Działalność kredytowa banku… część 3

ciąg dalszy pracy z marca – Działalność kredytowa banku ze szczególnym uwzględnieniem kredytowania działalności gospodarczej

IV. Analiza zdolności kredytowej

1. Definicja zdolności kredytowej.

„Przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami.”[4]

Od tego, jak bank oceni możliwości spłaty pożyczki przez klienta, zależy, czy wnioskodawca dostanie kredyt i w jakiej wysokości. Z tą oceną ściśle wiąże się pojęcie zdolności kredytowej.
Zdolność kredytowa to relacja dochodów kredytobiorcy do jego wydatków. Na ocenę zdolności kredytowej (głównie osoby fizycznej) wpływa:

• wysokość dochodów,
• wiek,
• zawód,
• miejsce pracy.

Bank wylicza ją, odliczając od miesięcznych dochodów netto wysokość nieuchronnych płatności takich jak opłaty za mieszkanie, energię elektryczną, gaz, telefon itp., oraz miesięczną ratę kredytu. Po odliczeniach musi zostać „na życie” minimum 250-500 zł. (w zależności od banku).

Jeśli klient, według banku, osiąga zbyt niskie dochody, kredytu nie dostanie.

Podobnie ma się rzecz z podmiotami gospodarującymi. Udzielając kredytu bank musi mieć pewność, że w okresie wykorzystywania kredytu przedsiębiorstwo będzie gospodarować efektywnie, a osiągany zysk zapewni prawidłowy rozwój podmiotu gospodarującego, oraz że majątek obrotowy płynny zabezpieczy zwrotność udzielanych kredytów. Dlatego też badanie przewidywanej zdolności kredytowej w okresie, na który przedsiębiorstwo zaciągnęło lub zamierza zaciągnąć kredyt jest bardzo ważne. W toku tych badań wykorzystuje się wyniki bieżącej zdolności kredytowej oraz własne prognozy dotyczące przyszłej efektywności gospodarowania oraz stanu majątkowego. Horyzont czasowy badań jest zależny od długości okresu, na jaki przedsiębiorstwo zamierza zaciągnąć kredyt w banku.

2. Analiza zdolności kredytowej osób fizycznych.5

Przy dokonywaniu analizy zdolności kredytowej osoby fizycznej banki muszą dysponować odpowiednimi danymi statystycznymi i wskaźnikami pozwalającymi na ocenę kredytobiorcy. Metoda, którą można tu zastosować jest określana jako credit-scoring. Polega ona na tym, że przy udzielaniu kredytu konsumpcyjnego uwzględnia się fakt, iż ryzyko kredytowe jest związane z osobistymi cechami kredytobiorcy. Należy zatem podjąć następujące czynności:

– sprawdzenie czy osoba starająca się o kredyt jest zdolna do czynności prawnych;
– w przypadku, gdy kredytobiorca jest zdolny do czynności prawnych, następuje badanie jego zdolności kredytowej;
– przy badaniu zdolności kredytowej osób fizycznych konieczne dane zostają podzielone na osobiste i gospodarcze. Dane te mogą być częściowo zawarte we wniosku kredytowym.

Dane osobiste kredytobiorcy obejmują następujące informacje:
– stan rodziny (wiek, płeć, stan cywilny, liczba dzieci);
– sytuacja mieszkaniowa (adres, czas zamieszkania, posiadanie telefonu);
– zatrudnienie (zawód, pracodawca, czas zatrudnienia);
– ocena wyglądu dokonana przez pracownika bankowego (ubiór, sposób wyrażania się, zachowanie, powierzchowność).

Dane o sytuacji majątkowej kredytobiorcy obejmują informacje o jego:
– majątku (dom, auto, oszczędności itp.);
– dochodach (wysokość zarobków, inne dochody);
– stałych zobowiązaniach (czynsz, ubezpieczenie itp.);
– zaciągniętych uprzednio kredytach;
– posiadanym zabezpieczeniu ( kosztowności, papiery wartościowe, nieruchomości).

Opierając się na tych danych można dokonać odpowiednich obliczeń, które ułatwią podjęcie decyzji kredytowej.

3. Analiza zdolności kredytowej podmiotów gospodarujących.

Analiza zdolności kredytowej podmiotów gospodarujących składa się z dwóch zasadniczych elementów: oceny formalno – prawnej oraz oceny merytorycznej wniosku kredytowego, a w szczególności:
– oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej,
– oceny zdolności kredytowej,
– oceny potrzeb kredytowych,
– oceny jakości zabezpieczeń spłaty kredytu.

3.1 Ocena formalno – prawna wniosku kredytowego.

Ocena formalna.

Ocena formalna wniosku kredytowego polega na sprawdzeniu czy:
1. czy wnioskodawca przedłożył wszystkie załączniki wymienione w zestawieniu i czy są one wystarczające do rozpatrzenia wniosku,
2. czy wniosek jest podpisany przez uprawnione osoby,
3. czy przeznaczenie kredytu jest zgodne z rodzajem prowadzonej działalności,
4. czy wnioskowana kwota kredytu nie przekracza kompetencji osób upoważnionych do składania oświadczeń w zakresie zobowiązań majątkowych podmiotu,
5. czy kwota kredytu nie przekracza określonego przez prawo bankowe poziomu procentowego funduszy własnych banku, tzw. współczynnik koncentracji,
6. czy okres kredytowania nie przekracza dopuszczalnego terminu określonego w regulaminach bankowych,
7. czy proponowane formy zabezpieczenia są akceptowane przez bank.

Ocena prawna.

