Zastaw ogólny i rejestrowy zastaw bankowy

5/5 - (1 vote)

Zastaw, podobnie jak hipoteka należy do tradycyjnych, o wielowiekowej historii, sposobów zabezpieczenia kredytów bankowych. Jest to ograniczone prawo rzeczowe, które może być ustanowione na rzeczach ruchomych i prawach.

Zastaw ogólny, jako zabezpieczenie kredytu, oznacza, że rzecz została wydana bankowi. W przypadku gdy przedmiot zastawu znajduje się w posiadaniu banku, to kredyt zabezpieczony zastawem nazywa się kredytem lombardowym. Prawo zastawu może być ustanowione w szczególności na parku maszynowym, towarach, półfabrykatach, produktach gotowych, pojazdach mechanicznych. Nie można go natomiast ustanowić na rzeczach o nie ustalonej wartości oraz na rzeczach łatwo psujących się. Zastaw może też być ustanowiony na prawach zbywalnych[1]. W szczególności mogą to być:

  • papiery wartościowe (krajowe weksle własne i trasowane, czeki, obligacje, akcje, certyfikaty depozytowe ),
  • udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • wkłady na książeczkach oszczędnościowych, bony oszczędnościowe,
  • prawa w zakresie wynalazczości.

Na mocy zastawu bank może dochodzić zaspokojenia swej wierzytelności z rzeczy, bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, z wyjątkiem tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne. Pierwszeństwo to dotyczy w szczególności Skarbu Państwa, w związku z istnieniem zastawu ustawowego (powstającego z mocy ustawy o zobowiązaniach podatkowych). Zastawione ruchomości mogą być przez bank upłynnione w przypadku niespłacenia kredytu przez kredytobiorcę.

—

[1] Wojciech Pomykało „Encyklopedia Biznesu” Tom 1 Warszawa 1995 str.455

 

Zabezpieczenia osobiste. Poręczenie według prawa cywilnego

5/5 - (1 vote)

Praktyka obrotu prawnego pokazuje, że gwarancja cywilna jest jedną z najczęstszych metod zabezpieczenia roszczeń. W procesie windykacji zwiększa szanse na zaspokojenie wierzyciela.

Zabezpieczenia osobiste. Poręczenie według prawa cywilnego – jest umową zobowiązującą poręczyciela do spłaty całości lub części kredytu udzielonego przez bank wraz z odsetkami w przypadku, gdy nie zostanie on spłacony przez kredytobiorcę w oznaczonym terminie. Banki uzależniają stosowanie poręczenia od zbadania zdolności poręczyciela do spłaty kredytu. Na ogół nie przyjmują poręczeń od spółek o niskim kapitale i osób fizycznych o niskich dochodach i małym majątku.

Poręczenie według Kodeksu Cywilnego to jedna z form zabezpieczenia kredytu w postaci umowy, zgodnie z którą poręczyciel zobowiązuje się do spełnienia zobowiązania wobec wierzyciela w przypadku niewywiązania się przez dłużnika z tego obowiązku.

Jak już wspomniano, gwarancja służy zabezpieczeniu roszczeń. W polskim systemie prawnym ma ona charakter imiennej umowy cywilnoprawnej (zawartej w Kodeksie cywilnym), w której poręczyciel zobowiązuje się wykonać zobowiązanie wobec wierzyciela w przypadku, gdy dłużnik zobowiązania nie wykona.

Co do zasady poręczyciel odpowiada wobec wierzyciela jako dłużnik solidarny głównego dłużnika (chyba że umowa gwarancyjna przewiduje inne wymogi) za odpowiedzialność poręczyciela (np. pierwszeństwo bezskuteczności egzekucji nad majątkiem dłużnika). Umowa gwarancyjna powinna być formalnie zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Najbardziej charakterystyczną cechą umowy gwarancyjnej jest jej akcesoryjny charakter – zależy to od głównego zobowiązania, które zabezpiecza (to między innymi odróżnia gwaranta od gwarancji spontanicznej).

Zakres zobowiązania poręczyciela zależy od odpowiedniego zakresu zobowiązania dłużnika. Przedmiotem długu głównego może być przedmiot gwarancji nie tylko w gotówce, ale także w gotówce. W takim przypadku poręczenie obejmuje odszkodowanie za zwłokę. Gwarancja może być ograniczona do części długu głównego lub do określonej kwoty i na czas trwania odpowiedzialności gwaranta.

