarantujący wystawia gwarancję,

beneficjent gwarancji, na którego rzecz wystawiana jest gwarancja,

bank udzielający gwarancji.

Definicja kredytu

Oceń tę pracę

Kredyt bankowy jest istotnym elementem życia gospodarczego, niezbędnym do prowadzenia działalności gospodarczej i do rozwoju przedsiębiorstw.

W ostatnich latach wzrosła rola kredytu bankowego. Proces transformacji gospodarki polskiej wywołał daleko idące konsekwencje dla podmiotów gospodarczych zarówno ze sfery uspołecznionej, jak i nowo powstających firm prywatnych.

Przede wszystkim zwiększyła się różnorodność oferty kredytowej proponowanej przez banki. Ponadto, udzielenie kredytu poprzedzone jest dokładnym badaniem sytuacji finansowej i gospodarczej kredytobiorcy. W warunkach gospodarki rynkowej istnieje możliwość wyboru banku przez podmioty gospodarcze, a działalność banków oparta jest na zasadach komercyjnych. Stwarza to warunki rozwoju konkurencji między bankami i stosowanie reguł rynkowych w sferze kredytowej. Politykę banków w zakresie kredytów kształtuje z jednej strony dążenie do maksymalizacji zysków, a z drugiej do minimalizacji ryzyka. Praktyka dowodzi, że banki napotykają trudności w ściąganiu tzw. „trudnych kredytach”, świadczących o niewłaściwych decyzjach kredytowych. W takiej sytuacji coraz większego znaczenia nabierają metody oceny kondycji finansowej firmy i jej zdolności kredytowej, jako podstawy szacowania ryzyka kredytowego [Adamczyk J., Ocena firmy według kryteriów bankowych, Kraków, 1995].

W warunkach gospodarki rynkowej każdy podmiot gospodarczy potrzebuje odpowiednich funduszy na prowadzenie działalności gospodarczej. Źródłem tych funduszy mogą być [Zalewska J., Kredyty bankowe jako źródło finansowania działalności gospodarczej, Prace naukowe AE we Wrocławiu nr 680, Wrocław, 1994]:

zasoby własne lub wewnętrzne źródła finansowania (np. środki z zysku, sprzedaż majątku trwałego lub obrotowego),

zewnętrzne (obce) źródła finansowania (m.in. kredyt bankowy).

Zmiany w gospodarce rynkowej w ostatnich latach spowodowały zwiększenie popytu na obce źródła finansowania. Powodem zapotrzebowania na kapitał było powstanie nowej grupy podmiotów gospodarczych – polskich prywatnych przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw współpracujących z kapitałem zagranicznym. Firmy te napotkały barierę rozwojową, której nie pokonają bez pomocy banków w postaci udzielenia im kredytów.

Istotna rola banków w działalności przedsiębiorstw wynika z faktu, iż kredyt bankowy stanowi nadal bardzo ważne źródło kapitału obcego. Kredyt taki może być przeznaczony na cele rozwojowe, potrzeby płatnicze oraz na pokrycie istniejącego niedoboru własnych środków na finansowanie działalności bieżącej.

Pojawia się pytanie, czy kredyt bankowy jest jedynym sposobem pozyskania niezbędnych funduszy. W zakresie finansowania przedsiębiorstw, systemy finansowe krajów kapitalistycznych opierają się na dwóch alternatywnych rozwiązaniach:

na bankach, ściśle powiązanych z przedsiębiorstwem,

na rynku kapitałowym, gdzie do pozyskiwania kapitałów korporacje wykorzystują głównie rynek papierów wartościowych.

Dopóki jednak polski rynek kapitałowy nie będzie na tyle rozwinięty, by dostarczyć brakujących funduszy, kredyty bankowe będą podstawą finansowania przedsiębiorstw. Dla banków wiąże się to z ryzykiem niespłacenia kredytów przez kredytobiorców. Istotnym są więc odpowiednie procedury przyznawania i monitoringu kredytów, począwszy od rzetelnego zbadania sytuacji finansowej potencjalnego kredytobiorcy, a skończywszy na ciągłej obserwacji i kontroli firmy podczas korzystania z kredytu.

Do podstawowych zadań banku zaliczane jest zadanie gromadzenia środków pieniężnych, pochodzących z różnych źródeł i od wielu podmiotów. Środki przyjmowane są w formie wpłat na rachunki bieżące przedsiębiorstw, depozytów, lokat terminowych, wkładów oszczędnościowych.