Oceny formy prawnej wnioskodawcy dokonuje się na podstawie przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów:
1. przedsiębiorstwo państwowe:
* statut i wypis z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
2. spółdzielnia:
* statut i wypis z rejestru spółdzielni.
3. spółka akcyjna:
* statut spółki i wypis z rejestru handlowego.
4. spółka z o.o.:
* umowa spółki w formie notarialnej lub akt założycielski w formie notarialnej (w przypadku 1. osoby), wypis z rejestru handlowego.

5. spółka cywilna:
* umowa spółki,
* zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,
* dowody tożsamości wspólników,
* zgoda współmałżonka na zaciągnięcie kredytu.

6. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą:
* zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej,
* dowód tożsamości,
* zgoda współmałżonka na zaciągnięcie kredytu.

Osoba starająca się o kredyt powinna przedstawić zawiadomienie o nadaniu numeru statystycznego REGON oraz numery identyfikacji podatkowej NIP.

Ocena ekonomiczno-finansowa.

Podstawą do oceny ekonomicznej są składane przez wnioskodawcę dokumenty takie jak:
1. sprawozdania finansowe roczne i miesięczne podmiotów prowadzących rachunkowość zgodnie z ustawą o rachunkowości,
2. rachunek zysków i strat za jeden lub kilka okresów,
3. bilans na jedną lub kilka dat,
4. miesięczna sprawozdawczość finansowa,
5. biznes plan lub jego elementy,
6. zestawienia przepływów pieniężnych (o ile nie stanowią elementów biznes planu).

Dodatkowo żądane dokumenty:
* ocena audytorów i biegłych rewidentów,
* opracowania i analizy wewnętrzne wnioskodawcy,
* informacje uzyskane z wywiadowni gospodarczych,
* deklaracje podatkowe wnioskodawcy.

3.2 Ocena merytoryczna wniosku kredytowego.

Analiza wskaźnikowa.

Analiza wskaźnikowa, przeprowadzona za pomocą określonych współczynników ma na celu ocenę pozycji finansowej przedsiębiorstwa, tj. ocenę takich elementów takich jak: płynność finansowa, wiarygodność kredytowa, efektywność i zyskowność. Oceny tej dokonuje się przez porównanie:
* obcego i prognozowanego poziomu poszczególnych współczynników do osiąganych w przeszłości,
* poziomu wskaźników osiąganych przez dane przedsiębiorstwo do tych, które osiągają inne przedsiębiorstwa w danej branży,
* poziomu współczynników osiąganych przez przedsiębiorstwo do założeń planu.

Wskaźniki podają jedynie relację między poszczególnymi elementami informacji finansowej, dlatego też sam wskaźnik bez interpretacji otrzymanego wyniku nie wystarcza do oceny stanu faktycznego.

Współczynniki używane do oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa można podzielić na cztery grupy:
1. wskaźniki płynności,
2. wskaźniki zadłużenia,
3. wskaźniki sprawności,
4. wskaźniki rentowności.

W celu dokładnego zrozumienia sensu omawianych wskaźników należy omówić następujące pojęcia:

Pasywa stałe składają się z kapitału (podstawowego, zapasowego, rezerwowego), rezerw i zobowiązań długoterminowych.

Aktywa stałe to majątek trwały, który może składać się z wartości niematerialnych i prawnych, rzeczowego majątku trwałego (grunty własne, budynki i budowle, urządzenia techniczne i maszyny, środki transportu, pozostałe środki trwałe i inwestycje rozpoczęte), finansowego majątku trwałego i należności długoterminowe.

Aktywa bieżące są to środki pieniężne oraz inne aktywa, co do których przewiduje się, że będą sprzedane, zużyte, zamienione na środki pieniężne w ciągu jednego roku.

Aktywa trwałe są to aktywa materialne o pełnej lub względnej trwałości.

Zobowiązania bieżące są to zobowiązania, których termin zapłaty przypada w krótkim czasie (zwykle do jednego roku).

Zobowiązania trwałe są to zobowiązania, których spłata nie jest wymagana przez stosunkowo długi czas (zwykle ponad rok).

Wskaźniki płynności

1. wskaźnik płynności bieżącej CR

aktywa bieżące
zobowiązania bieżące
(1,5 ; 2,0) – pożądana wielkość.

informuje, o ile bieżące aktywa są większe od bieżących zobowiązań.

2. wskaźnik szybkiej płynności QR (wysokiej, podwyższonej)

aktywa bieżące – (zapasy + nakłady przyszłych okresów)
zobowiązania bieżące

pożądana wielkość ok. 1,0

odzwierciedla możliwość szybkiego generowania (tworzenia) gotówki oraz w zasadzie natychmiastową zdolność do opłaty zobowiązań bieżących.

Wskaźniki zadłużenia (zwane wskaźnikami wypłacalności bądź wspomagania finansowego).

1. wskaźnik ogólnego zadłużenia.

zobowiązania ogółem
wartość majątku ogółem
pożądana wielkość jak najniższa.

wskazuje na stopień zabezpieczenia zobowiązań majątkiem firmy.

2. wskaźnik pokrycia obsługi długu.

zysk netto + amortyzacja + odsetki
raty kapitałowe + odsetki
pożądana wielkość > 1

mówi nam, ile razy źródła spłaty kredytu zabezpieczają zobowiązania z tytułu obsługi kredytu.

3. wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym.

kapitał własny + zobowiązania długoterminowe
majątek trwały
pożądana wielkość > 100%

określa stopień pokrycia majątku trwałego przez dysponowany kapitał trwały.

Wskaźniki obrotowości (sprawności działania).

1. wskaźnik obrotowości aktywów.

przychody ze sprzedaży
przeciętny stan aktywów ogółem

Ponadto ustala się wskaźniki obrotowości:
– aktywów obrotowych,
– należności,
– zapasów.

