Oddział w Głogowie w strukturze organizacyjnej Banku

5/5 - (1 vote)

z rozdziału praktycznego pracy dyplomowej

Zmieniające się warunki prowadzenia działalności bankowej, rosnąca konkurencja na rynku finansowym i rosnąca rola ograniczania kosztów działania przyczyniają się do zwrócenia większej uwagi na zagadnienie odpowiedniego ukształtowania struktury organizacyjnej, zarówno na szczeblu centrali, jak i sieci oddziałowej. Najlepszym tego dowodem są dokonywane ostatnio zmiany struktur organizacyjnych w największych bankach, zarówno w kraju, jak i za granicą, a także próby poszukiwania nowych rozwiązań strukturalnych dla banków połączonych w wyniku przejęć kapitałowych[1].

Każda struktura organizacyjna jest wynikiem podziału pracy między uczestników organizacji, podziału władzy w organizacji, czyli uprawnień decyzyjno-kontrolnych i koordynacji integrującej wymienione elementy w jedną całość. Istniejące jednostki organizacyjne połączone są wzajemnymi relacjami przybierającymi postać stosunków i oddziaływań, wśród których pierwszorzędne znaczenie mają oddziaływania przyczyniające się do powodzenia całej organizacji.

W strukturze organizacyjnej banku wyodrębnia się jednostki organizacyjne według kryterium zadań funkcjonalnych, natomiast z reguły nie wyodrębnia się ich pozycji ekonomicznej. Wiadomo, że niektóre jednostki banku z założenia prowadzą działalność komercyjną, natomiast inne nie. Niektóre jednostki generują tylko koszty i nie mają pola do działalności komercyjnej, jednak są niezbędne. Do nich zalicza się zdecydowaną większość jednostek centrali. Są jednak również jednostki banku, które tradycyjnie nie są uznawane jako komercyjne, natomiast prowadzą działalność nadającą się do takiego potraktowania i do rozliczania wyników[2].

Jednostki prowadzące działalność komercyjną, organizacyjnie i finansowo wyodrębnione, nazywane są ośrodkami lub centrami tworzenia zysku. Jako ośrodki tworzenia zysku można uznać:

  • jednostki obsługujące klientów,
  • jednostki centrali realizujące transakcje komercyjne,
  • niektóre jednostki obsługi działalności podstawowej.

Klientów obsługują ekspozytury, filie, przedstawicielstwa, oddziały banku. Nie każda taka jednostka jest usamodzielniona na tyle, aby można uznać, że o jej wyniku finansowym przesądzają decyzje kierownictwa. Podstawą oceny ośrodków tworzenia zysku powinna być wielkość wypracowanego zysku. Natomiast ocena jednostek organizacyjnych, które z powodu rodzaju prowadzonej działalności nie mogą być traktowane i rozliczane jako ośrodki tworzenia zysku, musi być dokonana według innych kryteriów, z konieczności pozafinansowych.

Są jednostki banku, które pozyskują od klientów środki w dużych rozmiarach, ale nie mogą ich w całości zagospodarować. Określa się je jako oddziały depozytowe. Z kolei jednostki, w których sytuacja jest odwrotna – mają silnie rozwiniętą sprzedaż, natomiast nie posiadają dostatecznej ilości środków przez siebie zgromadzonych – określa się jako oddziały kredytowe. Mechanizmy księgowe kumulują całość zasobów pieniądza, powstają więc zasoby ogólnobankowe. Umożliwia to dysponowanie wolnymi środkami przez jednostki potrzebujące, jeśli nawet same wcześniej ich nie zgromadziły. Wykorzystanie następuje w jednostce potrzebującej bez pytania innej o zgodę i bez księgowania odpłatności za użyczenie środków. W takiej sytuacji całe koszty pozyskania środków od klientów osadzają się w jednostce, która je zgromadziła nawet wtedy, gdy z jakichkolwiek powodów ich nie wykorzystała, natomiast dochody z odsprzedaży tych środków czerpie inna jednostka. Fakt ten powoduje zniekształcenie wyników poszczególnych jednostek.

Jak już wspomniano w rozdziale I tej pracy, strukturę organizacyjną BGŻ S.A. tworzą:

  • Centrala,
  • Oddziały,
  • Oddziały regionalne,
  • Biuro Maklerskie,
  • Centrum Szkoleniowo – Konsultacyjne,
  • Przedstawicielstwa zagraniczne.

Ze względu na zakres wykonywanych funkcji, oddziały dzielą się na:

  • oddziały samodzielne,
  • oddziały nadrzędne,
  • oddziały podległe.

Przedstawiony podział oddziałów jest kategorią wewnątrz organizacyjną, nie mającą odzwierciedlenia w nazwie[3].

Struktura organizacyjna podlega utrwaleniu w określonych dokumentach, takich jak regulaminy organizacyjne, opisy stanowisk pracy, schematy organizacyjne i inne. Zgodnie z Regulaminem organizacyjnym BGŻ S.A[4] oddział organizuje i prowadzi sprzedaż usług bankowych oraz pozyskiwanie nowych klientów. Oddział odpowiada również za: organizowanie, ilość, jakość i efektywność sprzedaży usług bankowych, zgodnie z zadaniami wynikającymi z planu ekonomiczno-finansowego. Do zadań oddziału, związanych z bezpośrednią obsługą klienta, należy w szczególności[5]:

  • otwieranie i prowadzenie rachunków złotowych i walutowych oraz ich obsługa,
  • obsługa kasowa klientów,
  • udzielanie kredytów i pożyczek oraz administrowanie nimi,
  • udzielanie oraz przyjmowanie gwarancji bankowych i poręczeń złotowych i dewizowych,
  • skup i sprzedaż walut, skup i inkaso czeków w obrocie z zagranicą,
  • przyjmowanie wniosków i dystrybucja kart bankowych,
  • przechowywanie przedmiotów i papierów wartościowych oraz udostępnianie posiadanych skrytek sejfowych,
  • kompleksowa obsługa klientów uznanych za ważnych dla Banku lub oddziału,
  • przeprowadzanie rozliczeń w obrocie krajowym i zagranicznym,
  • świadczenie innych usług bankowych.

Do zadań oddziału należy również:

  • prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz sporządzanie sprawozdawczości finansowej oddziału,
  • prowadzenie spraw związanych z zasilaniem i odprowadzaniem nadwyżek gotówki,
  • prowadzenie działalności promocyjnej i marketingowej,
  • nabywanie i zbywanie wierzytelności pieniężnych,
  • prowadzenie spraw związanych z funkcjonowaniem oddziału (sprawy organizacyjne, kadrowe, szkoleniowe, socjalne, prawne, kontroli wewnętrznej, infrastruktury, zabezpieczenia itp.).

Szczegółowe zadania oddziału oraz jego strukturę wewnętrzną określa dyrektor oddziału w regulaminie organizacyjnym opracowanym na podstawie ramowych struktur organizacyjnych i zakresów zadań komórek organizacyjnych oddziałów oraz regulaminów wzorcowych wprowadzonych zarządzeniem Prezesa Zarządu Banku.

