Emisja i obrót obligacjami

5/5 - (1 vote)

Emisja i obrót obligacjami są kluczowymi elementami rynku finansowego, które umożliwiają mobilizację kapitału dla podmiotów publicznych i prywatnych. Obligacje, będące instrumentami dłużnymi, zapewniają emitentom, takim jak rządy, samorządy lokalne czy przedsiębiorstwa, dostęp do finansowania. Inwestorzy zaś, nabywając obligacje, mają możliwość uzyskania zwrotu w postaci odsetek.

Proces emisji obligacji rozpoczyna się od decyzji o pozyskaniu środków poprzez zadłużenie. Emitent, często przy współpracy z doradcami finansowymi i bankami inwestycyjnymi, określa warunki emisji, w tym nominał, oprocentowanie, termin zapadalności i całkowitą wartość emisji. W przypadku większych emisji, szczególnie na rynku międzynarodowym, emitent może poddać się ocenie agencji ratingowych, której wynik ma kluczowe znaczenie dla ustalenia oprocentowania obligacji. Następnie emitent rejestruje emisję w odpowiednich organach regulacyjnych i przystępuje do oferty, która może być skierowana do szerokiego grona inwestorów (emisja publiczna) lub ograniczonego kręgu (emisja prywatna).

Obrót obligacjami odbywa się na rynku pierwotnym, gdzie inwestorzy nabywają obligacje bezpośrednio od emitenta, oraz na rynku wtórnym, który umożliwia kupno i sprzedaż obligacji między inwestorami, zapewniając płynność inwestycji. Obrót na rynku wtórnym może odbywać się na giełdzie lub poza giełdą (OTC – Over The Counter).

Obligacje pełnią ważną rolę w gospodarce, umożliwiając finansowanie długoterminowych projektów inwestycyjnych. Dla emitentów są one alternatywą dla kredytów bankowych, często oferując niższe koszty finansowania. Dla inwestorów, zwłaszcza instytucjonalnych, stanowią ważny element dywersyfikacji portfela inwestycyjnego i źródło regularnych dochodów.

Inwestycje w obligacje wiążą się jednak z ryzykiem kredytowym, związanym ze zdolnością emitenta do spłaty długu, oraz ryzykiem rynkowym, gdzie zmiany stóp procentowych mogą wpływać na wartość obligacji. Ważne jest więc dokładne zrozumienie tych ryzyk oraz analiza warunków emisji i kondycji finansowej emitenta.

Podsumowując, emisja i obrót obligacjami są kluczowymi komponentami systemu finansowego, oferując szerokie możliwości zarówno dla emitentów, jak i inwestorów. Zrozumienie mechanizmów rynku obligacji jest istotne dla efektywnego funkcjonowania rynków finansowych oraz dla podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych.

Emisji obligacji mogą dokonywać tylko jednostki do tego uprawnione i są nimi:

  • Skarb Państwa,
  • banki,
  • podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną,
  • organizacje społeczne oraz fundacje prowadzące działalność gospodarczą

Równocześnie emisja obligacji przez nieuprawnione pod­mioty, traktowana jest przez ustawę jako przestępstwo.

Calem emisji obligacji po stronie emitenta jest finansowanie określonej działalności przedsiębiorstwa, alternatywnie w stosunku do emisji akcji i kredytu banko­wego czy też leasingu urządzeń i maszyn, a fundusze zdobyte dzięki emisji są w całości przeznaczone na realizację dokładnie sprecyzowanego w obligacji celu.

Z drugiej strony nabywca obligacji ma możliwość lokaty wolnego kapitału, a co za tym idzie osiągania określonych korzyści majątkowych w postaci odsetek oraz uzyskiwanie dodatkowych świadczeń nie pieniężnych, jeżeli takowe gwa­rantuje obligacja. Obligacje w przeciwieństwie do akcji posiadają wysoki stopień zabezpieczenia finansowego i stanowią atrakcyjną formę inwestowania dla osób fizycznych i prawnych unikających nadmiernego ryzyka.