Mówią one ile razy podmiot gospodarczy odnowił swój majątek, aktywa obrotowe, należności, zapasy. Im wyższy wskaźnik tym lepszy (im większa częstotliwość obrotowości tym wykorzystanie zasobów efektywniejsze).

2. wskaźniki rotacji należności.

przeciętny stan należności x liczba dni okresu
przychody ze sprzedaży

3. wskaźnik rotacji zapasów w dniach.

przeciętny stan zapasów x liczba dni okresu
koszty działalności operacyjnej

Im wyższa liczba dni, tym sytuacja w zakresie wykorzystania majątku lub jego składników jest korzystniejsza.
Wskaźniki rentowności.

1. wskaźnik rentowności sprzedaży.

zysk netto
przychody ze sprzedaży

Im wyższy wskaźnik, tym lepsza efektywność poniesionych nakładów.

2. wskaźnik rentowności majątku (stopa zwrotów aktywów).

zysk netto
przeciętny stan aktywów całkowity

mierzy stopień efektywności wykorzystanego majątku (im wyższy, tym korzystniejszy).

3. wskaźnik rentowności kapitału własnego (stopa zwrotu kapitału).

zysk netto
przeciętny kapitał własny

im wyższy tym lepszy

oznacza stosunek uzyskanego zysku netto do łącznej kwoty kapitałów własnych.

3.3 Ocena subiektywna i jakościowa wnioskodawcy.

Ocena ta jest bardzo trudnym elementem oceny zdolności kredytowej, ale jest bardzo istotna w odniesieniu do pojęcia trafnej decyzji kredytowej i pomiaru skali ryzyka kredytowego. Na ocenę powinny wpływać następujące informacje dotyczące wnioskodawcy:

1. reputacja – dane, które dadzą obraz jak jest postrzegane przedsiębiorstwo przez jego otoczenie,

2. umiejętności i zdolności – dotyczy kompetencji zawodowych i zdolności właścicieli i członków zarządu (czy kadry są odpowiednio wykwalifikowane, czy wnioskodawca dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami niezbędnymi do wejścia na nowe rynki jeżeli zaistnieje taka konieczność,

3. czy kierownictwo dysponuje możliwościami poradzenia sobie z sytuacjami nieprzewidzianymi,

4. znajomość, jakie wnioskodawca zajmuje miejsce w branży (aktualna koniunktura na rynku, miejsce branży w polityce gospodarczej państwa, podstawowe czynniki ryzyka branży, średnie wyniki finansowe branży),

5. znajomość szans i zagrożeń w zakresie konkurencji, zmian technologicznych stosunków z dostawcami i odbiorcami, zmian społecznych, zmian w przepisach, zmian politycznych.

3.4 Metoda punktowa.

Metoda punktowa polega na tym, że wielkościom poszczególnych wskaźników, charakteryzujących działalność podmiotów gospodarczych, przypisuje się określoną liczbę punktów, co spełnia także rolę wag wskaźników.

Każdy bank dokonuje według swego uznania wyboru wskaźników i kryteriów określających sytuację ekonomiczną swoich klientów. Następnie poszczególnym cechom przedsiębiorstwa (wskaźniki) i stopniu ich realizacji przypisuje się określoną liczbę punktów. W ten sposób zostaje ustalona punktacja od zera (minimum punktów) do maksimum (maksymalna liczba punktów). Zsumowanie tych punktów dla każdego kredytobiorcy tworzy łączną ocenę, określoną punktowo. W zależności od liczby punktów, którą osiągnął klient banku, zostaje on zaliczony do odpowiedniej kategorii kredytobiorców. Dla każdej kategorii bank ustala inne warunki kredytowania. Mała liczba punktów oznacza dla banku wysokie ryzyko i może być rekompensowana np. wyższymi odsetkami od kredytu.

V. Kredytowanie działalności gospodarczej przez PKO BP.

1. Kredyty na działalność gospodarczą.

1.1 Kredyty obrotowe w walucie polskiej.

Przeznaczenie kredytów

Kredyty obrotowe w walucie polskiej przeznaczone są na finansowanie bieżących potrzeb związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Okres kredytowania

Maksymalny okres kredytowania wynosi 12 miesięcy.
Na wniosek kredytobiorcy PKO może przedłużyć termin obowiązywania umowy o kredyt w postaci linii kredytowej, na kolejne okresy nie dłuższe niż 12 miesięcy.

Wykorzystanie kredytu

Kredyty udzielane są w rachunku kredytowym. Mogą być wykorzystane jednorazowo lub w transzach, w formie bezgotówkowej, poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy, na pokrycie płatności w ramach udzielonego kredytu.
W celu sfinansowania sukcesywnych i powtarzalnych dostaw towarów, materiałów, surowców czy usług, kredytobiorcom którzy posiadają w PKO rachunek bieżący, kredyty te mogą być udzielane w postaci linii kredytowej, jako odnawialne, bądź jako nieodnawialne.

Spłata kredytu

Spłata kredytu następuje na podstawie (do wyboru przez kredytobiorcę):
* przelewu przez kredytobiorcę środków z rachunku bieżącego,
* obciążenia przez PKO rachunku bieżącego kredytobiorcy,
* wpłaty gotówkowej.

Odsetki od wykorzystanego kredytu są płatne za miesięczne lub kwartalne okresy kalendarzowe (do wyboru przez kredytobiorcę) z rachunku bieżącego kredytobiorcy (ostatniego dnia okresu, za który zostały naliczone) lub w postaci wpłat gotówkowych wnoszonych w ciągu 7 dni kalendarzowych po okresie, za który zostały naliczone.