Wszystkie jednostki organizacyjne Banku wykonują zadania i nadzorują ich wykonanie w podległych komórkach w zakresie[6]:

  • stosowania i przestrzegania powszechnie obowiązujących przepisów prawa i przepisów wewnętrznych Banku, procedur, zasad oraz rozwiązań systemowych i organizacyjnych,
  • dokonywania czynności z zakresu prawa pracy w ramach posiadanych kompetencji,
  • prowadzenia ewidencji księgowej według zasad wynikających z planu kont Banku i innych przepisów,
  • współpracy przy realizacji zadań z innymi jednostkami organizacyjnymi Banku,
  • współpracy z NBP, z właściwymi komórkami innych banków i innymi instytucjami zewnętrznymi w zakresie realizacji zadań Banku,
  • sporządzania sprawozdawczości dla potrzeb zewnętrznych i wewnętrznych oraz analiz, ocen i prognoz,
  • dokonywania rozliczeń z urzędami skarbowymi, ZUS i innymi organami władz publicznych,
  • organizowania i wykonywania kontroli wewnętrznej,
  • załatwiania skarg i wniosków,
  • innym, zleconym przez Zarząd Banku, członka Zarządu Banku lub dyrektora zarządzającego.

Do obowiązków i kompetencji dyrektora jednostki organizacyjnej Banku należy w szczególności[7]:

  • planowanie, organizowanie i nadzorowanie realizacji zadań jednostki,
  • nadzór nad prawidłową i sprawną obsługą klientów,
  • nadzór nad bezpieczeństwem wykonywania czynności kasowo-skarbcowych,
  • nadzór nad zabezpieczeniem ochrony informacji stanowiących tajemnicę służbową i bankową,
  • zapewnienie ochrony informacji w systemach przetwarzania oraz ochrony danych osobowych,
  • nadzór nad zabezpieczeniem ochrony osób i mienia jednostki oraz ochrony przeciwpożarowej,
  • realizowanie polityki w zakresie doboru, wynagradzania i szkolenia pracowników,
  • wydawanie zarządzeń wewnętrznych,
  • zapewnienie przestrzegania ogólnie obowiązujących i wewnętrznych przepisów poprzez organizowanie kontroli wewnętrznej.

Niezależnie od postanowień wymienionych wyżej, w granicach określonych w odrębnych przepisach, do kompetencji dyrektorów oddziałów należy w szczególności:

  • ustalanie oprocentowania depozytów, lokat i kredytów,
  • ustalanie wysokości prowizji i opłat bankowych,
  • podejmowanie decyzji kredytowych.

Dyrektor jednostki organizacyjnej Banku może przekazać swoje kompetencje podległym pracownikom w zakresie określonym w odrębnych przepisach. Dyrektor oddziału nadrzędnego ustala wewnętrzną organizację oddziału podległego. Oddział podległy może wykonywać uprawnienia wynikające z przepisów wewnętrznych Banku określających kompetencje jednostki organizacyjnej w zakresie ustalonym przez dyrektora oddziału nadrzędnego.

Regulaminy jednostek organizacyjnych Banku powinny normować w szczególności[8]:

  • zadania i wewnętrzną strukturę organizacyjną,
  • zakres zadań i obowiązków dyrektorów i ich zastępców oraz innych pracowników na stanowiskach kierowniczych,
  • wykaz spraw zastrzeżonych do wyłącznej kompetencji dyrektora,
  • podział kompetencji w zakresie podejmowania decyzji oraz podpisywania pism i dokumentów,
  • szczegółowe zadania wewnętrznych komórek organizacyjnych oraz obsadę etatową tych komórek,
  • organizację i zasady funkcjonowania systemu kontroli wewnętrznej,
  • zasady współpracy komórek organizacyjnych oraz zasady obiegu dokumentów.

BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w dniu 1 stycznia 1997 roku funkcjonował jako odział operacyjny, oddziałem podległym[9] stał się z dniem 1 stycznia 2001 roku, jego oddziałem nadrzędnym[10] ustanowiono Oddział w Legnicy.

[1] Szerzej na temat: I. Kokoszka, Wielkie potrząsanie bankowymi strukturami, w: Bank 1998, nr 3, s. 8-11

[2] M. Rajczyk, Skuteczność banków komercyjnych, Kryteria – Czynniki – Metody, Częstochowa 1996, s. 198

[3] Uchwała nr 48/B/99 Zarządu banku Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna z dnia 15 lipca 1999r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu organizacyjnego Banku Gospodarki Żywnościowej Spółka Akcyjna. Przed jej wprowadzeniem obowiązywał podział oddziałów na wojewódzkie i operacyjne – uchwała nr 10/B/94  z dnia 3 listopada 1994r. z późniejszymi zmianami.

[4] Uchwała nr 48/B/99 Zarządu BGŻ S.A. z dnia 15 lipca 1999r.

[5] Ibidem, §12

[6] Ibidem, §18

[7] Ibidem, §22, ust. 3

[8] Ibidem, §23, ust. 2

[9] Przez oddział podległy należy rozumieć oddział podporządkowany organizacyjnie oddziałowi nadrzędnemu i działający według zasad określonych dla filii posiadających własny numer rozliczeniowy.

[10] Przez oddział nadrzędny należy rozumieć oddział, któremu przyporządkowany został organizacyjnie oddział działający według zasad określonych dla filii posiadających własny numer rozliczeniowy.

Historia kredytu w Polsce

5/5 - (1 vote)

Historia rozpoczyna się od powstania zakładów zastawczych, lombardowych, pierwszy został założony w Krakowie z inicjatywy księdza Skargi w 1585 r. przy Arcybractwie Miłosierdzia, drugi we Lwowie w 1772 r. W 1825 r. powstało pierwsze Towarzystwo Kredytowe Ziemiańskie z siedzibą w Warszawie a 1828 r. z inicjatywy ówczesnego ministra skarbu Królestwa Polskiego, Lubeckiego powstał Bank Polski. Bank ten miał w swoim zarządzie górnictwo, opiekował się przemysłem tkackim i żelaznym, przyczynił się do budowy sieci kolejowych i drogowych oraz Kanału Augustowskiego. Był pośrednikiem w handlu z Anglią i kredytował handel zbożem. W 1870 r. powstał Bank Handlowy z siedzibą w Warszawie. Bank ten utrzymywał także oddziały w Rosji i reprezentował interesy przemysłu i handlu Królestwa z Cesarstwem Rosyjskim. W tym okresie powstają również następne banki takie jak Bank Dyskontowy, Bank Przemysłowy Warszawski, Bank Kupiecki Łódzki, Polski Bank Przemysłowy i Polski Bank Krajowy.

Historia kredytu w Polsce to temat o szerokim kontekście, który odzwierciedla zarówno przemiany gospodarcze, jak i społeczne na przestrzeni wieków. Zrozumienie tego zjawiska wymaga analizy różnych okresów historycznych, począwszy od czasów przedrozbiorowych, przez okres zaborów, aż po współczesność. Kredyt, jako mechanizm finansowy, odegrał kluczową rolę w rozwoju gospodarczym kraju, wpływając na działalność handlową, przemysłową oraz na życie codzienne obywateli.