Dla zabezpieczania praw nabywcy obligacji ustawodawca wprowadził wymóg zachowania określonej proporcji pomiędzy wartością emisji a majątkiem emitenta. Wartość emisji obligacji wraz z sumą należnego oprocentowania w dniu emisji, nic może przekroczyć 50% funduszu statutowego lub kapitału zakładowego albo funduszu własnego, nie obciążonego zobowiązaniami emitenta oraz w przypadku gmin 20% planowanych rocznych dochodów. Za przekroczenie tych proporcji emitentowi zagraża sankcja karna.

Relacje te mogą być zmienione jedynie w wyniku uzy­skania gwarancji innej jednostki gospodarczej na wartość emisji stanowiącą przekroczenie powyższej proporcji. Wielkość proporcji i nazwa gwaranta muszą być umieszczone w treści obligacji. Za emisję i wszystkie zobowiązania z niej wynikające emitent odpowiada całym swym majątkiem a gwarant do wysokości udzielonej gwarancji.

Emisja obligacji może nastąpić w drodze publicznej sub­skrypcji lub na podstawie oferty skierowanej do indywidualnego adresata.

Subskrypcja publiczna polega na ogłoszeniu przy użyciu środków masowego przekazu informacji zamiaru emisji obligacji i zaproszenie do składania deklaracji ich zakupu. W ogłoszeniu powinny znaleźć się następujące informacje dotyczące emisji i emitenta:

  1. cel emisji obligacji,
  2. wielkość emisji obligacji,
  3. warunki wykupu i oprocentowanie obligacji,
  4. ewentualne dodatkowe świadczenia emitenta,
  5. relację wielkości emisji obligacji i należnego oprocen­towania do wielkości posiadanych funduszy własnych emitenta,
  6. ewentualną wielkość gwarancji i nazwę jednostki gwarantującej,
  7. wielkość zysku osiągniętego w roku poprzedzającym emisję i perspektywy jego kształtowania w rezultacie przedsięwzięcia sfinansowanego z emisji obligacji,
  8. opinie dyplomowanych, biegłych księgowych, działających przy Stowarzyszeniu Księgowych w Polsce, dotyczącą stanu majątkowego i całokształtu sytuacji gospo­darczej spółki, spółdzielni oraz organizacji społecznej i fundacji.
  9. inne dane i informacje umożliwiające potencjalnym na­bywcom obligacji orientację w efekcie przedsięwzięcia, które ma być sfinansowane z emisji obligacji, oraz w zdolności emitenta do wywiązania się z zobowiązań wynikających z obligacji.

Jeżeli zaś emisja ma nastąpić w wyniku oferty skierowa­nej do indywidualnego nabywcy, emitent obowiązany jest udostępnić powyższe dane każdemu z nich oraz najpóźniej na dwa tygodnie przed wyemitowaniem obligacji zamieścić w prasie ogłoszenie o emisji oraz wskazać osoby i jednostki gospodarcze nabywające obligacje.

Ustawodawca nie precyzuje żadnej szczególnej formy zewnętrznej dokumentu obligacji, jednak ze względów pra­ktycznych ważne jest przywiązanie szczególnej wagi do dokładności i staranności druku dla uniknięcia fałszerstwa.

Bankowość elektroniczna – literatura

5/5 - (2 votes)

Literatura podstawowa:

[1] Grzechnik Jakub – “Bankowość Internetowa” – ICP Gdańsk, maj 2000

[2] Kitajewski Maciej – “Home Banking. Usługa przyszłości” – Helion 2001 Gliwice

Literatura internetowa:

[3] serwis internetowy bankowy.wp.pl – “Co to jest bankowość elektroniczna”, oraz “Bezpieczeństwo transakcji w internecie”

[4] serwis internetowy Rady Bankowości Elektronicznej – rbe.pl – “Bankowość elektroniczna i elektroniczna wymiana danych”

[5] serwis internetowy iwb.onlinesc.pl – “Bankowość, a możliwości internetu”

[7] serwis internetowy webmaster.pckurier.pl – Leksykon webmastera

[9] serwis internetowy MAGIT: Multimedia i Internet – magit.com.pl – “Kioski multimedialne”

[10] witryny polskich banków elektronicznych: mBank (mbank.com.pl), Inteligo (www.inteligo.pl), Bank Zachodni WBK (bzwbk.pl)

Czasopisma:

[8] BaŚKa – miesięcznik Banku Śląskiego S.A. – 5/2001

Oprogramowanie:

[11] HomeCash wersja demonstracyjna – program obsługujący system Home Banking Banku Śląskiego S.A.