1.2 Kredyty obrotowe w walutach wymienialnych.

Przeznaczenie kredytu

Kredyty obrotowe w walutach wymienialnych przeznaczone są na finansowanie bieżących potrzeb związanych z działalnością gospodarczą.

Wykorzystanie kredytu

Kredyty udzielane są w rachunku kredytowym. Mogą być wykorzystane jednorazowo lub w transzach, w formie bezgotówkowej, poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy, na pokrycie płatności w ramach udzielonego kredytu.
W celu sfinansowania sukcesywnych i powtarzalnych dostaw towarów, materiałów czy usług kredytobiorcom, którzy posiadają w PKO rachunek bieżący, kredyty te mogą być udzielane w postaci linii kredytowej, jako odnawialne bądź nieodnawialne.

Okres kredytowania

Maksymalny okres kredytowania wynosi 12 miesięcy. Na wniosek kredytobiorcy bank może przedłużyć termin obowiązywania umowy o kredyt w postaci linii kredytowej na kolejne okresy nie dłuższe niż 12 miesięcy.

Spłata kredytu

Odsetki od wykorzystanego kredytu płatne są jednorazowo w dniu spłaty kredytu (w przypadku kredytu udzielonego na okres do 6 miesięcy) lub kwartalnie poprzez obciążenie:
* rachunku bieżącego kredytobiorcy równowartością w złotych kwoty odsetek naliczonych w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu płatności,
* rachunku walutowego kredytobiorcy kwotą odsetek naliczonych w walucie kredytu.
Spłata kredytu następuje na podstawie (do wyboru przez kredytobiorcę):
1. przelewu przez kredytobiorcę z rachunku:
* bieżącego równowartości w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty,
* walutowego kwoty kredytu w walucie wymienialnej,
2. obciążenia przez PKO rachunku:
* bieżącego równowartością w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty,
* walutowego kwotą kredytu w walucie wymienialnej,
3. wpłaty gotówkowej na rachunek kredytowy równowartości w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty.

1.3 Kredyty inwestycyjne w walucie polskiej.

Przeznaczenie kredytu

Kredyty inwestycyjne przeznaczone są na finansowanie tworzenia lub powiększania istniejących zdolności wytwórczych lub usługowych. Kredyty te mogą być udzielane na każdy cel, na każdy dozwolony prawem, rodzaj działalności gospodarczej.

Okres kredytowania

Ze względu na okres kredytowania, kredyty inwestycyjne mogą być:
* krótkoterminowe – udzielane na okres do 3 miesięcy,
* średnioterminowe – udzielane na okres od 3 do 12 miesięcy
* długoterminowe – udzielane na okres powyżej 12 miesięcy.

Czas kredytowania zależy od realizowanego projektu.

Wykorzystanie kredytu

Kredyt może być wykorzystany jednorazowo lub w transzach, w formie bezgotówkowej, poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy, na pokrycie płatności w ramach udzielonego kredytu.

Udział własny

Minimalny udział środków własnych kredytobiorcy wynosi od 20 do 30 % – w zależności od rodzaju przedsięwzięcia.

Spłata kredytu

Terminy spłaty kredytu: miesięcznie, kwartalnie lub jednorazowo – w przypadku kredytów krótkoterminowych.
Istnieje możliwość karencji w spłacie kredytu.
Spłata kredytu następuje na podstawie (do wyboru przez kredytobiorcę):
* przelewu przez kredytobiorcę środków z rachunku bieżącego,
* obciążenia przez PKO rachunku bieżącego kredytobiorcy,
* wpłaty gotówkowej.

Odsetki od wykorzystanego kredytu są płatne miesięczne lub kwartalne okresy kalendarzowe (do wyboru przez kredytobiorcę) z rachunku bieżącego kredytobiorcy (ostatniego dnia okresu, za który zostały naliczone) lub w postaci wpłat gotówkowych wnoszonych w ciągu 7 dni kalendarzowych po okresie, za który zostały naliczone.

1.3 Kredyty inwestycyjne w walutach wymienialnych.

Przeznaczenie kredytów

Kredyty inwestycyjne udzielane w walucie wymienialnej wskazanej przez kredytobiorcę przeznaczone są na finansowanie tworzenia nowych oraz powiększenia istniejących zdolności wytwórczych lub usługowych. Mogą być udzielone na każdy cel, na każdy, dozwolony prawem, rodzaj działalności gospodarczej.

Okres kredytowania

Ze względu na okres kredytowania dewizowe kredyty inwestycyjne mogą być:
* krótkoterminowe – udzielane na okres do 3 miesięcy,
* średnioterminowe – udzielane na okres od 3 do 12 miesięcy,
* długoterminowe – udzielane na okres powyżej 12 miesięcy.

Okres kredytowania zależy od realizowanego projektu.

Udział własny

Minimalny udział środków własnych kredytobiorcy wynosi od 20 do 30 % – w zależności od rodzaju przedsięwzięcia.

Wykorzystanie kredytu

Kredyt może być wykorzystany jednorazowo lub w transzach, w formie bezgotówkowej, poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy, na pokrycie płatności w ramach udzielonego kredytu.

Spłata kredytu

Terminy spłaty kredytu: miesięczne, kwartalne lub jednorazowe w przypadku kredytów krótkoterminowych.
Istnieje możliwość karencji w spłacie kapitału.
Spłata kredytu następuje na podstawie (do wyboru przez kredytobiorcę):
1. przelewu przez kredytobiorcę z rachunku:
* bieżącego równowartości w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty,
* walutowego kwoty kredytu w walucie wymienialnej,
2. obciążenia przez PKO rachunku:
* bieżącego równowartością w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej, według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty,
* walutowego kwotą kredytu w walucie wymienialnej,
3. wpłaty gotówkowej na rachunek kredytowy równowartości w złotych kwoty kredytu w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu realizacji spłaty.

