Polecenie wypłaty jest najczęściej stosowaną formą rozliczeń zagranicznych. Dokonywane jest techniką teletransmisji ale może być również listowne lub telegraficzne. Banki wykonują polecenia przelewu zarówno na zlecenie i na rachunek klienta, jak również na rachunek własny, na przykład dla zasilania rachunków u korespondentów, w związku z transakcjami kupna i sprzedaży dewiz , lokowaniem funduszów , spłatą zobowiązań oraz przy inkasie dokumentów handlowych.
„Polecenie wypłaty polega na wykonaniu przez bank polecenia klienta lub banku – korespondenta wypłacenia albo zapisania na rachunek wskazanej osoby fizycznej lub prawnej określonej kwoty pieniężnej, ze środków wypłaconych bankowi bądź zapisanych na rachunek banku wykonawcy przez bank zlecający wypłatę.”[1] Pokrywane jest ze środków bezpośrednio wpłaconych do banku lub obciąża rachunek zleceniodawcy, może być również zapisane na rachunek banku wykonującego polecenie w banku zlecającym wypłatę.
Dokument płatniczy w obrotach międzybankowych nie ma samoistnego obiegu i nie może być indosowany. Banki dokonując wypłat zagranicznych, wykorzystują najczęściej sieć swoich korespondentów. W zależności od treści dyspozycji otrzymanej od klientów, banki wydają swym korespondentom zlecenia płatnicze dokonania wypłaty lub przelewu określonej kwoty pieniężnej na rzecz beneficjenta oznaczonego w dokumencie rozliczeniowym.
W rozliczeniach poleceniem wypłaty biorą udział cztery strony a mianowicie:
- zleceniodawca,
- bank zleceniodawcy,
- bank pośredniczący, który jest korespondentem banku przyjmującego zlecenie,
- odbiorca ( beneficjent)
Zleceniodawca może być osobą fizyczną lub prawną ( instytucją, przedsiębiorstwem) zlecającą bankowi wypłacenie wskazanej osobie, instytucji lub przedsiębiorstwu określonej kwoty pieniężnej Przy poleceniach otrzymywanych z zagranicy jest to zazwyczaj instytucja bankowa. Z kolei przy poleceniach na zagranicę może to być osoba fizyczna lub prawna, która we własnym interesie powinna dokładnie określić wszystkie szczegóły polecenia dla banku, gdyż od razu po przyjęciu do wykonania tego zlecenia przez bank nabiera ono charakteru umowy dwustronnej.
Bank przyjmujący zlecenie swego klienta działa jako komisant z polecenia i na rachunek zleceniodawcy, odpowiadając wobec niego jedynie za wykonanie polecenia zgodnie z zasadami oraz za dokonanie wyboru korespondenta – czyli banku zagranicznego.
Jeśli chodzi o bank pośredniczący to jest nim najczęściej korespondent zagraniczny banku zleceniodawcy. Działa on na podstawie otrzymanego zlecenia . Musi się on ściśle stosować do poleceń banku zleceniodawcy i w każdym wypadku informować go o zaistniałych problemach związanych z niemożnością wykonania zadania.
Ostatni trzon rozliczenia tzw. beneficjent może być osobą fizyczną lub prawną, której zlecona kwota ma być wypłacona . Może on ją przyjąć w całości, w części lub zaniechać jej przyjęcia. Wszelkie reklamacje ze strony odbiorcy powinny być kierowane bezpośrednio do zleceniodawcy. Forma wykonania zlecenia jest dowolna i może ją wybrać bank pośredniczący. Wypłata może być dokonana w formie gotówki, przez wręczenie beneficjentowi czeku lub też przez przelanie kwoty przypadającej do wypłaty na wskazany w poleceniu wypłaty rachunek odbiorcy w tym samym lub innym banku.
Polecenia wypłaty w polskiej praktyce są stosunkowo szeroko stosowane w obrotach zagranicznych. Reguluje się za ich pośrednictwem wszystkie płatności z tytułów innych niż obrót towarowy jak na przykład składki do organizacji międzynarodowych, przekazy na koszty utrzymania placówek zagranicznych, oraz renty i emerytury. Polecenia mogą być również stosowane w płatnościach z tytułu usług.
[1] Zbigniew Krzyżkiewicz „Operacje bankowe” Wyd. Poltext, Warszawa 1998 r. , str.169