Literatura uzupełniająca:

  • Banasikowska Janina “Metody ochrony danych w bankowych systemach informatycznych” – referat w “Inteligentne systemy wspomagania decyzji w zarządzaniu” – praca zbiorowa – Akademia Ekonomiczna w Katowicach – 1998r.
  • Gazeta bankowa – tygodnik
  • Gospodarowicz Andrzej – “Zarządzanie bankiem komercyjnym” – PWE Warszawa 2000 – rozdział 6 – “Systemy informatyczne w zarządzaniu bankiem”
  • Hibner Jan “Bankowość elektroniczna” – artykuł w “Działanie banków uniwersalnych: wybrane problemy” – praca zbiorowa pod red. Longina Leśniewskiego – Akademia Ekonomiczna w Katowicach – 2000r.
  • Krążkiewicz Zbigniew – “Operacje bankowe” – SGH dla Poltext Warszawa 2000 – rozdział 11 – “Informatyka w operacjach bankowych”
  • Niedzielska Elżbieta – “Informatyka Ekonomiczna” – AE Wrocław 1999 – rozdział 11 “Systemy informacyjne bankowości”
  • “Nowe usługi bankowe na tle wybranych problemów organizacji i zarządzania bankiem uniwersalnym” – praca zbiorowa – red. naukowy Alfred Janc – Akademia Ekonomiczna w Poznaniu – 2001r. (3 rozdziały)
  • Porębska-Miąc Teresa “E-biznes – perspektywy rozwoju” – artykuł w “Systemy wspomagania organizacji SWO’2000” – praca zbiorowa – Akademia Ekonomiczna w Katowicach – 2000r.
  • Prace naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu nr 828 pt. “Zastosowanie rozwiązań informatycznych w bankowości” – materiały konferencyjne – red. naukowy Andrzej Gospodarowicz. – Wrocław 1999r. (9 referatów)
  • “Zysk” – Informator Banku Śląskiego S.A.

Pojęcie i znaczenie obligacji

5/5 - (1 vote)

Jedną z popularnych form gromadzenia kapitału w gospodar­kach wielu krajów jest emisja i sprzedaż obligacji. Obligacja to papier wartościowy, w którym wystawca potwierdza zaciągnięcie określonej kwoty pożyczki i zobowiązuje się do jej zwrotu właści­cielowi obligacji w ustalonym z góry terminie oraz do zapłaty od­setek liczonych w stosunku do nominalnej kwoty pożyczki. Są to papiery wartościowe przynoszące stały dochód w stosunku do kapitału wyłożonego na ich zakup.

Natomiast treść dokumentu obligacji jest przez ustawę dokładnie sformułowana i powinna zawierać:

  1. powołanie podstawy prawnej emisji,
  2. nazwę emitenta,
  3. nazwę obligacji i cel jej wyemitowania,
  4. wartość nominalną i numer kolejny obligacji oraz serię,
  5. przy obligacji imiennej, oznaczenie wierzyciela,
  6. ewentualny zakaz lub ograniczenie zbywania obligacji imiennej,
  7. wysokość oprocentowania, warunki wykupu i terminy wypłaty oprocentowania,
  8. treść przyjętych wobec wierzyciela dodatkowych zobowiązań,
  9. wielkość gwarancji I nazwę jednostki gwarantującej lub banku gwarantującego, gdy wartość emisji obligacji wraz z sumą należnego oprocentowania jest wyższa od granicy określonej,

10. miejsce i datę wystawienia obligacji oraz datę zakupu obligacji,

11. podpisy osób uprawnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta, przy czym podpisy te mogą być odtwa­rzane sposobem mechanicznym.

W obligacji powinien być również ustanowiony harmonogram spłaty obligacji ze wskazaniem terminu płatności i wysokości wypłat. Do obligacji powinien być dołączony ar­kusz kuponowy oprocentowania i wykupu obligacji.

Obligacje przeznaczone są dla małych, indywidualnych inwestorów, a bardziej upraszczając temat dla „zjadaczy chleba” czyli dla nas – osób fizycznych. Nie mogą ich nabywać firmy – dokładniej osoby prawne i jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej.

