Obecnie banki wykonują czynności wymienione w art. 11 prawa bankowego takie jak [ Wybrane przypisy z ustawy " Prawo Bankowe " z dnia 29 sierpnia, op. cit., art.11.]: prowadzenie rachunków bankowych, przyjmowanie wkładów oszczędnościowych i lokat terminowych, przeprowadzanie rozliczeń pieniężnych, udzielanie i zaciąganie kredytów i pożyczek pieniężnych, operacje czekowe i wekslowe, przyjmowanie i dokonywanie lokat w bankach, udzielanie oraz przyjmowanie poręczeń i gwarancji bankowych. Obrót wartościami dewizowymi oraz prowadzenie obsługi finansowej obrotów z zagranicą, a także obsługa pożyczek państwowych, emitowanie papierów wartościowych i obrót nimi, przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych.
NBP wykonuje także czynności wiążące się z jego funkcją jako banku centralnego. Należą do nich czynności związane z emisją znaków pieniężnych, ich wprowadzaniem i wycofywaniem z obiegu, sprzedażą monet, banknotów i numizmatów, kształtowaniem polityki gospodarczej i pieniężno-kredytowej państwa. Opracowywaniem okresowych ocen sytuacji pieniężnej, a także – z działalnością w sprawach dewizowych (udzielanie zezwoleń dewizowych i kontrola dewizowa w zakresie określonym w prawie dewizowym). [Z. Dobosiewicz, Podstawy bankowości, op. cit., s.145.]
Czynności podejmowane w ramach nadzoru nad działalnością banków polegają w szczególności na analizie bilansu banku, a także na badaniu realizacji obowiązku utrzymywania płynności płatniczej przez bank, zgodności udzielanych kredytów i pożyczek z przepisami, zabezpieczenia oraz terminowości spłaty kredytów i pożyczek, stosowanego oprocentowania kredytów i pożyczek oraz wkładów oszczędnościowych i lokat, a także sytuacji finansowej banku.
Bank dokonuje operacji we własnym zakresie (np. lokaty pieniężne w innych bankach) lub w interesie innych osób (np. prowadzenie rachunków bankowych). Operacje bankowe ze względu na swój przedmiot mogą brać postać operacji pieniężnych (np. operacje rozliczeniowe i kredytowe) i niepieniężnych (np. przyjęcie depozytu). Operacje łączą w sobie elementy czynności prawnej i faktycznej, mogą wyrażać kompleks umów bankowych (np. operacja kredytowania).
Istnieje jeszcze podział na czynności bankowe czynne, przy których spełnianiu bank występuje wobec kontrahentów jako wierzyciel (przede wszystkim kredytowania i czynności bankowe bierne – bank występuje wobec kontrahentów jako dłużnik) oraz tzw. czynności pośredniczące, przez których spełnianie bank świadczy pewne usługi na rzecz kontrahentów, działając z reguły na ich zlecenie (np. rozliczenie pieniężne).
Z punktu widzenia czynności bankowe mają charakter cywilnoprawny i administracyjno prawny.
Usługę bankową, w świetle teorii usług bankowych, cechuje istnienie tzw. czterech N:
Niematerialność – fizycznie usługa nie istnieje co może powodować, że klient korzystając z usługi nie jest pewien czy spełni ona jego oczekiwania (ponosi więc tu pewne ryzyko).
Nierozdzielność – etap tworzenia i konsumowania usługi przez klienta nakłada się na siebie, klient ma możliwość śledzenia procesu powstawania usługi bankowej, a także subiektywnej oceny tego procesu; istnieje tu więc ścisły kontakt pomiędzy pracownikiem banku – sprzedającym, a klientem – kupującym, mający istotne znaczenie dla opracowania i realizacji strategii marketingowej banku.
Niejednorodność – banki mogą różnicować poziom oferowanej usługi w zależności od segmentów obsługiwanego przez siebie rynku [G. Golawska , Bankowość, Gdańsk : Wydaw. UG, 1988, s. 121.]. Banki stosują inne podejście w świadczonym poziomie usług dla klientów masowych, a inne dla klientów stałych, o ustalonej renomie i prestiżu. To podejście ma bezpośredni związek z wielkością relatywnych dochodów uzyskiwanych od tych grup klientów. Różny standard usługi świadczonej klientom może mieć także pośredni związek z prezentowanym przez pracowników banku podejściem wobec klientów. Niektóre banki, w celu usatysfakcjonowania wszystkich klientów, próbują wprowadzać standaryzację poziomu świadczenia usług [E. Drabowski, W. Jaworski, Z. Krzyżkiewicz , Bankowość,. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne, 1988, s. 56.
].
Nietrwałość – świadczenie usługi w momencie wystąpienia zapotrzebowania na nią (są wyjątki – karty kredytowe); innym aspekt – każda usługa ma określony cykl życia, a więc w pewnym momencie staje się przestarzała i wymaga albo ulepszenia, albo wręcz wycofania z oferty banku.
Głównymi czynnościami bankowymi zgodnie z obowiązującą ustawą Prawo Bankowe są: przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie kredytów, udzielanie gwarancji bankowych, emitowanie bankowych papierów wartościowych, przeprowadzanie bankowych rozliczeń pieniężnych oraz wykonywanie innych czynności przewidzianych wyłącznie dla banku w odrębnych ustawach [Z. Krzyżkiewicz , Podręcznik do nauki bankowości, Warszawa : Zarządzanie i Finanse, 1999, s. 74. ].
Zgodnie z ta ustawą czynnościami bankowymi są również następujące czynności, o ile są one wykonywane przez banki: udzielanie pożyczek pieniężnych, operacje czekowe i wekslowe, wydawanie kart płatniczych oraz wykonywanie operacji przy ich użyciu, terminowe operacje finansowe, nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych, przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie skrytek sejfowych, wykonywanie czynności obrotu dewizowego, udzielanie poręczeń oraz wykonywanie czynności zleconych, związanych z emisją papierów wartościowych.
Poza tym banki mogą obejmować lub nabywać akcje i prawa z akcji, udziały innej osoby prawnej nie będącej bankiem lub jednostki uczestnictwa w funduszach powierniczych, z tym że ich łączna wartość w stosunku do jednego podmiotu nie może przekroczyć 15 proc. funduszy własnych banku, zaciągać zobowiązania związane z emisją papierów wartościowych, dokonywać obrotu papierami wartościowymi, dokonywać na warunkach uzgodnionych z dłużnikiem zamiany wierzytelności na składniki majątku dłużnika, z tym że bank jest obowiązany do ich sprzedaży w okresie nie dłuższym niż 3 lata od daty nabycia, nabywać i zbywać nieruchomości oraz wierzytelności zabezpieczone hipoteką, świadczyć usługi konsultacyjno-doradcze w sprawach finansowych oraz świadczyć inne usługi finansowe [Ibidem, s. 81.].