Poza niewielką częścią utrzymywaną w postaci aktywów płynnych w celu umożliwienia bieżących płatności, środki zebrane przez bank wykorzystywane są na finansowanie różnego rodzaju operacji dochodowych. Są to przede wszystkim pożyczki i kredyty, stanowiące główne źródło dochodów banku, udzielane m.in. przedsiębiorstwom na działalność eksploatacyjną i na przedsięwzięcia inwestycyjne, związane z odtwarzaniem, modernizacją i rozbudową majątku produkcyjnego.

Bank przyjmuje wpłaty na rachunki bieżące i czekowe swoich Klientów oraz dokonuje z tych rachunków wypłat zleconych przez ich posiadaczy. Wypłaty z tych rachunków następują w formie gotówkowej lub w formie przelewów na rachunki w tym lub w innych bankach.

Z prowadzeniem rozliczeń wiąże się dokonywanie operacji płatniczych. Bank występuje tu w roli pośrednika między kontrahentami, przyjmującego na siebie odpowiedzialność za prawidłowe dokonanie zapłaty.

Wykonywanie wymienionych wyżej zadań, tzn.: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów i pożyczek, dokonywanie rozliczeń zaliczane jest do podstawowych funkcji banku, sprawowanych niemal przez każdy bank komercyjny [W. Grzegorczyk, Produkty bankowe, Zarządzanie i Finanse, Warszawa 2001, s. 37.].

Banki występują stale na rynku papierów wartościowych, lokując na nim część zasobów pieniężnych, nie wykorzystanych na cele operacji kredytowych. Doskonała znajomość tego rynku sprawia, że są one w stanie zaoferować swym Klientom pośrednictwo przy zakupie akcji i obligacji pożyczkowych oraz jednostek udziałowych w zbiorczych funduszach powierniczych. Banki wyręczają Klientów w przechowywaniu zakupionych walorów i w administrowaniu nimi, a więc inkasowaniu należnych odsetek i dywidend.

Usługi finansujące klienta banku mogą być podzielone na trzy grupy:

operacje udzielania kredytu, polegające na czasowym przekazaniu środków płatniczych przez bank kredytobiorcy, który zobowiązuje się zwrócić daną kwotę w określonym terminie wraz z ustalonymi odsetkami,

operacje przyrzeczenia udzielenia kredytu polegają na tym, że bank nie przekazuje odpowiedniej kwoty kredytobiorcy, a jedynie zobowiązuje się do udzielenia kredytu, gdy kredytobiorca nie może się wywiązywać z zobowiązania wobec osoby trzeciej. Za gotowość banku do pokrycia zobowiązań Klienta bank pobiera określoną opłatę – prowizję,

operacje związane z emisją papierów wartościowych, polegające na obsłudze przez bank emisji papierów wartościowych dokonanej przez Klienta, która może się wiązać z zakupem części tych papierów przez bank. W zasadzie operacje te polegają na pośrednictwie banku między emitentem a nabywcą papierów wartościowych.

Elementy usług finansujących mają charakter zarówno jakościowy (kredytobiorca, kredytodawca, przedmiot kredytu, jego zabezpieczenie i waluta), jak i ilościowy (wielkość i cena kredytu, kredytowania, termin i sposób spłaty) [Z. Dobosiewicz, Podstawy bankowości, PWN, Warszawa 1998, s. 43.].

Kredytodawcą z zasady powinien być jeden bank. Jednak w wielu przypadkach, choćby ze względu na przepisy nadzoru bankowego, bank nie może sam udzielić kredytu. Wówczas następuje porozumienie między bankami w celu udzielenia kredytu konsorcjalnego. Banki mogą przewidzieć w umowie, że ryzyko od określonych kredytów udzielonych przez jeden z nich obarcza także pozostałe banki.

Kredytobiorcami mogą być gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, gospodarka komunalna, a także inne banki. W wielu krajach istnieją przepisy zaostrzające warunki udzielania kredytów dla członków władz danego banku i ich rodzin.

Przedmiot kredytu określony jest przez dwa zasadnicze cele kredytowania, którymi są konsumpcja i inwestycje. Trzecim celem jest finansowanie przejściowych potrzeb, wynikających z braku synchronizacji między dochodami i wydatkami podmiotów gospodarczych.

Kredyt może być nie zabezpieczony bądź też zabezpieczony za pomocą poręczenia, hipoteki, zastawu, a także cesji należności lub ubezpieczenia.