Pierwszy etap reformy polskiego systemu bankowego

5/5 - (2 votes)

Za pierwszy etap reformy polskiego systemu bankowego uznaje się wydzielenie[1] ze struktury NBP Powszechnej Kasy Oszczędności – bank państwowy. W drugim etapie rozpoczętym w 1988 r. zapoczątkowano urealnienie stopy procentowej od depozytów i kredytów oraz powołano do życia z dniem 1 maja 1988 r., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r., dziewięć banków kredytowych (spółek Skarbu Państwa). Były to:[2]

  • Państwowy Bank Kredytowy w Warszawie,[3]
  • Bank Depozytowo – Kredytowy w Lublinie,[4]
  • Bank Gdański w Gdańsku,[5]
  • Bank Przemysłowo – Handlowy w Krakowie,[6]
  • Bank Śląski w Katowicach,[7]
  • Bank Zachodni we Wrocławiu,[8]
  • Pomorski Bank Kredytowy w Szczecinie,[9]
  • Powszechny Bank Gospodarczy w Łodzi,[10]
  • Wielkopolski Bank Kredytowy w Poznaniu.

Bankom „dziewiątki” przyporządkowano sieć dotychczasowych oddziałów NBP. Stworzono im możliwość różnicowania stawek procentowych oraz opłat za usługi bankowe. Nowe banki odziedziczyły po NBP monopolistyczną pozycję w zakresie kredytów dla wielkich przedsiębiorstw każdego z dziewięciu regionów. Szybko jednak zaczęły odczuwać konkurencję ze strony nowych zakładanych banków. W tej sytuacji same zaczęły rozbudowywać własne sieci na terenie innych regionów, dzięki czemu większość z nich przekształciła się w banki ogólnopolskie.

Niezwykle   ważnym   przedsięwzięciem   w   rozwoju   polskiego systemu bankowego stało się przyjęcie pod koniec stycznia 1989 r. nowego prawa bankowego i Ustawy o Narodowym Banku Polskim[11].

Zapoczątkowało to trzeci etap reformy. Na mocy tych ustaw banki stały się samodzielnymi, samofinansującymi się jednostkami organizacyjnymi, prowadzącymi działalność na podstawie statutu, polegającą głównie na gromadzeniu środków pieniężnych, przeprowadzaniu rozliczeń pieniężnych oraz udzielaniu kredytów i pożyczek pieniężnych. Banki uzyskały prawo tworzenia spółek prawa handlowego i cywilnego oraz spółdzielni, jak również prowadzenia działalności gospodarczej w innych formach. Zniesiono podmiotowe i terytorialne ograniczenia działalności banków.

Towarzyszyło temu przyznanie jednostkom gospodarczym pełnej swobody wyboru banku. Stworzono warunki do rozwoju konkurencyjności między bankami, co doprowadziło do ich odejścia od specjalizacji branżowej. Istotnej zmianie uległy także relacje między bankami komercyjnymi a bankiem centralnym. Nastąpiło bowiem przejście od metod administracyjnych do oddziaływania na podaż pieniądza i wielkość akcji kredytowej banków przy użyciu narzędzi ekonomicznych, takich jak np. stopy procentowe, rezerwy obowiązkowe, kurs walutowy.

Wszystkie te przedsięwzięcia podjęte w trakcie trzech etapów reformy systemu bankowego doprowadziły do zmian iście rewolucyjnych, do powstania nowej sytuacji. Stąd też pod koniec 1989 r. w Polsce funkcjonowało 26 banków ogólnokrajowych, w tym dziewięć komercyjnych powstałych na bazie oddziałów NBP. Zwycięstwo ruchu „Solidarności” w wyborach parlamentarnych 4 czerwca 1989 r. stworzyło całkowicie nową sytuację. Rozpoczął się proces transformacji ustrojowej, ostateczne odchodzenie od socjalistycznych struktur i wartości, proces tworzenia gospodarki wolnorynkowej.

Z dzisiejszej perspektywy widać jednak, że podwaliny pod dalsze jakościowe zmiany w systemie bankowym zostały położone poprzez reformy lat osiemdziesiątych.

[1] Por. A. Majchrzycka – Guzowska, Finanse i prawo finansowe, cyt. wyd., s. 271. Autorka ta do 1996 r. wyodrębniła cztery etapy reformy polskiego systemu bankowego (s. 271 – 273).

[2] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Państwowego Banku Kredytowego w Warszawie, Dz. U. nr 21, poz. 137.

[3] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Banku Depozytowo – Kredytowego w Lublinie, Dz. U. nr 21, poz. 138.

[4] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Banku Gdańskiego w Gdańsku, Dz. nr 21, poz. 139.

[5] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Banku Przemysłowo – Handlowego w Krakowie, Dz. U. nr 21, poz. 140.

[6] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Banku Śląskiego w Katowicach, Dz. nr 21, poz. 141.