Początków kredytu w Polsce można doszukiwać się już w średniowieczu, kiedy to handel i rzemiosło zaczęły odgrywać coraz większą rolę w życiu gospodarczym. Pierwsze formy kredytu miały charakter prywatny i opierały się na zaufaniu między stronami transakcji. Z czasem jednak, rozwój miast oraz wzrost znaczenia handlu międzynarodowego przyczyniły się do powstania bardziej zorganizowanych form kredytowania. W XIV i XV wieku zaczęły powstawać instytucje finansowe, takie jak lombardy, które udzielały pożyczek pod zastaw. Były to jednak instytucje o charakterze lokalnym i ograniczonym zasięgu.

Znaczący rozwój kredytu w Polsce nastąpił w okresie renesansu, kiedy to handel zbożem stał się jednym z głównych źródeł dochodu kraju. Wzrost zapotrzebowania na kapitał obrotowy spowodował rozwój systemów kredytowych. Magnaci oraz bogaci kupcy zaczęli tworzyć bardziej złożone struktury finansowe, w tym umowy kredytowe, które miały na celu zabezpieczenie długoterminowych inwestycji. Ten okres charakteryzował się również wzrostem liczby tzw. „banków lombardowych”, które udzielały pożyczek głównie na potrzeby handlu i produkcji.

Okres zaborów przyniósł istotne zmiany w systemie kredytowym na ziemiach polskich. Pod wpływem zaborców zaczęły powstawać pierwsze nowoczesne instytucje bankowe. W Królestwie Polskim, będącym pod zaborem rosyjskim, założono Bank Polski w 1828 roku, który pełnił funkcje banku emisyjnego oraz instytucji kredytowej. Podobne instytucje powstały na ziemiach zaboru pruskiego i austriackiego. Rozwój przemysłu, szczególnie w drugiej połowie XIX wieku, wymagał znacznych nakładów kapitałowych, co sprzyjało dalszemu rozwojowi kredytu. Banki zaczęły udzielać pożyczek na coraz większą skalę, co przyczyniło się do powstania nowoczesnego systemu bankowego.

Zaborcy – Rosja, Prusy i Austria – wprowadzili na terytorium Polski swoje systemy bankowe, co doprowadziło do zróżnicowanego rozwoju struktur kredytowych w poszczególnych zaborach.

W zaborze pruskim dominowały banki pruskie, które miały na celu wspieranie kolonizacji i germanizacji tych ziem. Banki te udzielały kredytów głównie niemieckim osadnikom, co miało na celu ekonomiczne podporządkowanie ziem polskich interesom niemieckim. Mimo tego, Polacy zaczęli tworzyć własne instytucje finansowe, takie jak Banki Ludowe i Kasy Stefczyka, które miały na celu wspieranie polskiego rolnictwa i rzemiosła. Te instytucje pełniły ważną rolę w przeciwdziałaniu germanizacji, oferując polskim rolnikom i przedsiębiorcom dostęp do kredytów na korzystnych warunkach.

W zaborze rosyjskim sytuacja była nieco inna. Władze rosyjskie, choć początkowo niechętne, zaczęły wprowadzać na ziemiach polskich swoje instytucje finansowe, takie jak Bank Polski w 1828 roku. Bank ten miał na celu wspieranie rozwoju gospodarczego Królestwa Polskiego, jednak jego działalność była ściśle kontrolowana przez władze carskie. Wprowadzenie nowoczesnych metod bankowych, takich jak kredyt hipoteczny, było ograniczone, a dostęp do kredytów dla polskich przedsiębiorców był utrudniony.

Z kolei w zaborze austriackim, Polacy mieli nieco większą swobodę w zakładaniu własnych instytucji finansowych. W Galicji rozwijały się Kasy Oszczędności, które udzielały kredytów rolnikom i rzemieślnikom. Ważną rolę odgrywały również Towarzystwa Kredytowe Ziemskie, które oferowały kredyty hipoteczne na rozwój rolnictwa. Mimo trudnych warunków ekonomicznych, polska przedsiębiorczość i umiejętność organizowania się w spółdzielnie pozwoliły na rozwój rodzimych instytucji kredytowych.

Kredyt w okresie międzywojennym

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, Polska stanęła przed wyzwaniem odbudowy gospodarki oraz integracji systemów finansowych odziedziczonych po zaborcach. Okres międzywojenny to czas intensywnych działań mających na celu stabilizację polskiego systemu finansowego i rozwój rynku kredytowego. Jednym z najważniejszych wydarzeń tego okresu była reforma walutowa Władysława Grabskiego w 1924 roku, która wprowadziła nową walutę – złotego, oraz powołała do życia Bank Polski jako bank centralny.

Bank Polski odegrał kluczową rolę w stabilizacji polskiej gospodarki, pełniąc funkcję banku emisyjnego oraz instytucji kredytowej. Jego zadaniem było wspieranie rozwoju gospodarczego kraju poprzez udzielanie kredytów na cele inwestycyjne. W okresie międzywojennym rozwijały się również banki komercyjne, które oferowały kredyty zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla osób prywatnych. Warto wspomnieć o rozwoju kredytu hipotecznego, który wspierał odbudowę i rozwój infrastruktury mieszkaniowej.

Kredyt odegrał także istotną rolę w odbudowie polskiego przemysłu. Przemysłowe centra, takie jak Górny Śląsk, Łódź czy Warszawa, korzystały z kredytów na rozwój produkcji, co przyczyniło się do wzrostu gospodarczego kraju. W latach 30. XX wieku Polska była jednym z najszybciej rozwijających się krajów Europy Środkowo-Wschodniej, a dobrze funkcjonujący system kredytowy odegrał w tym procesie kluczową rolę.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, Polska stanęła przed wyzwaniem odbudowy gospodarki oraz systemu finansowego. W okresie międzywojennym rząd polski podejmował działania mające na celu stabilizację systemu bankowego oraz rozwój rynku kredytowego. W 1924 roku, w ramach reformy walutowej Władysława Grabskiego, powołano Bank Polski, który miał na celu stabilizację złotego oraz wspieranie rozwoju gospodarczego poprzez udzielanie kredytów. Niestety, wybuch II wojny światowej zahamował rozwój systemu kredytowego w Polsce, a zniszczenia wojenne oraz inflacja spowodowały, że po wojnie Polska znalazła się w trudnej sytuacji finansowej.

Kredyt w Polsce Ludowej: centralizacja i kontrola państwowa

Po II wojnie światowej Polska znalazła się pod wpływem Związku Radzieckiego, co miało znaczący wpływ na rozwój systemu finansowego i kredytowego. Wprowadzenie gospodarki centralnie planowanej oznaczało pełną kontrolę państwa nad systemem bankowym, a rola kredytu w tradycyjnym rozumieniu została znacznie ograniczona. Banki w PRL były instytucjami państwowymi, które realizowały politykę gospodarczą rządu. Kredyt stał się narzędziem centralnego planowania, a dostęp do środków finansowych był ściśle regulowany.