Odsetki od wykorzystanego kredytu płatne są kwartalnie (lub według umownych zasad ustalonych z kredytobiorcą) poprzez obciążenie:
* rachunku bieżącego kredytobiorcy równowartością w złotych kwoty odsetek naliczonych w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w PKO w dniu płatności,
* rachunku walutowego kredytobiorcy kwotą odsetek w walucie kredytu.

1.4 Kredyty w walucie polskiej indeksowane w walucie wymienialnej.

Indeksacja

Indeksacja polega na przeliczeniu kwot zleceń płatniczych w walucie polskiej, na ustaloną w umowie walutę wymienialną. Indeksacji mogą podlegać kredyty od kwoty co najmniej 50 000 zł. Waluty, w których kredyt może być indeksowany to: dolar amerykański i marka niemiecka.

Przeznaczenie i rodzaje kredytu

Kredyt może być udzielany na finansowanie:
* bieżących potrzeb (kredyt obrotowy),
* nakładów na odtworzenie, modernizację lub zwiększenie majątku trwałego (kredyt inwestycyjny).

Okres kredytowania

Okres kredytowania wynosi:
* w przypadku kredytu obrotowego – do 12 miesięcy,
* w przypadku kredytu inwestycyjnego – zależy od realizowanego przedsięwzięcia.

Wykorzystanie kredytu

Kredyt można wykorzystać jednorazowo lub w transzach, w formie bezgotówkowej, poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy, na pokrycie płatności w ramach udzielonego kredytu.

Spłata kredytu

Spłata kredytu w okresach miesięcznych lub kwartalnych, bądź jednorazowo w przypadku kredytów krótkoterminowych, następuje na podstawie (do wyboru przez kredytobiorcę):
* przelewu przez kredytobiorcę środków z rachunku bieżącego równowartości w złotych kwoty w walucie, w której indeksowany jest kredyt, przeliczenie na złote dokonywane jest według kursu sprzedaży dewiz stosowanego w PKO w dniu dokonywania przelewu
* obciążenia przez PKO rachunku bieżącego kredytobiorcy równowartością w złotych kwoty w walucie, w której indeksowany jest kredyt, przeliczenie na złote dokonywane jest według kursu sprzedaży dewiz stosowanego w PKO w dniu dokonywania obciążenia,
* wpłaty gotówkowej równowartości w złotych kwoty w walucie, w której indeksowany jest kredyt; przeliczenie na złote dokonywane jest według kursu sprzedaży dewiz stosowanego w PKO w dniu dokonywania wpłaty.

Odsetki od wykorzystanego kredytu płatne są kwartalnie lub według umownych zasad ustalonych z kredytobiorcą poprzez obciążenie przez PKO rachunku bieżącego kredytobiorcy równowartością w złotych kwoty odsetek naliczonych w walucie wymienialnej według kursu sprzedaży dewiz stosowanego przez PKO w dniu płatności.

1.5 Kredyt w rachunku bieżącym.

Przeznaczenie kredytu

Kredyt przeznaczony jest na sfinansowanie zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Kredytobiorcy

Kredyt może być udzielony kredytobiorcy o dobrej kondycji finansowej, posiadającemu w oddziale PKO czynny bieżący rachunek podstawowy.
W szczególnych przypadkach kredyt może być udzielony również posiadającym w PKO inny czynny rachunek bieżący.

Okres kredytowania

Maksymalny okres kredytowania wynosi 12 miesięcy.
Na wniosek kredytobiorcy oddział banku może przedłużyć termin obowiązywania umowy o kredyt w postaci linii kredytowej na kolejne okresy nie dłuższe niż 12 miesięcy.

Wykorzystanie kredytu

Kredyt jest udzielany w walucie polskiej, jako odnawialny, w ramach przyznanego limitu.
Wykorzystanie kredytu następuje w formie bezgotówkowej (w wyjątkowych wypadkach część kredytu może być wykorzystana w formie gotówkowej), poprzez realizację dyspozycji kredytobiorcy. Każda spłata części kredytu powoduje odnowienie kredytu o spłaconą kwotę, do wysokości ustalonego w umowie kredytowej limitu.

Spłata kredytu

Odsetki od wykorzystanego kredytu naliczane są na bieżąco według stopy procentowej obowiązującej w czasie trwania umowy i pobierane z rachunku bieżącego kredytobiorcy w drugim dniu roboczym po upływie miesiąca, za który zostały naliczone.
Spłata kredytu następuje (zgodnie z terminem spłaty określonym w umowie kredytowej) z kwot pochodzących z pierwszych wpływów na rachunek bieżący kredytobiorcy.
W indywidualnie negocjowanych umowach o kredyt stopa bazowa może być zastąpiona stawką WIBOR skorygowaną odpowiednio marżę odsetkową.

1.6 Kredyt płatniczy.

Przeznaczenie kredytu

Kredyt płatniczy udzielany jest na pokrycie zobowiązań powstałych w wyniku prowadzonej przez kredytobiorcę działalności gospodarczej w przypadku przejściowego braku środków pieniężnych.

Kredytobiorcy

Kredyt może być udzielany posiadaczom rachunku bieżącego, czynnego od co najmniej 6 miesięcy. Jeżeli kondycja ekonomiczno-finansowa kredytobiorcy jest bankowi znana, a jego zdolność kredytowa nie budzi zastrzeżeń, warunek ten może być złagodzony.

Wysokość kredytu

Maksymalna kwota kredytu wynosi 500 000 zł.

Okres kredytowania

Maksymalny okres kredytowania wynosi 3 miesiące.