Kredyt jest udzielany w walucie krajowej lub obcej (kredyt dewizowy). Spłaty tego kredytu oraz odsetek i prowizji od niego mogą być dokonywane, w zależności od umowy, w walucie krajowej lub obcej.

Usługa finansująca składa się z następujących elementów [E. Miklaszewska, Rozwój rynków finansowych i bankowych, Wydaw. Informacji Ekonomicznej, Kraków 1996, s. 48.]:

wielkość kredytu (mały, średni, wielki). W niektórych krajach przy udzielaniu kredytu od określonej wysokości bank jest zobowiązany powiadomić o tym nadzór bankowy,

cena kredytu, na którą składają się: procent (stały lub zmienny), prowizje i opłaty,

czas, na jaki udziela się kredytu – stanowi istotne kryterium podziału kredytów na krótko-terminowe (do 1 roku), średnioterminowe (do 4 lat) i długoterminowe(powyżej 4 lat). W Polsce na ogół przyjmuje się okres 3 lat;

termin i sposób zwrotu kredytu określony jest w umowie, która ustala na określoną datę termin zwrotu w całości bądź ratami, w okresie korzystania z kredytu. W wielu przypadkach kredyt jest odnawiany automatycznie.

Czynności bankowe

Oceń tę pracę

Obecnie banki wykonują czynności wymienione w art. 11 prawa bankowego takie jak [ Wybrane przypisy z ustawy " Prawo Bankowe " z dnia 29 sierpnia, op. cit., art.11.]: prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie wkładów oszczędnościowych i lokat terminowych, przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych, udzielanie i zaciąganie kredytów i pożyczek pieniężnych, operacje czekowe i wekslowe, przyjmowanie i dokonywanie lokat w bankach, udzielanie oraz przyjmowanie poręczeń i gwarancji bankowych. Obrót wartościami dewizowymi oraz prowadzenie obsługi finansowej obrotów z zagranicą, a także obsługa pożyczek państwowych, emitowanie papierów wartościowych i obrót nimi, przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych.

NBP wykonuje także czynności wiążące się z jego funkcją jako banku centralnego. Należą do nich czynności związane z emisją znaków pieniężnych, ich wprowadzaniem i wycofywaniem z obiegu, sprzedażą monet, banknotów i numizmatów, kształtowaniem polityki gospodarczej i pieniężno-kredytowej państwa. Opracowywaniem okresowych ocen sytuacji pieniężnej, a także – z działalnością w sprawach dewizowych (udzielanie zezwoleń dewizowych i kontrola dewizowa w zakresie określonym w prawie dewizowym). [Z. Dobosiewicz, Podstawy bankowości, op. cit., s.145.]

Czynności podejmowane w ramach nadzoru nad działalnością banków polegają w szczególności na analizie bilansu banku, a także na badaniu realizacji obowiązku utrzymywania płynności płatniczej przez bank, zgodności udzielanych kredytów i pożyczek z przepisami, zabezpieczenia oraz terminowości spłaty kredytów i pożyczek, stosowanego oprocentowania kredytów i pożyczek oraz wkładów oszczędnościowych i lokat, a także sytuacji finansowej banku.

Bank dokonuje operacji we własnym zakresie (np. lokaty pieniężne w innych bankach) lub w interesie innych osób (np. prowadzenie rachunków bankowych). Operacje bankowe ze względu na swój przedmiot mogą brać postać operacji pieniężnych (np. operacje rozliczeniowe i kredytowe) i niepieniężnych (np. przyjęcie depozytu). Operacje łączą w sobie elementy czynności prawnej i faktycznej, mogą wyrażać kompleks umów bankowych (np. operacja kredytowania).

Istnieje jeszcze podział na czynności bankowe czynne, przy których spełnianiu bank występuje wobec kontrahentów jako wierzyciel (przede wszystkim kredytowania i czynności bankowe bierne – bank występuje wobec kontrahentów jako dłużnik) oraz tzw. czynności pośredniczące, przez których spełnianie bank świadczy pewne usługi na rzecz kontrahentów, działając z reguły na ich zlecenie (np. rozliczenie pieniężne).

Z punktu widzenia czynności bankowe mają charakter cywilnoprawny i administracyjno prawny.

Usługę bankową, w świetle teorii usług bankowych, cechuje istnienie tzw. czterech N:

Niematerialność – fizycznie usługa nie istnieje co może powodować, że klient korzystając z usługi nie jest pewien czy spełni ona jego oczekiwania (ponosi więc tu pewne ryzyko).