Okres PRL to czas centralnie planowanej gospodarki, w której rola kredytu została zredukowana. Państwo kontrolowało system bankowy, a większość kredytów była udzielana przez banki państwowe na cele zgodne z planami gospodarczymi rządu. Kredyt indywidualny praktycznie nie istniał, a dostęp do środków finansowych był ograniczony. Sytuacja zaczęła się zmieniać dopiero w latach 70., kiedy to władze zaczęły zachęcać obywateli do zaciągania kredytów na zakup dóbr konsumpcyjnych, takich jak mieszkania czy samochody. Był to jednak okres, w którym kredyt często wiązał się z długimi terminami spłaty oraz wysokimi kosztami, co było wynikiem centralnie ustalanych stóp procentowych.

W tym okresie dominował kredyt na cele produkcyjne, zgodny z planami pięcioletnimi, którymi rząd kierował gospodarkę. Banki udzielały kredytów głównie przedsiębiorstwom państwowym, co miało na celu rozwój przemysłu ciężkiego oraz sektora publicznego. Kredyt indywidualny był dostępny w ograniczonym zakresie, głównie na cele mieszkaniowe, ale warunki jego uzyskania były trudne, a czas oczekiwania długi.

W latach 70. władze PRL zaczęły stopniowo wprowadzać kredyt konsumpcyjny, aby pobudzić popyt wewnętrzny i złagodzić problemy gospodarcze. Kredyty te były jednak obciążone wysokimi kosztami, a ich spłata często stawała się uciążliwa dla obywateli. Wprowadzenie kredytów na zakup dóbr konsumpcyjnych, takich jak meble, samochody czy sprzęt AGD, miało na celu poprawę jakości życia obywateli, jednak w praktyce prowadziło do wzrostu zadłużenia i problemów ze spłatą.

Transformacja ustrojowa i nowoczesny system kredytowy

Przełomowy rok 1989 przyniósł zasadnicze zmiany w polskim systemie finansowym. Upadek komunizmu i przejście do gospodarki rynkowej wymagały gruntownej reformy systemu bankowego i kredytowego. Wprowadzono wolny rynek, co otworzyło drzwi dla konkurencji i innowacji w sektorze finansowym. Banki komercyjne, zarówno polskie, jak i zagraniczne, zaczęły oferować szeroki wachlarz produktów kredytowych, dostosowanych do potrzeb rynku.

Transformacja ustrojowa w 1989 roku przyniosła zasadnicze zmiany w polskim systemie finansowym. Likwidacja gospodarki centralnie planowanej oraz przejście do gospodarki rynkowej spowodowały, że kredyt stał się jednym z głównych narzędzi wspierania rozwoju gospodarczego. Powstały nowe banki komercyjne, a instytucje zagraniczne zaczęły inwestować na polskim rynku finansowym. Rozwój sektora bankowego umożliwił szeroki dostęp do kredytów zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla osób prywatnych. Wprowadzenie nowoczesnych produktów finansowych, takich jak kredyty hipoteczne, kredyty konsumpcyjne oraz karty kredytowe, zmieniło sposób, w jaki Polacy korzystają z usług finansowych.

Lata 90. XX wieku to okres dynamicznego rozwoju sektora bankowego w Polsce. Banki zaczęły oferować kredyty hipoteczne, które stały się jednym z głównych narzędzi finansowania zakupu nieruchomości. Kredyty te, często udzielane na wiele lat, umożliwiły wielu Polakom zakup własnych mieszkań, co przyczyniło się do rozwoju rynku nieruchomości. Wprowadzenie nowoczesnych metod oceny zdolności kredytowej oraz zabezpieczeń kredytów przyczyniło się do stabilizacji rynku finansowego.

Kolejnym istotnym elementem było wprowadzenie kredytów konsumpcyjnych i kart kredytowych, które zrewolucjonizowały sposób, w jaki Polacy korzystają z usług finansowych. Kredyt stał się powszechnie dostępny, a konkurencja między bankami przyczyniła się do obniżenia kosztów kredytowania. Wzrost popularności kredytów konsumpcyjnych, zwłaszcza w formie kart kredytowych, umożliwił finansowanie codziennych wydatków i zakupów, co zmieniło nawyki konsumpcyjne Polaków.

Współczesne wyzwania i przyszłość kredytu w Polsce

Współczesny system kredytowy w Polsce jest dobrze rozwinięty i stabilny, jednak stoi przed szeregiem wyzwań. Jednym z największych problemów jest rosnące zadłużenie gospodarstw domowych. Coraz większa dostępność kredytów konsumpcyjnych oraz kredytów hipotecznych prowadzi do wzrostu zadłużenia, co w niektórych przypadkach może prowadzić do trudności w spłacie zobowiązań. Problem ten jest szczególnie widoczny w kontekście kredytów walutowych, które stały się źródłem kontrowersji i problemów dla wielu kredytobiorców.

Innym wyzwaniem jest dostosowanie polskiego systemu kredytowego do rosnących wymagań regulacyjnych, zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym. Regulacje te mają na celu zwiększenie bezpieczeństwa

Współczesny system kredytowy w Polsce jest dobrze rozwinięty i dostosowany do standardów międzynarodowych. Banki oferują szeroką gamę produktów kredytowych, od krótkoterminowych pożyczek konsumpcyjnych, przez kredyty hipoteczne, aż po finansowanie dużych inwestycji przemysłowych. Wzrost konkurencji na rynku bankowym przyczynił się do obniżenia kosztów kredytów oraz do poprawy jakości usług. Wzrost popularności kredytów hipotecznych przyczynił się do rozwoju rynku nieruchomości, a kredyty konsumpcyjne stały się powszechnym narzędziem finansowania zakupów dóbr trwałego użytku.

Jednym z wyzwań współczesnego systemu kredytowego w Polsce jest problem zadłużenia gospodarstw domowych. Wzrost dostępności kredytów konsumpcyjnych spowodował, że Polacy coraz chętniej korzystają z tego rodzaju finansowania, co prowadzi do wzrostu zadłużenia. W niektórych przypadkach, zwłaszcza w kontekście kredytów walutowych, problemy ze spłatą zobowiązań prowadzą do poważnych trudności finansowych. W odpowiedzi na te wyzwania, instytucje nadzorcze, takie jak Komisja Nadzoru Finansowego, wprowadziły szereg regulacji mających na celu ochronę konsumentów oraz stabilność systemu finansowego.

Historia kredytu w Polsce to złożony proces, który odzwierciedla przemiany gospodarcze, społeczne i polityczne kraju. Od skromnych początków w średniowieczu, przez dynamiczny rozwój w okresie renesansu i zaborów, aż po współczesne wyzwania, kredyt odgrywał kluczową rolę w rozwoju gospodarczym Polski. Zrozumienie tego procesu pozwala na lepsze zrozumienie współczesnych problemów i wyzwań, przed którymi stoi polski system finansowy.

Przyszłość kredytu w Polsce zależy od wielu czynników, w tym od globalnych trendów gospodarczych, zmian regulacyjnych oraz od sytuacji na krajowym rynku finansowym. W miarę jak Polska staje się coraz bardziej zintegrowana z rynkami międzynarodowymi, rola kredytu w gospodarce będzie prawdopodobnie rosła. W tym kontekście, kluczowe będzie zapewnienie, że system kredytowy będzie nie tylko dostępny, ale także bezpieczny i zrównoważony, aby mógł wspierać dalszy rozwój gospodarczy kraju.