Wykorzystanie kredytu

Kredyt wykorzystywany jest w formie bezgotówkowej. W uzasadnionych przypadkach część kredytu (nie więcej niż 50 %) może być wykorzystana w formie gotówkowej.

Spłata kredytu

Spłata kredytu następuje poprzez (do wyboru przez kredytobiorcę):
obciążenia przez PKO rachunku bieżącego kredytobiorcy, wpłaty gotówkowej na rachunek kredytowy.
Odsetki od wykorzystanego kredytu płatne są:
1. w terminie spłaty kredytu:
* z rachunku bieżącego kredytobiorcy ostatniego dnia okresu, za który zostały naliczone,
* w postaci wpłaty gotówkowej w ciągu 7 dni po okresie, za który zostały naliczone,
2. jednorazowo za cały okres kredytowania (według stałej stopy procentowej) w dniu wypłaty kredytu – w przypadku zastosowania oprocentowania kredytu z dyskontem.

Po upływie jednego miesiąca (a w uzasadnionych przypadkach po 7 dniach) od daty spłaty poprzedniego kredytu, można uzyskać kolejny kredyt płatniczy.

2. Inne kredyty udzielane przez PKO BP.

2.1 Preferencyjne kredyty rolnicze.

Przeznaczenie

PKO BP udziela preferencyjnych kredytów na cele rolnicze, z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do odsetek bankowych.
Są to przede wszystkim długoterminowe kredyty inwestycyjne udzielane na:
* realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie,
* usługi dla rolnictwa objęte programami branżowymi (restrukturyzacji i modernizacji mleczarstwa oraz wspólnego użytkowania maszyn rolniczych),
* zakup gruntów rolnych,
* utworzenie lub urządzenie gospodarstw rolnych przez młodych rolników,
* na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej znajdujących się na obszarach dotkniętych klęskami żywiołowymi,
* utworzenie lub urządzenie gospodarstwa rolnego w ramach realizacji zaakceptowanego przez ministra Rolnictwa i gospodarki Żywnościowej oraz Finansów programu osadnictwa rolniczego na gruntach Skarbu Państwa.

2.2 Preferencyjne kredyty na skup i przechowywanie zapasów ryb morskich.

Przeznaczenie

PKO udziela preferencyjnych kredytów (z dopłatami budżetu państwa do odsetek bankowych) na skup i przechowywanie zapasów ryb morskich.

Kredytobiorcy

Kredyty udzielane są krajowym podmiotom gospodarczym, prowadzącym skup i przechowywanie ryb morskich złowionych lub skupionych przez inne krajowe podmioty gospodarcze.

Wykorzystanie kredytu

Kredyty udzielane są w rachunku kredytowym, jako nieodnawialne.

Zabezpieczenie kredytu

Sposoby zabezpieczenia spłaty kredytu – takie same jak w przypadku kredytów obrotowych.

Wymagane dokumenty

Załączniki do wniosku o udzielenie kredytu takie, jak w przypadku kredytów obrotowych.
Dodatkowym warunkiem uzyskania kredytu jest przedstawienie przez kredytobiorcę:
* dokumentu stwierdzającego przekazanie ryb na statek transportowy,
* dokumentu zakupu ryb lub dokumentu przekazania ryb z połowów własnych do przechowania.
Oprocentowanie
Oprocentowanie zależy od oprocentowania kredytu redyskontowego.

2.3 Kredyty dla zakładów pracy chronionej.

PKO udziela kredytów w walucie polskiej bądź w walutach wymienialnych, zakładom pracy chronionej (z dopłatami ze środków PFRON-u). Kredyt przeznaczony jest na prowadzenie działalności gospodarczej, zarówno na cele inwestycyjne, jak i obrotowe.

Zabezpieczenie kredytu

Sposoby zabezpieczenia spłaty kredytu są takie same, jak w przypadku kredytów inwestycyjnych i obrotowych.

Wymagane dokumenty

Do wniosku o udzielenie kredytu należy dołączyć dokumenty takie same jak w przypadku kredytów inwestycyjnych i obrotowych.

3. Najczęściej wymagane dokumenty.

Wykaz załączników do wniosku kredytowego dla podmiotu gospodarczego prowadzącego pełną sprawozdawczość finansową:
1. Informacje na temat działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę według wzoru opracowanego przez PKO;
3. Dokumenty stwierdzające status prawny, aktualne dokumenty uprawniające do prowadzenia działalności gospodarczej oraz dokumenty upoważniające osoby podpisujące wniosek do składania aktów woli;
4. Informacje na temat majątku osobistego wnioskodawcy według wzoru opracowanego przez PKO. Wypełniają: osoby fizyczne, wspólnicy spółek jawnych i cywilnych, wspólnicy-komplementariusze w spółkach komandytowych;
5. Sprawozdania finansowe zweryfikowane przez rewidenta księgowego:
6. sprawozdanie roczne (bilans i rachunek wyników) za ostatnie dwa lata obrachunkowe według wzorów GUS,
* sprawozdania miesięczne (przychody, koszty i wynik finansowy) za okres od początku roku do miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku kredytowego według wzorów GUS,
* sprawozdanie roczne z przepływu środków pieniężnych za ostatni rok obrachunkowy ,
* sprawozdanie roczne o stanie i ruchu środków trwałych za ostatni okres obrachunkowy,
7. Analityczne sprawozdania finansowe-bilans, r-k wyniku finansowego, zestawienie przepływów pieniężnych według wzorów opracowanych przez PKO oraz dane uzupełniające do bilansu i rachunku wyników według wzoru opracowanego przez PKO;
8. Dokumenty uzasadniające przyjęte prognozy na okres kredytowania np. umowy, zlecenia, porozumienia dotyczące dostaw oraz gwarantujące zbyt produktów (usług);
9. Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie do 100 tys. zł.
10. Dokumenty uzasadniające przyjęte prognozy na okres kredytowania: kontrakty, umowy i porozumienia dotyczące zapewnienia dostaw, kontrakty, umowy i porozumienia potwierdzające zbyt produktów lub usług.
Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie powyżej 100 tys. zł.
11. Charakterystyka stosunków wnioskodawcy z bankami, instytucjami finansowymi i budżetem państwa według wzoru opracowanego przez PKO;
11. Opinia banku prowadzącego podstawowy rachunek bieżący wnioskodawcy oraz opinie banków i innych instytucji finansowych, które udzieliły wnioskodawcy kredytu lub pożyczki;
Dotyczy podmiotów gosp. posiadających podstawowy rachunek bieżący w banku innym niż PKO oraz korzystających z kredytów i pożyczek w bankach i instytucjach finansowych innych niż PKO;
12. Zaświadczenie o stanie zobowiązań podatkowych wobec budżetu państwa i ZUS;
13. Dokumenty własności i zawarte umowy najmu lub dzierżawy dotyczą- ce miejsc prowadzenia działalności gospodarczej.
Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie powyżej 100 tys. zł.
14. Dokumenty dotyczące propozycji prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu.