Nierozdzielność – etap tworzenia i konsumowania usługi przez klienta nakłada się na siebie, klient ma możliwość śledzenia procesu powstawania usługi bankowej, a także subiektywnej oceny tego procesu; istnieje tu więc ścisły kontakt pomiędzy pracownikiem banku – sprzedającym, a klientem – kupującym, mający istotne znaczenie dla opracowania i realizacji strategii marketingowej banku.

Niejednorodność – banki mogą różnicować poziom oferowanej usługi w zależności od segmentów obsługiwanego przez siebie rynku [G. Golawska , Bankowość, Gdańsk : Wydaw. UG, 1988, s. 121.]. Banki stosują inne podejście w świadczonym poziomie usług dla klientów masowych, a inne dla klientów stałych, o ustalonej renomie i prestiżu. To podejście ma bezpośredni związek z wielkością relatywnych dochodów uzyskiwanych od tych grup klientów. Różny standard usługi świadczonej klientom może mieć także pośredni związek z prezentowanym przez pracowników banku podejściem wobec klientów. Niektóre banki, w celu usatysfakcjonowania wszystkich klientów, próbują wprowadzać standaryzację poziomu świadczenia usług [E. Drabowski, W. Jaworski, Z. Krzyżkiewicz , Bankowość,. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1988, s. 56.

].

Nietrwałość – świadczenie usługi w momencie wystąpienia zapotrzebowania na nią (są wyjątki – karty kredytowe); innym aspekt – każda usługa ma określony cykl życia, a więc w pewnym momencie staje się przestarzała i wymaga albo ulepszenia, albo wręcz wycofania z oferty banku.

Głównymi czynnościami bankowymi zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo Bankowe są: przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie kredytów, udzielanie gwarancji bankowych, emitowanie bankowych papierów wartościowych, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych wyłącznie dla banku w odrębnych ustawach [Z. Krzyżkiewicz , Podręcznik do nauki bankowości, Warszawa : Zarządzanie i Finanse, 1999, s. 74. ].

Zgodnie z ta ustawą czynnościami bankowymi są również następujące czynności, o ile są one wykonywane przez banki: udzielanie pożyczek pieniężnych, operacje czekowe i wekslowe, wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu, terminowe operacje finansowe, nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych, przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych, wykonywanie czynności obrotu dewizowego, udzielanie poręczeń oraz wykonywanie czynności zleconych, związanych z emisją papierów wartościowych.

Poza tym banki mogą obejmować lub nabywać akcje i prawa z akcji, udziały innej osoby prawnej nie będącej bankiem lub jednostki uczestnictwa w funduszach powierniczych, z tym że ich łączna wartość w stosunku do jednego podmiotu nie może przekroczyć 15 proc. funduszy własnych banku, zaciągać zobowiązania związane z emisją papierów wartościowych, dokonywać obrotu papierami wartościowymi, dokonywać na warunkach uzgodnionych z dłużnikiem zamiany wierzytelności na składniki majątku dłużnika, z tym że bank jest obowiązany do ich sprzedaży w okresie nie dłuższym niż 3 lata od daty nabycia, nabywać i zbywać nieruchomości oraz wierzytelności zabezpieczone hipoteką, świadczyć usługi konsultacyjno-doradcze w sprawach finansowych oraz świadczyć inne usługi finansowe [Ibidem, s. 81.].

Rodzaje bankow

Oceń tę pracę

Bank komercyjny jest różnie definiowany szczególnie w ustawach. Świadczy on szeroki zakres usług bankowych i nie jest bankiem centralnym. Najczęściej występuje w formie spółki akcyjnej. Mówi się o nim, że jest bankiem depozytowym, kredytowym, handlowym. [B. Kosiński, Ekonomika banku komercyjnego, Warszawa 1994, s.11.]

Banki komercyjne działają w trudnych warunkach ze względu na znaczną ilość innych banków. Dążą do osiągnięcia zysku, który jest niezbędny, aby bank mógł wypłacić dywidendę – części zysku (z posiadanych akcji) swoim akcjonariuszom. Bank samofinansuje działalność z zysku przez wzrost kapitału własnego. O podziale zysku na część powiększającą kapitał i część przeznaczoną na dywidendę decydują akcjonariusze. [Ibidem, s.12.]

Banki w krajach rozwiniętych mają najczęściej charakter uniwersalny. Wymaga to kompleksowego wyznaczania kierunku działalności banku. W warunkach konkurencji między bankami i różnego zapotrzebowania na usługi bankowe zachodzi potrzeba wyboru indywidualnej strategii działania, Nie każdy bank, zwłaszcza mały lub średni musi bowiem konkurować we wszystkich dziedzinach działalności bankowej. W wielu bankach komercyjnych przykłada się szczególną wagę do określonych czynności, bo nie każdy z nich musi być bankiem uniwersalnym.