Obligacje mają jedną bardzo ważną cechę dla „zwykłego Kowalskiego” – są bezpieczne. Tu nie ma obawy znacznych spadków kursów na giełdzie, nie ma nie zagwarantowanych zysków, tak jak w przypadku funduszy inwestycyjnych.

Obligacje dają posiadaczowi:

  • bezpieczeństwo – nie ma obaw o nie wypłacalność ich emitenta, czyli Skarbu Państwa. Jedynym niebezpieczeństwem, którego prawdopodobieństwo jest bliskie zeru, jest ogłoszenie upadłości przez Skarb Państwa. Byłaby to sytuacja upadku całego naszego państwa.
  • pewny zysk – istotą obligacji skarbowych jest to, że ich nabywca z góry wie jakie zyski będzie osiągał. Możemy tu mieć do czynienia z dwoma sytuacjami:
  1. emitent, czyli podmiot który proponuje obligacje – w naszym przypadku Skarb Państwa – z góry zobowiązuje się, że po określonym terminie wypłaci nam tyle a tyle procent zysku – są to obligacje o stałym oprocentowaniu.
  2. emitent nie określa z góry jaki zysk dokładnie kupujący otrzyma – jednak z góry znamy na jakich zasadach zostanie nam wypłacone oprocentowanie np. inflacja + coś extra, zwane marżą.
  • możliwość wycofania się – obligacje skarbowe dają nam dużą swobodę w decydowaniu o czasie naszej inwestycji. Z oferowanych obligacji na rynku nie ma takich z których nie moglibyśmy się wycofać przed określonym końcem ich żywotności – czyli przed terminem wykupu. Jeśli jednak zdecydujemy się wycofać przed terminem musimy się liczyć z konsekwencjami w postaci zmniejszonego zysku jaki osiągniemy.

Obligacje są instrumentami dłużnymi wykorzystywanymi na rynkach finansowych, które pełnią kluczową rolę w zarządzaniu długiem przez różne podmioty, w tym rządy, samorządy lokalne oraz przedsiębiorstwa. Są to zobowiązania wydawane przez emitenta, które gwarantują wierzycielowi, czyli nabywcy obligacji, zwrot zainwestowanej kwoty, zwaną nominałem, wraz z określonymi odsetkami w ustalonym terminie.

Dla emitentów, obligacje stanowią sposób na pozyskanie kapitału, który jest potrzebny do finansowania różnych celów, takich jak projekty infrastrukturalne, rozwój przedsiębiorstw czy pokrycie deficytu budżetowego. Emitowanie obligacji pozwala na zdobycie dużych sum pieniędzy, które mogą być trudne do uzyskania za pomocą innych metod finansowania, takich jak pożyczki bankowe.

Dla inwestorów, obligacje są atrakcyjną formą inwestycji, ponieważ zwykle oferują regularne płatności odsetkowe i są postrzegane jako stosunkowo bezpieczne, zwłaszcza gdy są emitowane przez stabilne rządy lub duże korporacje. Obligacje pozwalają inwestorom na dywersyfikację portfela inwestycyjnego i mogą stanowić ważny element strategii inwestycyjnej, szczególnie dla tych, którzy szukają regularnego i przewidywalnego źródła dochodu.

Rynek obligacji odgrywa również ważną rolę w gospodarce, wpływając na stopy procentowe i dostępność kredytu. Rynek ten jest wskaźnikiem zaufania inwestorów do gospodarki i jest ściśle monitorowany przez analityków finansowych, banki centralne oraz polityków.

Podsumowując, obligacje są kluczowym elementem globalnego systemu finansowego, oferującym korzyści zarówno dla emitentów, jak i inwestorów. Ich odpowiednie wykorzystanie i zrozumienie jest istotne dla efektywnego funkcjonowania rynków finansowych oraz dla osiągania celów finansowych zarówno podmiotów publicznych, jak i prywatnych.