Kredyty udzielone przez oddział banku X według branż

Oceń tę pracę

Tabela 5. Kredyty udzielone przez oddział banku X według branż

Kredyty udzielone przedsię­biorstwom należącym do branży handlowej Kredyty udzielone przedsię­biorstwom należącym do branży górniczo-hutniczej Kredyty udzielone przedsię­biorstwom należącym do pozostałych branż
W mln zł Struk­tura Dyna­mika W mln zł Struk­tura Dyna­mika W mln zł Struk­tura Dyna­mika
2000 52 256,5 22% 100% 112 187,3 45% 100% 81 819,7 33% 100%
2001 51 382,7 19% 98% 92 516,7 32% 82,5% 139 462,7 49% 170,5%
2002 96 453,1 32% 184% 150 041,3 50% 133,7% 55 621,4 18% 67,9%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Kredyty udzielone przez oddział banku X podmiotom gospodarczym należącym do branży handlowej w 2002 r. wzrosły aż o 84%. Natomiast kredyty udzielone przedsiębior­stwom należącym do branży górniczo-hutniczej w 2001 r. zmalały o 17,5%, a w 2002 r. wzrosły o 33,7%. Banki bronią się przed „złymi kredytami”, w tym przypadku są to kre­dyty udzielane branży górniczo-hutniczej, udzielając ich mniej.

Banki udzielając dużo kredytów przedsiębiorstwom należącym do branży górniczo-hutniczej są narażone na duże ryzyko kredytowe w związku z tym, iż podmioty te są nie­rentowne i coraz mniej wypłacalne. Oddział banku X udziela takich kredytów stosunkowo dużo, dlatego występuje duże ryzyko kredytowe.

Tabela 6. Kredyty udzielone przedsiębiorstwom należącym do branży handlowej
przez oddział banku X w latach 2000 – 2002 według klas ryzyka

Kredyty normalne Kredyty poniżej standardu Kredyty wątpliwe Kredyty stracone
W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura
2000 32 853,2 62,9% 10 134,8 19,4% 5 342,2 10,2% 3 944,3 7,5%
2001 29 958,4 58,2% 11 847,3 23,1% 4 963,1 9,7% 4 613,9 9,0%
2002 53 821,7 55,8% 32 581,3 33,8% 8 032,7 8,3% 2 017,4 2,1%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Tabela 7. Kredyty udzielone przedsiębiorstwom należącym do branży górniczo-hutniczej
przez oddział banku X w latach 2000 – 2002 według klas ryzyka

Kredyty normalne Kredyty poniżej standardu Kredyty wątpliwe Kredyty stracone
W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura
2000 73 862,4 65,9% 15 634,2 13,9% 12 158,1 10,8% 10 532,6 9,4%
2001 68 924,9 74,4% 10 528,3 11,4% 9 683,4 10,5% 3 380,1 3,7%
2002 92 653,1 61,8% 32 721,4 21,8% 12 476,2 8,3% 12 190,6 8,1%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Kredyty udzielone przedsiębiorstwom należącym do branży nierozwojowej, w tym przypadku jest to branża górniczo-hutnicza, obarczone są większym ryzykiem kredyto­wym, niż kredyty udzielone przedsiębiorstwom o charakterze handlowym, które mają duże możliwości rozkwitu. Ryzyko kredytowe dla przedsiębiorstw branży górniczo-hutniczej wynika z niskiej rentowności tych podmiotów oraz braku wypłacalności. Przejawia się to w stosunkowo dużym udziale kredytów straconych, wątpliwych i poniżej standardu
w łącznym wolumenie udzielonych kredytów dla podmiotów tej branży.

Tabela 8. Kredyty udzielone przez oddział banku X według okresu kredytowania
w latach 2000 – 2002

Kredyty krótkoterminowe Kredyty długoterminowe Kredyty średnioterminowe
W mln zł Struk­tura Dyna­mika W mln zł Struk­tura Dyna­mika W mln zł Struk­tura Dyna­mika
2000 158 344,5 28,7% 100% 213 185,8 38,6% 100% 180 640,1 32,7% 100%
2001 200 115,3 35,2% 126,4% 298 547,3 52,6% 140% 69 266,3 12,2% 38,3%
2002 254 676,2 38,3% 160,8% 334 252,1 50,3% 156,8% 75 733,8 11,4% 41,9%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Dużą rolę w całej akcji kredytowej odgrywają kredyty długoterminowe, które stano­wią około 50% udzielonych kredytów w roku. W związku z tym oddział banku X narażony jest na duże ryzyko kredytowe. Duży udział w łącznym wolumenie kredytów stanowią także kredyty krótkoterminowe, które są obarczone mniejszym ryzykiem kredy­towym ze względu na krótszy okres kredytowania oraz mniejsze kwoty pojedynczych kre­dytów.

Tabela 9. Kredyty krótkoterminowe udzielone przez oddział banku X
w latach 2000 – 2002 z podziałem na klasy ryzyka

Kredyty normalne Kredyty poniżej standardu Kredyty wątpliwe Kredyty stracone
W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura
2000 123 185,8 77,8% 28 147,3 17,8% 4 266,3 2,7% 2 745,1 1,7%
2001 148 547,3 74,2% 39 733,8 19,9% 7 252,1 3,6% 4 582,1 2,3%
2002 194 676,2 76,4% 48 115,4 18,9% 9 182,6 3,6% 2 702,0 1,1%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Tabela 10. Kredyty długoterminowe udzielone przez oddział banku X
w latach 2000 – 2002 z podziałem na klasy ryzyka

Kredyty normalne Kredyty poniżej standardu Kredyty wątpliwe Kredyty stracone
W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura W mln zł Struk­tura
2000 154 344,5 72,3% 29 112,7 13,7% 19 542,6 9,2% 10 186,0 4,8%
2001 217 254,2 72,8% 46 423,1 15,5% 22 582,3 7,6% 12 287,7 4,1%
2002 257 638,3 77,0% 32 733,8 9,8% 21 266,4 6,4% 22 613,8 6,8%

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Rysunek 31. Struktura kredytów długoterminowych udzielonych w 2002 r.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych badanego oddziału banku X

Socjologiczny aspekt bankowości elektronicznej

5/5 - (1 vote)

Stosunek społeczeństwa do usług bankowości elektronicznej

Wiedza społeczeństwa o usługach bankowości elektronicznej z pewnością na dzień dzisiejszy nie jest wystarczająca. Wiele grup społecznych nie ma pojęcia na czym one polegają. Nastawienie społeczne do usług e-banking też nie jest najlepsze. Ludzie boją się wyłudzeń internetowych, że ich pieniądze nagle znikną, że ktoś przejmie kontrolę nad ich kontem. Powszechnie uważa się, że zabezpieczenia stosowane w bankowości elektronicznej nie są wystarczające. Może to jednak wynikać z nieznajomości większości mechanizmów zabezpieczających. Dlatego jest społecznie pożądane, aby banki elektroniczne na zabezpieczenia transakcji przeznaczały stosunkowo większe kwoty, niż ich tradycyjne odpowiedniki.