Zależy to od wielkości kapitałów, jakimi dany bank może dysponować, sieci oddziałów krajowych i placówek zagranicznych. Celem planowania strategicznego jest podnoszenie wartości rynkowej banku, co ułatwia pozyskanie kapitału na rozwój banku.

„Bankowość korporacyjna przez długie lata była najbardziej dochodowa, ale nie jest to przyszłościowy rynek” [M. Remisiewicz, McBank, „Wprost” z 12 grudnia 1999, s. 25.]. Na podstawie tego stwierdzenia można zauważyć dlaczego banki zaczęły zwracać się ku rynkowi usług detalicznych, jednakże ową „drobnicą” trudno było zarządzać ze względu na niemożność znalezienia dobrych menedżerów, którym to – wedle ich słów – praca w tym segmencie nie przysparza ani sławy, ani uznania w środowisku. Gdy jednak rentowność z działalności na rynku korporacyjnym zaczęła maleć, banki zaczęły szukać nowych dróg rozwoju. Okazało się, że drugoplanowy i zaniedbany dotąd rynek klientów indywidualnych może z powodzeniem zastąpić rynek korporacyjny. Trzeba było nad nim tylko trochę popracować i zaoferować coś co przystaje do nowych czasów, w których wymagania klientów są znacznie wyższe niż kiedyś. „Dzisiaj indywidualny interesant, małe przedsiębiorstwo czy wielki koncern międzynarodowy wymagają innego traktowania, odrębnego pakietu usług, a nawet różnych godzin otwarcia placówki. To, że bank skłonny jest nam otworzyć rachunek i dodać do tego kartę płatniczą, do niedawna było dla nas wystarczającą zachętą do wyboru jego usług. Dziś jesteśmy bardziej wymagający. (…) Klient coraz bardziej ceni szybkość i wygodę obsługi” [Ibidem, s. 26.].

Bankowość detaliczna jest skierowana do klientów indywidualnych, realizuje ich specyficzne potrzeby finansowe. Odpowiednio do potrzeb ukształtowane zostały więc produkty i usługi oraz sposób komunikacji z klientem. Bankowość detaliczna to odrębna oferta adresowana do studentów, robiących karierę indywidualistów, rodzin oraz zamożnych osób zrealizowanych zawodowo.

W ramach bankowości detalicznej klienci mają dostęp do rachunku w dowolnym miejscu i czasie przez telefon stacjonarny, komórkowy oraz Internet. Do ich dyspozycji są również centra usług finansowych oferujące możliwość uzyskania pomocy i doradztwo w zakresie zarządzania kapitałem.

Rola banku

Oceń tę pracę

Do podstawowych zadań banku zaliczane jest zadanie gromadzenia środków pieniężnych, pochodzących z różnych źródeł i od wielu podmiotów. Środki przyjmowane są w formie wpłat na rachunki bieżące przedsiębiorstw, depozytów, lokat terminowych, wkładów oszczędnościowych.

Poza niewielką częścią utrzymywaną w postaci aktywów płynnych w celu umożliwienia bieżących płatności, środki zebrane przez bank wykorzystywane są na finansowanie różnego rodzaju operacji dochodowych. Są to przede wszystkim pożyczki i kredyty, stanowiące główne źródło dochodów banku, udzielane m.in. przedsiębiorstwom na działalność eksploatacyjną i na przedsięwzięcia inwestycyjne, związane z odtwarzaniem, modernizacją i rozbudową majątku produkcyjnego.

Bank przyjmuje wpłaty na rachunki bieżące i czekowe swoich Klientów oraz dokonuje z tych rachunków wypłat zleconych przez ich posiadaczy. Wypłaty z tych rachunków następują w formie gotówkowej lub w formie przelewów na rachunki w tym lub w innych bankach.

Z prowadzeniem rozliczeń wiąże się dokonywanie operacji płatniczych. Bank występuje tu w roli pośrednika między kontrahentami, przyjmującego na siebie odpowiedzialność za prawidłowe dokonanie zapłaty.

Wykonywanie wymienionych wyżej zadań, tzn.: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów i pożyczek, dokonywanie rozliczeń zaliczane jest do podstawowych funkcji banku, sprawowanych niemal przez każdy bank komercyjny [W. Grzegorczyk, Produkty bankowe, Zarządzanie i Finanse, Warszawa 2001, s. 37.].