Nowo utworzone podmioty gospodarcze pomijają pozycje dotyczące przeszłości i okresu bieżącego. Podmioty te są natomiast zobowiązane do dostarczenia ogólnego biznes planu.

Wykaz załączników do wniosku kredytowego dla podmiotu gospodarczego prowadzącego uproszczoną sprawozdawczość finansową:

1. Informacje na temat działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę według wzoru opracowanego przez PKO;
2. Dokumenty stwierdzające status prawny, aktualne dokumenty uprawniające do prowadzenia działalności gospodarczej oraz dokumenty upoważniające osoby podpisujące wniosek do składania aktów woli;
3. Informacje na temat majątku osobistego wnioskodawcy według wzoru opracowanego przez PKO – wypełniają : osoby fizyczne, wspólnicy spółek cywilnych,
4. Dokumenty źródłowe:
* księga przychodów i rozchodów (do wglądu),
* deklaracje na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy PIT – 5,
* sprawozdanie finansowe na formularzu F-01/p od podmiotów, w których liczba pracujących przekracza 5 osób,
* inne informacje źródłowe związane z prowadzeniem księgi przychodów i rozchodów np.: informacje o środkach trwałych i wyposażeniu,
Dotyczy podmiotów gospodarczych prowadzących księgę przychodów i rozchodów.
Wnioskodawcy opłacający podatek w formie zryczałtowanej załączają deklaracje podatku dochodowego np. PIT – 27;
5. Analityczne zestawienie bilansu, r-ku wyniku finansowego i przepływów pieniężnych według wzorów opracowanych przez PKO ;
6. Dokumenty uzasadniające przyjęte prognozy na okres kredytowania np. umowy, zlecenia, porozumienia dotyczące dostaw oraz gwarantujące zbyt produktów (usług). Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie do 100 tys. zł.
7. Dokumenty uzasadniające przyjęte prognozy na okres kredytowania:
* kontrakty, umowy i porozumienia dotyczące zapewnienia dostaw,
* kontrakty, umowy i porozumienia potwierdzające zbyt produktów lub usług.
Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie powyżej 100 tys. zł.
8. Charakterystyka stosunków wnioskodawcy z bankami, instytucjami finansowymi i budżetem państwa według wzoru opracowanego przez PKO ;
9. Opinia banku prowadzącego podstawowy rachunek bieżący wnioskodawcy i opinie banków lub innych instytucji finansowych, które udzieliły wnioskodawcy kredytu lub pożyczki. Dotyczy podmiotów gosp. Posiadających podstawowy rachunek bieżący w banku innym niż PKO i korzystających z kredytów lub pożyczek w bankach i instytucjach finansowych innych niż PKO;
Zaświadczenie o stanie zobowiązań podatkowych wobec budżetu państwa i ZUS;
10. Dokumenty własności i zawarte umowy najmu lub dzierżawy dotyczące miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. Dotyczy wniosku o udzielenie kredytu w kwocie powyżej 100 tys. zł.
11.Dokumenty dotyczące propozycji prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu.

Nowo utworzone podmioty gospodarcze pomijają pozycje dotyczące przeszłości i okresu bieżącego. Podmioty te są natomiast zobowiązane do dostarczenia ogólnego biznes planu.

Wykaz załączników do wniosku o udzielenie kredytu dla jednostek samorządu terytorialnego:
1. Uchwała Rady Miejskiej (gminnej) w sprawie uchwalenia budżetu na rok bieżący.
2. Sprawozdanie z realizacji budżetu za ostatnie dwa lata przed złożeniem wniosku o kredyt.
3. Uchwała Regionalnej Izby Obrachunkowej w sprawie realizacji założeń budżetu oraz realizacji zleconych zadań finansowych.
4. Sprawozdanie o zbiorczym wykonaniu budżetu za okresy kwartalne bieżącego roku.
5. Sprawozdanie F-02 za rok ubiegły.
6. Oświadczenie o ilości rachunków bieżących z podaniem nazwy banków, w których rachunki są prowadzone.
7. Dokumenty dotyczące prawnego zabezpieczenia spłaty kredytu.
8. Inne niezbędne dokumenty.