Jednak większość klientów banków elektronicznych jest zadowolona z oferowanych usług. Uważają je za lepsze od usług tradycyjnych. Doceniają ich rosnącą jakość i profesjonalizm, mimo że ich oczekiwania ciągle rosną. Duże zainteresowanie usługami bankowości elektronicznej można zaobserwować wśród ludzi młodych, wykształconych lub studiujących oraz ludzi biznesu. Jest im o wiele łatwiej zaufać nowoczesnym, dopiero rozwijającym się, technologiom. Zaufanie klientów banków elektronicznych do oferowanych przez nie usług (w tym poczucie bezpieczeństwa), jak na razie, poza trzema, wymienionymi powyżej, przenikającymi się grupami społecznymi, jest stosunkowo niskie. Klienci nie są do końca przekonani o trafności wyboru, codziennie sprawdzają swoje konto, oprócz wirtualnych kont często dalej korzystają z tradycyjnych. Jednak zainteresowanie tymi usługami gwałtownie rośnie. Banki zdały sobie sprawę z faktu, że ich klienci stawiają duże wymagania, że relacja bank – klient w znacznym stopniu musi opierać się na zaufaniu. Dlatego starają się je zdobyć, m. in. poprzez uświadamianie społeczeństwa o stosowanych mechanizmach zabezpieczających i ich niezawodności.

[2], [5]

Potrzeby klientów, a oferta banków

Obecnie coraz częściej niż odsetki, liczy się profesjonalna obsługa, czyli taka, która zapewnia sprawną realizację wszystkich zleceń przekazywanych przez klienta, ale także wygodę i komfort w rozporządzaniu własnymi środkami umieszczonymi na koncie. Każdy klient pragnie indywidualnego, wyjątkowego traktowania. Potrzebuje wysokiej klasy usług, w każdym miejscu, o każdym czasie, załatwianych “od ręki”, natychmiast, bez kolejek, tak jakby dany użytkownik systemu był najważniejszym klientem banku. W interesie banku jest zatem szanowanie indywidualności każdego z nich. Oferta usług i możliwość korzystania z nich powinna być tak skonstruowana, aby po zrozumieniu potrzeb klienta oferować mu specjalny, przygotowany tylko dla niego zestaw usług. Klient oczekuje, iż tak rozumiana usługa będzie świadczona w sposób profesjonalny, po korzystnej dla niego cenie oraz przy wykorzystaniu nowoczesnych technologii.

[2], [5]

5.3 Podsumowanie

W najbliższym czasie będziemy obserwować wzrost zainteresowania usługami bankowości elektronicznej. Wraz z postępującą informatyzacją ludzkości, będzie po nie sięgać coraz więcej grup społecznych. Usługi te będą obdarzone znacznie większym zaufaniem. Oferta banków będzie coraz bardziej różnorodna, zindywidualizowana, skierowana jednocześnie do każdego użytkownika z osobna.

Bankowość elektroniczna, jako kluczowy element współczesnej gospodarki, nie jest jedynie technologicznym udogodnieniem, ale zjawiskiem o głębokim znaczeniu socjologicznym. W dobie cyfryzacji i globalizacji, bankowość elektroniczna staje się coraz bardziej powszechna, co z kolei wywołuje istotne zmiany w społeczeństwie. Te zmiany obejmują różne aspekty życia społecznego, takie jak zaufanie społeczne, struktura społeczna, różnice pokoleniowe oraz dostępność usług finansowych.

Zaufanie społeczne odgrywa kluczową rolę w akceptacji i rozwoju bankowości elektronicznej. Tradycyjnie, banki były postrzegane jako instytucje o wysokim poziomie zaufania, co wynikało z osobistych kontaktów klientów z pracownikami banku, fizycznej obecności oddziałów oraz regulacji prawnych. Wprowadzenie bankowości elektronicznej, która eliminuje potrzebę fizycznego kontaktu z instytucją finansową, wymusiło na społeczeństwie przeformułowanie pojęcia zaufania. Zaufanie to musi być teraz oparte na zabezpieczeniach technologicznych, wiarygodności systemów informatycznych oraz reputacji banków w cyberprzestrzeni. Nie bez znaczenia pozostają także kwestie związane z ochroną danych osobowych oraz prywatności, które stanowią fundament nowoczesnego zaufania w bankowości elektronicznej.

W kontekście struktury społecznej, bankowość elektroniczna przyczynia się do zmian w sposobie, w jaki różne grupy społeczne korzystają z usług finansowych. Coraz częściej bankowość elektroniczna staje się domeną nie tylko młodych, dobrze wykształconych i zamożnych jednostek, ale również osób starszych oraz tych o niższym statusie społecznym, co jest efektem szerokiej dostępności technologii mobilnych oraz inicjatyw edukacyjnych promujących cyfrowe umiejętności finansowe. Niemniej jednak, istnieje ryzyko pogłębiania się wykluczenia cyfrowego, szczególnie wśród osób starszych, mniej wykształconych czy mieszkańców obszarów wiejskich, którzy mogą mieć trudności w adaptacji do nowych technologii lub brak dostępu do odpowiednich narzędzi.

Bankowość elektroniczna wpływa także na relacje międzypokoleniowe. Dla młodszych pokoleń, wychowanych w świecie technologii cyfrowych, korzystanie z bankowości elektronicznej jest naturalnym elementem codziennego życia. Dla starszych osób, które dorastały w czasach, gdy usługi finansowe opierały się na tradycyjnych metodach, przejście na bankowość elektroniczną może być wyzwaniem. Może to prowadzić do zjawiska, w którym starsze pokolenia stają się zależne od młodszych członków rodziny w zakresie obsługi kont bankowych i realizacji transakcji elektronicznych, co zmienia dynamikę relacji rodzinnych.

Dostępność usług finansowych za pośrednictwem bankowości elektronicznej jest kolejnym istotnym aspektem socjologicznym. Bankowość elektroniczna, dzięki swojej elastyczności i dostępności 24/7, pozwala na korzystanie z usług finansowych w sposób, który wcześniej nie był możliwy. Dla wielu osób, zwłaszcza tych mieszkających w odległych regionach lub mających nieregularne godziny pracy, bankowość elektroniczna jest jedyną realną opcją korzystania z usług bankowych. Ponadto, globalny zasięg bankowości elektronicznej umożliwia łatwe dokonywanie transakcji międzynarodowych, co z kolei wspiera integrację gospodarki światowej.

Jednakże, mimo licznych zalet, bankowość elektroniczna niesie ze sobą także pewne zagrożenia społeczne. Wzrastająca zależność od technologii finansowych może prowadzić do zwiększonej izolacji społecznej, gdyż tradycyjne kontakty międzyludzkie są zastępowane przez interakcje cyfrowe. W kontekście psychologicznym, brak bezpośredniego kontaktu z bankiem może prowadzić do poczucia alienacji lub dezorientacji, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych, takich jak utrata środków finansowych czy problemy techniczne. Dodatkowo, bankowość elektroniczna może przyczyniać się do rozwoju nieuczciwych praktyk, takich jak phishing czy cyberprzestępczość, co w efekcie może podważyć zaufanie do całego systemu finansowego.