[7] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Banku Zachodniego we Wrocławiu, Dz. U. nr 21, poz. 142.

[8] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Pomorskiego Banku Kredytowego w Szczecinie, Dz. U. nr 21, poz. 143.

[9] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Powszechnego Banku Gospodarczego w Łodzi, Dz. U. nr 21, poz. 144.

[10] Por. Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 kwietnia 1988 r. o utworzeniu Wielkopolskiego Banku Kredytowego w Poznaniu, Dz. U. nr 21, poz. 145.

[11] Por. Ustawa z 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe, Dz. U. nr 4, poz. 21; tekst jedn. Dz. U. z 1992 r., nr 72, poz. 359 z późn. zmianami; Ustawa z 31 stycznia 1989 r. o Narodowym Banku Polskim, Dz. U. nr 4, poz. 22; tekst jedn. Dz. U. z 1992 r., nr 72, poz. 360 z późn. zmianami.

Zabezpieczenia kredytu

5/5 - (1 vote)

Bank udzielając kredytu musi liczyć się z tym, że kredyt ten, wraz z przypadającymi od niego odsetkami, nie zostanie przez kredytobiorcę spłacony. Żeby zminimalizować ryzyko powstania takiej sytuacji, banki dokonują selekcji wśród podmiotów ubiegających się o  kredyt, starając się wybrać tylko te, w odniesieniu do których ryzyko jest najmniejsze. Selekcja taka wymaga przeprowadzenia przez bank analizy sytuacji finansowej potencjalnego kredytobiorcy oraz zbadania realności i efektywności przedsięwzięcia proponowanego przez niego do kredytowania. Bank stara się w ten sposób upewnić, czy kredytowany projekt jest na tyle rentowny, że jego realizacja umożliwi spłatę kredytu wraz z odsetkami, a ponadto przyniesie określony zysk kredytobiorcy[1].

We współczesnych systemach bankowych powszechnie praktykowane jest także – w celu  ograniczenia ryzyka banku – przyjmowanie różnych dodatkowych zabezpieczeń kredytów. W Polsce, zgodnie z ustawą Prawo bankowe, banki mogą żądać od kredytobiorców zabezpieczenia przewidzianego prawem cywilnym i wekslowym oraz zwyczajami przyjętymi we współpracy z bankami zagranicznym. Ustanowienie zabezpieczenia kredytu jest w zasadzie traktowane przez banki jako warunek jego udzielenia. Banki uznają za dopuszczalne odstąpienie od tego wymogu tylko w przypadkach wyjątkowych, kiedy bank ma pełne zaufanie do kredytobiorcy. Zabezpieczenie powinno obejmować nie tylko sam kredyt, ale także odsetki. Całkowity koszt ustanowionego zabezpieczenia spłaty kredytu ponosi kredytobiorca. Zabezpieczenie może być udzielone zarówno przez niego, jak i przez inny podmiot (np. członka rodziny, inną firmę), który, ze względu na stosunki łączące go z kredytobiorcą, może być tym zainteresowany. Udzielenie zabezpieczenia przez inne podmioty jest konieczne zwłaszcza wtedy, gdy sytuacja finansowa i majątkowa kredytobiorcy jest słaba.

Rodzaje zabezpieczeń. Występujące w praktyce zabezpieczenia kredytów bankowych można podzielić na dwie grupy:

  • zabezpieczenia rzeczowe, w przypadku których odpowiedzialność osoby udzielającej zabezpieczenia jest ograniczona do określonych przedmiotów majątkowych,
  • zabezpieczenia osobiste, z których wynika odpowiedzialność zabezpieczyciela całym jego majątkiem z tytułu udzielonego zabezpieczenia[2].

—

[1] Wojciech Pomykało „Encyklopedia Biznesu ” Tom 1 Warszawa 1995 str.454

[2] Wojciech Pomykało „Encyklopedia Biznesu” Tom 1 Warszawa 1995 str.454

Kredyty mieszkaniowe

Oceń tę pracę

Kredyty mieszkaniowe mogą być udzielane również przez kasy oszczędnościowo-budowlane, na warunkach określonych w ustawie z 5 czerwca 1997r. o kasach oszczędnościowo-budowlanych i wspieraniu przez państwo oszczędzania na cele mieszkaniowe. Ustawa ta wymaga, aby klient przed uzyskaniem kredytu zawarł z kasą umowę docelowego oszczędzania na cele mieszkaniowe[1].

W umowie tej określa się:

  • wysokość docelowej sumy umowy,
  • warunki oszczędzania,
  • warunki udzielania kredytu.

—

[1] Michael Britz „Produkty bankowe. Rynek usług finansowych” Warszawa 1996 str. 71