4. Oprocentowanie

Stopa procentowa stanowi sumę stopy bazowej (w PKO BP 11,4) i marży ryzyka kredytowego banku. W indywidualnie negocjowanych umowach o kredyt stopa bazowa może być zastąpiona stawką WIBOR ( Warsaw Interbank Offered – oprocentowanie, na jakim banki skłonne są udzielić pożyczek innym bankom) i odpowiednio skorygowaną marżą odsetkową, która jest uzależniona od rodzaju i wysokości kredytu.

Oprocentowanie kredytów na cele gospodarcze obowiązujące od dnia 4 maja 1999 r.

1.
Kredyty obrotowe dla przedsiębiorców udzielane w rachunku kredytowym i bieżącym:
stopa bazowa + marża
lub WIBOR + marża
2.
Kredyty płatnicze dla przedsiębiorców udzielane na okres do 3 miesięcy:
stopa bazowa + marża
lub WIBOR + marża
3.
Kredyty na przedsięwzięcia inwestycyjne dla przedsiębiorców:

stopa bazowa + marża
lub WIBOR + marża
4.
Stopa dyskontowa przy wykupie wierzytelności leasingowych
stopa bazowa + marża lub WIBOR + marża
5.
Stopa dyskontowa weksli
18,0
6.
Wykup wierzytelności nabytych w drodze faktoringu
według stawki referencyjnej WIBOR
7.
Kredyty bezgotówkowe na zakup akcji prywatyzowanych przedsiębiorstw państwowych, udzielane przedsiębiorcom
20,15%
8.
Kredyty na zakup papierów wartościowych wprowadzanych do publicznego obrotu oraz będących przedmiotem obrotu na Giełdzie Papierów Wartościowych S.A. w Warszawie
17,5%
9.
Kredyty inwestycyjne dla przedsiębiorców udzielone przed dniem 1 października 1996r. w rachunku kredytowym na okres powyżej 12 miesięcy
20,0%
10.
Kredyty dla gmin, na usuwanie skutków powodzi z lipca 1997r. (udzielone do dnia 31 grudnia 1997r. w ramach ustalonych limitów) – oprocentowanie według zmiennej stopy procentowej
stopa bazowa + 2,5 pkt. procentowego

5. Rodzaje zabezpieczeń stosowanych przez PKO BP.

Stosowane są następujące formy zabezpieczenia spłaty kredytu:
* poręczenie,
* weksel i poręczenie wekslowe,
* gwarancje,
* przelew (cesja) wierzytelności na zabezpieczenie,
* przejęcie długu,
* przystąpienie do długu,
* złożenie kaucji,
* blokada rachunków bankowych i depozytów,
* przewłaszczenie na zabezpieczenie,
* zastaw umowny na zasadach ogólnych,
* bankowy zastaw rejestrowy,
* zastaw na prawach,
* zastaw ustawowy,
* zastaw na statkach morskich,
* hipoteka,
* ubezpieczenie kredytu,

Zakończenie

Kredyty w Polsce cieszą się dość dużym zainteresowaniem. Między innymi, powodem tego mogą być obniżane przez Narodowy Bank Polski stopy kredytów: redyskontowe, refinansowe i lombardowe, co w konsekwencji powoduje w bankach komercyjnych obniżenie oprocentowania od przyznawanych kredytów.
To coraz niższe oprocentowanie kredytów powoduje zwiększenie ich udzielania, przez co rozwijają się przedsiębiorstwa i inne jednostki gospodarujące w konsekwencji prowadząc do szybkiego tempa wzrostu gospodarczego kraju.
W pracy ukazano szeroką gamę kredytów oferowanych przez banki osobom fizycznym i podmiotom gospodarującym. Tak bogata oferta kredytowa możliwa była dzięki przemianom polskiego systemu bankowego. Proces ten będzie się nadal rozwijał, tym bardziej, że na rynku pojawi się wkrótce silna konkurencja banków zachodnich.

Bibliografia

1. Bitz M., „Produkty bankowe”, Poltext, Warszawa 1996r.
2. Dobosiewicz Z., „Podstawy bankowości”, PWN, Warszawa 1997r.
3. Heropolitańska I., „Kredyty i gwarancje bankowe”, Warszawa 1997r.
4. Jaworski L., Krzyżkiewicz Z., Kasiński B., „Banki – rynek, operacje, polityka”, Poltext, Warszawa 1997r.
5. Krzyżkiewicz Z., „Operacje bankowe. Rozliczenia i ewidencja”, Poltext, Warszawa 1994r.
6. Klukowska Katarzyna „Tańsze kredyty”,
Gazeta Wyborcza 14. 04. 99r.
7. „Akademia Bankowości” Nr.1 (4) 1999r.
8. „Akademia Bankowości” Nr. 3 1998r.
9. „Prawo bankowe”, ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.

Materiały i foldery reklamowe PKO BP:

1. Regulamin kredytu gotówkowego na cele konsumpcyjne w PKO BP,
2. Kredyty konsumpcyjne dla osób fizycznych w PKO BP,
3. Kredyt mieszkaniowy z funduszem powierniczym,
4. Kredyt budowlano – hipoteczny,
5. Kredyt na zakup pojazdów,
6. Oferta kredytowa dla klientów indywidualnych,
7. Kredyty dla posiadaczy kont osobistych,
8. Strony internetowe PKO BP.

1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. „Prawo bankowe” (Dz. U. Nr 140, poz. 939)

2 „Banki” Władysław L. Jaworski, Zbigniew Krzyżkiewicz, Bohdan Kosiński, wyd. Poltext Warszawa 1992r.

3 „Akademia Bankowości” Nr.1 (4) 1999r.
4 Ustawa „Prawo Bankowe” Dz. U. z 1997r. Nr 140, poz. 939

5 Na podstawie: „Kredyty i gwarancje bankowe”, Izabela Heropolitańska, Warszawa 1997r.