Zapłata i zwrotne dochodzenie należności wekslowej

5/5 - (2 votes)

W odpowiednim terminie posiadacz weksla trasowanego powinien przedstawić go do wykupu trasatowi, a weksla własnego — wystawcy. Powinno to nastąpić w dniu wymagalności (dacie płatności), bądź nie później niż w jednym z dwóch następnych dni powszednich, tj. nie licząc dni ustawowo wolnych od pracy. W tym celu konieczne jest zgłoszenie się z wekslem do wymienionych wyżej osób lub do domicyliata, w miejscu wskazanym w dokumencie jako miejsce płatności (nawet gdyby w między­czasie trasat lub wystawca zmienili swoje siedziby). Przedstawienie weksla w innym miejscu powoduje utratę prawa regresu.

Żądać zapłaty weksla może jedynie ten jego posiadacz, który legitymuje się ciągłością indosów, a dłużnik zobowiązany jest sprawdzić przed uregulowaniem należności czy ciągłość ta została zachowana. W przeciwnym razie może narazić się na zarzut wypłacenia należności osobie nieupoważnionej.

Regulując należność wekslową dłużnik ma prawo domagać się jej pokwitowania na odwrocie weksla lub w formie odrębnego dokumentu. Może jednak poprzestać na odebraniu wykupionego weksla, chroniąc się przed jego wykorzystaniem przez niepowołane osoby, przez zniszczenie dokumentu lub uszkodzeniu go w sposób pozbawiający ważności (np. wydarcie części podpisu, przekreślenie weksla). Jeżeli dłużnik pragnie uregulować tylko część należności, wierzyciel nie może odmówić jej przyjęcia, wystawiając odpowiednie pokwitowania i zatrzymując nadal weksel, na którym powinna być adnotacja o wysokości wypłaconej kwoty.

W razie odmowy przyjęcia weksla trasowanego (tj. jego akceptu przez trasata), albo odmowy zapłaty weksla akceptowanego lub własnego konieczne jest formalne stwierdzenie tego stanu w formie urzędowego protestu sporządzonego przez notariu­sza. Powinno ono być jednak poprzedzone ponownym przedstawieniem weksla do zapłaty przez notariusza, który w tym celu powinien udać się do dłużnika. Jeżeli dłużnik ureguluje należność, to notariusz przyjmuje zapłatę, doliczając koszty związane z protestem i wydając pokwitowanie. Wówczas sporządzenie protestu w formie pisemnej staje się zbędne. Jeżeli natomiast dłużnik odmówił zapłaty, nie był obecny w siedzibie lub nie odnaleziono go w miejscu wskazanym w wekslu, to notariusz sporządza oficjalny protest na odwrocie weksla lub na odrębnej karcie trwale z tym dokumentem połączonej w sposób uniemożliwiający dokonywanie poprzedzających zapisów. Treść podpisu określona jest przez prawo, tj. powinien on zawierać:

  • nazwisko osoby, żądającej protestu i osoby, przeciwko której ma on być skierowany,
  • wynik protestu (np. potwierdzenie odmowy zapłaty, nieobecności zobowiąza­nego),
  • miejsce i dzień wezwania do zapłaty,
  • ile i jakie egzemplarze weksla wystawiono (weksle trasowane są niekiedy wystawiane w więcej niż jednym egzemplarzu z odpowiednimi oznaczeniami),
  • podpis organu sporządzającego protest.

Dochodzenie nie zapłaconej sumy w terminie powinno następować szybko, a zatem protest trzeba sporządzić w krótkim czasie. W przypadku odmowy przyjęcia weksla przez trasata do akceptacji protest powinien być sporządzony w okresie, w którym należy przedstawić weksel do akceptacji, a jeśli to nastąpiło w ostatnim dniu tego okresu, to możliwe jest dokonanie protestu w następnym dniu, jeśli dłużnik poprosi o jeden dzień do namysłu. Natomiast protest z powodu odmowy zapłaty weksla należy sporządzić nie później niż w ciągu 2 dni powszednich po dacie wymagalności, a jeśli weksel był płatny za okazaniem, to przed upływem roku lub okresu wyznaczonego przez indosatariusza.