Banki występują stale na rynku papierów wartościowych, lokując na nim część zasobów pieniężnych, nie wykorzystanych na cele operacji kredytowych. Doskonała znajomość tego rynku sprawia, że są one w stanie zaoferować swym Klientom pośrednictwo przy zakupie akcji i obligacji pożyczkowych oraz jednostek udziałowych w zbiorczych funduszach powierniczych. Banki wyręczają Klientów w przechowywaniu zakupionych walorów i w administrowaniu nimi, a więc inkasowaniu należnych odsetek i dywidend.

Usługi finansujące Klienta banku mogą być podzielone na trzy grupy:

operacje udzielania kredytu, polegające na czasowym przekazaniu środków płatniczych przez bank kredytobiorcy, który zobowiązuje się zwrócić daną kwotę w określonym terminie wraz z ustalonymi odsetkami,

operacje przyrzeczenia udzielenia kredytu polegają na tym, że bank nie przekazuje odpowiedniej kwoty kredytobiorcy, a jedynie zobowiązuje się do udzielenia kredytu, gdy kredytobiorca nie może się wywiązywać z zobowiązania wobec osoby trzeciej. Za gotowość banku do pokrycia zobowiązań Klienta bank pobiera określoną opłatę – prowizję,

operacje związane z emisją papierów wartościowych, polegające na obsłudze przez bank emisji papierów wartościowych dokonanej przez Klienta, która może się wiązać z zakupem części tych papierów przez bank. W zasadzie operacje te polegają na pośrednictwie banku między emitentem a nabywcą papierów wartościowych.

Elementy usług finansujących mają charakter zarówno jakościowy (kredytobiorca, kredytodawca, przedmiot kredytu, jego zabezpieczenie i waluta), jak i ilościowy (wielkość i cena kredytu, kredytowania, termin i sposób spłaty) [Z. Dobosiewicz, Podstawy bankowości, PWN, Warszawa 1998, s. 43.].

Kredytodawcą z zasady powinien być jeden bank. Jednak w wielu przypadkach, choćby ze względu na przepisy nadzoru bankowego, bank nie może sam udzielić kredytu. Wówczas następuje porozumienie między bankami w celu udzielenia kredytu konsorcjalnego. Banki mogą przewidzieć w umowie, że ryzyko od określonych kredytów udzielonych przez jeden z nich obarcza także pozostałe banki.

Kredytobiorcami mogą być gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, gospodarka komunalna, a także inne banki. W wielu krajach istnieją przepisy zaostrzające warunki udzielania kredytów dla członków władz danego banku i ich rodzin.

Przedmiot kredytu określony jest przez dwa zasadnicze cele kredytowania, którymi są konsumpcja i inwestycje. Trzecim celem jest finansowanie przejściowych potrzeb, wynikających z braku synchronizacji między dochodami i wydatkami podmiotów gospodarczych.

Kredyt może być nie zabezpieczony bądź też zabezpieczony za pomocą poręczenia, hipoteki, zastawu, a także cesji należności lub ubezpieczenia.

Kredyt jest udzielany w walucie krajowej lub obcej (kredyt dewizowy). Spłaty tego kredytu oraz odsetek i prowizji od niego mogą być dokonywane, w zależności od umowy, w walucie krajowej lub obcej.

Usługa finansująca składa się z następujących elementów [E. Miklaszewska, Rozwój rynków finansowych i bankowych, Wydaw. Informacji Ekonomicznej, Kraków 1996, s. 48.]:

wielkość kredytu (mały, średni, wielki). W niektórych krajach przy udzielaniu kredytu od określonej wysokości bank jest zobowiązany powiadomić o tym nadzór bankowy,

cena kredytu, na którą składają się: procent (stały lub zmienny), prowizje i opłaty,

czas, na jaki udziela się kredytu – stanowi istotne kryterium podziału kredytów na krótko-terminowe (do 1 roku), średnioterminowe (do 4 lat) i długoterminowe(powyżej 4 lat). W Polsce na ogół przyjmuje się okres 3 lat;

termin i sposób zwrotu kredytu określony jest w umowie, która ustala na określoną datę termin zwrotu w całości bądź ratami, w okresie korzystania z kredytu. W wielu przypadkach kredyt jest odnawiany automatycznie.

© 2026 Prace dyplomowe - licencjackie, magisterskie i podyplomowe z bankowości • Najlepsze prace z bankowości