Ewolucja bankowości elektronicznej ma również wpływ na zmianę roli instytucji finansowych w społeczeństwie. Tradycyjnie, banki pełniły rolę pośrednika między klientem a rynkiem finansowym, jednak wraz z rozwojem technologii cyfrowych, ich rola ulega przekształceniu. Coraz więcej transakcji jest realizowanych automatycznie, bez udziału pracowników banku, co może prowadzić do zmniejszenia liczby miejsc pracy w sektorze finansowym. Z drugiej strony, rozwój fintechów i innowacyjnych usług finansowych stwarza nowe możliwości zatrudnienia, szczególnie w obszarze analizy danych, cyberbezpieczeństwa oraz rozwoju oprogramowania.

Socjologiczny aspekt bankowości elektronicznej to również kwestia regulacji i nadzoru. Wraz z rozwojem bankowości cyfrowej, rośnie potrzeba opracowania i wdrażania odpowiednich ram prawnych, które zapewnią bezpieczeństwo finansowe obywateli oraz stabilność systemu finansowego. W wielu krajach władze regulacyjne podejmują działania mające na celu ochronę konsumentów przed ryzykami związanymi z bankowością elektroniczną, jednak szybkość rozwoju technologii często przewyższa tempo zmian legislacyjnych. Stąd też pojawia się wyzwanie dla polityków i regulatorów, aby nadążyć za innowacjami technologicznymi, jednocześnie nie hamując rozwoju sektora finansowego.

Bankowość elektroniczna to nie tylko kwestia technologii, ale również zjawisko o głębokim wpływie na społeczeństwo. Zmienia ona sposób, w jaki ludzie zarządzają swoimi finansami, wpływa na relacje międzypokoleniowe, przekształca strukturę społeczną oraz stawia nowe wyzwania przed systemami regulacyjnymi. Zrozumienie socjologicznych aspektów bankowości elektronicznej jest kluczowe dla kształtowania polityk publicznych oraz strategii biznesowych, które pozwolą na pełne wykorzystanie potencjału tej technologii przy jednoczesnym minimalizowaniu związanych z nią ryzyk.

Bankowość telefoniczna

5/5 - (1 vote)

praca dyplomowa z Wrocławia

Systemy EFT-POS, czyli Electrinc Funds Transfer-Points-of-Sale, integrują systemy informatyczne banków z inteligentnymi kasami sektora handlowego. Proces płacenia kartą płatniczą w tym systemie polega na tym, iż sprzedawca, w momencie gdy klient coś kupuje, łączy się z bankiem klienta (poprzez terminal POS), który identyfikuje właściciela karty oraz sprawdza czy dana transakcja może być zrealizowana i czy ma on wystarczająco środków na rachunku. Jeśli wszystko pójdzie pomyślnie, konto klienta zostaje obciążone i pomniejszone o kwotę danej transakcji. Jeśli te systemy kiedyś mogły komuś się wydawać szczytem możliwości technologicznych, to pewnie zszokowałby go fakt powstania bankowości telefonicznej.

Bankowość telefoniczna (Phone Banking) jest kolejnym trafnym, jak się okazuje, kanałem komunikacyjnym łączącym klienta z bankiem. Wszystko, co jest wymagane do przeprowadzenia – na przykład – transakcji finansowych to telefon komórkowy, a nawet telefon stacjonarny (wymagana jest funckja tonowego wybierania numerów). Operacje dokonywane w ten sposób nazywane są również operacjami z udziałem call-center.

Zarządzać środkami na rachunku można po prawidłowym wpisaniu na telefonie naszego numeru konta i tzw. numeru PIN (znany on jest tylko właścicielowi rachunku). Od strony tele-informatycznej proces ten przypomina korzystanie z poczty głosowej czy zasilenie telefonu komórkowego (telefon „na kartę”, bez abonamentu). Od strony banku uruchomiona zostaje automatyczna obsługa (nagrane sekwencje zdań), która „prowadzi” nas do czynności, którą chcemy wykonać. Obecnie wszystkie banki mające uruchomioną bankowość telefoniczną, mają dodatkowo opcję połączenia się z operatorem obsługującym bardziej skomplikowane operacje. Proces obsługi jest naprawdę bardzo prosty i każdy człowiek używający telefonu jest w stanie przejść przez niego bez jakichkolwiek trudności. Taki tryb komunikacji klienta z bankiem jest zdecydowanie tańszy dla banku, a co ważniejsze dla odbiorców usługi. Koszt telefonu do banku (nie do oddziału, tylko do specjalnej infolinii) jest zdecydowanie mniejszy niż koszt fizycznego odwiedzenia placówki banku.

Dzielimy operacje dokonywane za pomocą telefonu na operacje aktywne oraz pasywne. Te ostatnie dotyczą klientów, którzy chcą tylko pobrać informacje o zmianie czy stanie salda swojego konta. Dodatkowo czasami teleserwisy pozwalają na sporządzenie okresu historii zmian salda czy udzielenie informacji o oprocentowaniu depozytów, kredytów czy wreszcie kart płatniczych – wszystko jedynie poprzez wykorzystanie telefonu, który teraz prawie każdy posiada. Natomiast do operacji aktywnych zaliczamy między innymi :

  • Dokonywanie płatności rachunków – klient podaje kilka rachunków obcych, na które będzie dokonywał przelewów. I tak płatność np rachunku za energię będzie miał pod klawiszem nr 1. Po zalogowaniu się do swojego rachunku, klient wciska klawisz 1 i podaje kwotę jaka ma być przelana na konto. Rachunek za energie zapłacony – bez stania w kolejce oraz bez tracenia czasu.
  • Przelewy między rachunkami własnymi klienta – obciążenie wybranego rachunku własnego i jednoczesne uznanie innego rachunku własnego klienta.
  • Operacje na lokatach terminowych – otwieranie, likwidowanie oraz pobieranie informacji na temat otwartych lokat.

Dodatkowym atutem i możliwością w bankowości telefonicznej jest kontaktowanie się klienta z bankiem za pomocą komunikatów SMS (SMS Banking) wysyłanych przez telefony komórkowe (sieć GSM). Nie istnieje zatem nawet komunikacja werbalna czy potrzeba funkcjonowania automatycznych bankowych operatorów. Istnieją dwa sposoby dostępu do usługi SMS – powiadamianie (push) i pobieranie (pull)[1]. Pierwszy sposób to wysyłanie SMS przez klienta do banku z żądaniem określonych informacji – salda rachunku, historii transakcji na rachunku czy notowań kursów walut. Drugi sposób jest bardzo przydatny dla klienta, gdyż jest to zdawanie przez bank relacji o tym, co dzieje się na określonym rachunku. Bank informuje o zmianie stanu rachunku czy pojawieniu się debetu na koncie.