W razie niezachowania tych ustawowo określonych dla sporządzenia protestu terminów posiadacz weksla trasowanego traci regres do indosantów, a jeśli weksel został zaakceptowany przez trasata, to od zobowiązania wekslowego uwolniony jest także trasant i jego poręczyciel. Odpowiedzialność wekslowa ograniczona jest wówczas do akceptanta i ewentualnych jego poręczycieli. Podobna sytuacja wy­stępuje w przypadku nie zapłaconych w terminie i nie oprotestowanych we właściwym czasie weksli własnych, gdyż zwalnia to od odpowiedzialności regresowej wszystkich z wyjątkiem wystawcy oraz jego ewentualnych poręczycieli. Natomiast prawidłowe oprotestowanie weksla umożliwia jego posiadaczowi domaganie się zapłaty wraz z kosztami od dowolnie wybranej, podpisanej przed nim na dokumencie osoby (regres wyrywkowy) z wyjątkiem osób, które dysponowały wekslem na podstawie indosu pełnomocniczego. Ze względu bowiem na solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie wekslowe w stosunku do właściciela dokumentu wierzyciel ma prawo dochodzić zapłaty weksla, jeśli stwierdzono w formie protestu oficjalnego odmowę zapłaty przez głównego dłużnika, od dowolnie wybranej poprzednio zobowiązanej osoby (np. poręczyciela, indosanta). Osoba, która wykupiła weksel zamiast głównego dłużnika ma takie samo uprawnienie w stosunku do swoich poprzedników. W rezul­tacie weksel przechodzi jakby stopniowo drogę powrotną do głównego dłużnika (stąd nazwa — postępowanie zwrotne).

O niezapłaceniu weksla jego posiadacz powinien zawiadomić swojego indosanta, a przy wekslu trasowanym również wystawcę w ciągu czterech dni powszednich po dokonaniu protestu. Kolejni zaś indosanci zawiadamiają swoich poprzedników w ciągu dwóch powszednich dni po otrzymaniu zawiadomienia. Dzięki temu trybowi wszyscy podpisani na wekslu są uprzedzeni o ciążącym na nich ewentualnie zobowiązaniu do zapłaty, a jednocześnie mają możność zabezpieczenia swoich interesów w stosunku do poprzedników (np. przez zablokowanie należnych im kwot z innych tytułów).

Należy nadmienić, że postępowanie regresowe może być uruchomione przed datą płatności weksla, jeżeli dłużnik utracił dobrodziejstwo terminu wskutek:

  • odmowy przyjęcia sumy wekslowej przez trasata (tj. akceptu),
  • ogłoszenia postępowania układowego lub upadłościowego trasata (lub wy­stawcy weksla własnego), albo gdy zaprzestał on płacenia długów lub przeprowadzo­no bezskuteczną egzekucję z jego majątku,
  • ogłoszenia upadłości lub gdy otwarto postępowanie układowe wystawcy weksla trasowanego, zaopatrzonego w klauzulę zakazu przedłożenia dokumentu do akceptowania trasatowi.

Według prawa polskiego po trzech latach przedawniają się roszczenia wekslowe przeciwko akceptantowi weksla trasowanego lub wystawcy weksla własnego, licząc od daty płatności. Natomiast po roku przedawniają się roszczenia posiadacza weksla w stosunku do indosantów i wystawcy weksla trasowanego, licząc od dnia protestu. Z kolei wzajemne roszczenia indosantów, jak również ich roszczenia przeciwko wystawcy weksla trasowanego przedawniają się po upływie sześciu miesięcy od dnia, w którym indosant wykupił weksel albo został z tytułu zobowiązania pociągnięty do odpowiedzialności sądowej.

Zaniedbanie odpowiednich czynności związanych z inkasem lub egzekucją należ­ności wekslowej (np. nieterminowe przedłożenie weksla do zapłaty, brak protestu weksla nie zapłaconego w terminie, jeżeli nie było klauzuli od tego zwalniającej) może spowodować utratę roszczenia. Wówczas jest możliwość jego dochodzenia jedynie po udowodnieniu, że zobowiązany niesłusznie się wzbogacił ze szkodą dla posiadacza weksla (np. jeśli akceptant weksla trasowanego otrzymał równowartość weksla od wystawcy w formie gotówki lub dostawy towarów) Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na posiadaczu weksla. Roszczenie z tytułu niesłusznego wzbogacenia przedawnia się z upływem trzech lat po dniu wygaśnięcia zobowiązania wekslowego.

Polecenie wypłaty

5/5 - (3 votes)

Polecenie wypłaty jest najczęściej stosowaną formą rozliczeń zagranicznych. Dokonywane jest techniką teletransmisji ale może być również listowne lub telegraficzne. Banki wykonują polecenia przelewu zarówno na zlecenie i na rachunek klienta, jak również na rachunek własny, na przykład dla zasilania rachunków u korespondentów, w związku z transakcjami kupna i sprzedaży dewiz , lokowaniem funduszów , spłatą zobowiązań oraz przy inkasie dokumentów handlowych.

„Polecenie wypłaty polega na wykonaniu przez bank polecenia klienta lub banku – korespondenta wypłacenia albo zapisania na rachunek wskazanej osoby fizycznej lub prawnej określonej kwoty pieniężnej, ze środków wypłaconych bankowi bądź zapisanych na rachunek banku wykonawcy przez bank zlecający wypłatę.”[1] Pokrywane jest ze środków bezpośrednio wpłaconych do banku lub obciąża rachunek zleceniodawcy, może być również zapisane na rachunek banku wykonującego polecenie w banku zlecającym wypłatę.

Dokument płatniczy w obrotach międzybankowych nie ma samoistnego obiegu i nie może być indosowany. Banki dokonując wypłat zagranicznych, wykorzystują najczęściej sieć swoich korespondentów. W zależności od treści dyspozycji otrzymanej od klientów, banki wydają swym korespondentom zlecenia płatnicze dokonania wypłaty lub przelewu określonej kwoty pieniężnej na rzecz beneficjenta oznaczonego w dokumencie rozliczeniowym.

W rozliczeniach poleceniem wypłaty biorą udział cztery strony a mianowicie:

  • zleceniodawca,
  • bank zleceniodawcy,
  • bank pośredniczący, który jest korespondentem banku przyjmującego zlecenie,
  • odbiorca ( beneficjent)

Zleceniodawca może być osobą fizyczną lub prawną ( instytucją, przedsiębiorstwem) zlecającą bankowi wypłacenie wskazanej osobie, instytucji lub przedsiębiorstwu określonej kwoty pieniężnej Przy poleceniach otrzymywanych z zagranicy jest to zazwyczaj instytucja bankowa. Z kolei przy poleceniach na zagranicę może to być osoba fizyczna lub prawna, która we własnym interesie powinna dokładnie określić wszystkie szczegóły polecenia dla banku, gdyż od razu po przyjęciu do wykonania tego zlecenia przez bank nabiera ono charakteru umowy dwustronnej.

Bank przyjmujący zlecenie swego klienta działa jako komisant z polecenia i na rachunek zleceniodawcy, odpowiadając wobec niego jedynie za wykonanie polecenia zgodnie z zasadami oraz za dokonanie wyboru korespondenta – czyli banku zagranicznego.

Jeśli chodzi o bank pośredniczący to jest nim najczęściej korespondent zagraniczny banku zleceniodawcy. Działa on na podstawie otrzymanego zlecenia . Musi się on ściśle stosować do poleceń banku zleceniodawcy i w każdym wypadku informować go o zaistniałych problemach związanych z niemożnością wykonania zadania.

Ostatni trzon rozliczenia tzw. beneficjent może być osobą fizyczną lub prawną, której zlecona kwota ma być wypłacona . Może on ją przyjąć w całości, w części lub zaniechać jej przyjęcia. Wszelkie reklamacje ze strony odbiorcy powinny być kierowane bezpośrednio do zleceniodawcy. Forma wykonania zlecenia jest dowolna i może ją wybrać bank pośredniczący. Wypłata może być dokonana w formie gotówki, przez wręczenie beneficjentowi czeku lub też przez przelanie kwoty przypadającej do wypłaty na wskazany w poleceniu wypłaty rachunek odbiorcy w tym samym lub innym banku.

Polecenia wypłaty w polskiej praktyce są stosunkowo szeroko stosowane w obrotach zagranicznych. Reguluje się za ich pośrednictwem wszystkie płatności z tytułów innych niż obrót towarowy jak na przykład składki do organizacji międzynarodowych, przekazy na koszty utrzymania placówek zagranicznych, oraz renty i emerytury. Polecenia mogą być również stosowane w płatnościach z tytułu usług.

[1] Zbigniew Krzyżkiewicz „Operacje bankowe” Wyd. Poltext, Warszawa 1998 r. , str.169