Ograniczenia wiadomości SMS zostaną wyeliminowane we wprowadzonych od niedawna wiadomościach MMS (Multimedia Massaging Services)[2]. Tego typu wiadomość jest dłuższa niż SMS (160 znaków) oraz jest w pełni multimedialna – dołączenie krótkich filmów, animacji czy dźwięków nie stanowi problemu dla typu wiadomości MMS. Obecnie jeszcze tego typu wiadomości telefoniczne nie są wystarczająco duże pod względem rozmiaru w kilobajtach (kb), jednak z czasem i rozwojem technologii wiadomość ta może przybrać większe rozmiary. Ten rodzaj kanału dystrybucji idealnie sprawdzić się może w przesyłaniu bankowych reklam, ofert, a także w innych działaniach banku, mających na celu jego kontakt z klientem.

Technologia wciąż udowadnia, iż jej szczyt nie został osiągnięty. Pewien czas temu pojawiły się na rynku telefony komórkowe z możliwością obsługi  protokołu WAP (WAP Banking). Wireless Application Protocol służy także do komunikacji klienta z bankiem. Obecnie już prawie każdy telefon dostępny w punktach sprzedaży, posiada tę funkcję, przez co możliwości korzystania z niego stoją otworem. Nowa technologia WAP korzysta z zasobów sieci Internet, co jest kolejnym krokiem w poczynaniach naukowców (witryny internetowe w języku WML). Trudno zatem tą formę komunikacji klienta z bankiem zaszufladkować do odpowiedniej kategorii bankowości. Z jednej strony można WAP zaliczyć do usług telefonicznych, gdyż znajduje się ona w telefonie, z drugiej zaś jest usługą, która wykorzystuje Internet jako drogę kontaktu dwóch stron. Niektórzy  autorzy klasyfikują tą formę bankowości do „mobile bankingu” czyli bankomości mobilnej.

Zaletą bankowości telefonicznej wykorzystującej kanał komunikacyjny za sprawą protokołu WAP jest fakt, że jest to usługa bardzo mobilna, gdyż telefon komórkowy jest osobistym telefonem, a zatem w każdym momencie użytkownik tej usługi ma dostęp do swojego konta. Jednym z problemów, jaki stwarza owa technologia to fakt, iż nie wszystkie telefony na świecie mają wbudowany polski język. Zatem jeśli ktoś kupił telefon komórkowy zagranicą to napotka problemy w wyświetlaniu polskich znaków (zamiast nich będzie widzieć dziwne znaki). Innym jest to, iż Internet w telefonie komórkowym prawie w niczym nie przypomina ten, który znany jest z monitora komputerowego – mniejszy ekran, brak myszki i do tego bardzo ograniczona klawiatura, której wiele brakuje pod względem komfortu. Dlatego nie wróży się tej formie komunikacji klienta z bankiem świtlnej przyszłości. Chyba, że poczynione zostaną poprawki tego kanału komunikacyjnego, a wówczas protokół WAP będzie dalej wykorzystywany.

Poczta elektroniczna okazuje się znakomitym sposobem dla niewielkich transakcji. Jest przecież tak często wykorzystywanym narzędziem dla wielu użytkowników komputerów na całym globie – służy im zazwyczaj do komunikowania się ze swoimi znajomymi, rodziną, a więc umożliwia wymianę dowolnego rodzaju informacji. Jest to łatwy sposób komunikacyjny poprzez komputer, a zatem czemu by nie zastosować tej drogi do wymiany informacji klienta z bankiem? Tym tokiem rozumowania poszli liczni dostawcy. Użytkownik musi otworzyć konto (na którym z góry umieszcza pewną kwotę) u tego dostawcy, z którym zamierza prowadzić transakcje. Transakcje są uznawane za dokonane po wysłaniu przez użytkownika do sprzedawcy wiadomości elektronicznej, w której zawarte są informacje dotyczące konta. Niektóre banki (obecnie Inteligo) oferują  również dokonywanie przelewów za pomocą tego kanału komunikacyjnego. Znając adres poczty elektronicznej odbiorcy można przekazać mu pieniądze. Wystarczy zalogować się na stronie banku, podać przekazywaną kwotę oraz adres e-mail osoby, do której mają trafić pieniądze, wpisać pytanie, na które ma odpowiedzieć odbiorca (zabezpieczenie podobne do hasła). Odbiorca otrzymuje wiadomość (email) w swojej skrzynce odbiorczej poczty elektronicznej z informacją o nadejściu pieniędzy. Odbiorca, jeśli odpowie prawidłowo na zadane mu pytanie, podaje numer swojego rachunku, a pieniądze wpływają na jego konto. Tak zwany Email-Banking (poczta elektroniczna) jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku niewielkich kwot (zakup plików muzycznych mp3 z odpowiednich witryn).

Poczta elektroniczna może być wykorzystywana również poprzez telefon komórkowy. Opcja pe w telefonach komórkowych jest już standardem rynkowym. Usługa poczty elektronicznej posiada cechy usługi SMS, jednak nie ogranicza nas do krótkich wiadomości tekstowych (SMS – 160 znaków) oraz ma większe możliwości edycyjne. Jest to wygodny sposób na na przykład śledzenie stanu rachunku bankowego, jeśli nie posiada się komputera osobistego.

Niektóre banki (np PKO BP) posiadają usługę polegającą na wysyłaniu na przykład wyciągów bankowych e-pocztą. Po każdej operacji tworzącej zmiany na saldzie rachunku, bank wysyła list elektroniczny na skrzynkę pocztową odbiorcy (założoną przez bank i istniejącą  na jego serwerze) ze szczegółami tejże operacji – adres bankomatu (pod warunkiem, że była to operacja bankomatowa), godzina operacji, zmiana salda  rachunku, itp.

Do grupy mniej używanych oraz mniej atrakcyjnych form obsługi klienta zaliczyć można telegazetę. Usługę wykorzystującą telegazetę jako kanał przeprowadzenia operacji bankowych (faktycznie to jest to tylko kanał informacyjny) wprowadził Invest Bank, która polega na informowaniu o stanie konta klienta (saldo konta, ostatnie 15 operacji – dane o operacji to: data, rodzaj, kwota). Usługa jest automatycznym serwisem telewizyjno-telefonicznym zintegrowanym z systemem bankowym. Do korzystania z usługi potrzebne są: pilot telewizora, telegazeta Polsatu[3], telefon tonowy.

Każde skorzystanie z usługi rozpoczyna się od zadzwonienia do Telecentrum. Użytkownik zostaje uwierzytelniany przez PESEL oraz telekod (hasło). Następnie po wybraniu tonowo odpowiedniej pozycji system podaje przez telefon numer strony telegazety Polsat, na której zostaną wyświetlone informacje o koncie użytkownika. System automatycznie rozłącza połączenie telefoniczne. Od tej chwili na podanej stronie telegazety przez 3 minuty są wyświetlane dane konta. Teoretycznie w czasie wyświeltania danych konta inny użytkownik może wejść na stronę telegazety i zobaczyć wyświetlane informacje. W celu zapewnienia jakiejkolwiek poufności danych, strona telegazety jest wyświetlana tylko przez 3 minuty oraz nie zawiera żadnych danych osobowych ani numerów rachunków.

Karta bankowa (nazywana czasami zamiennie z kartą płatniczą) to karta umożliwiająca dokonanie płatności  w sposób bezgotówkowy lub operacji bankowej (gotówkowej lub bezgotówkowej) o charakterze zautomatyzowanym lub w placówce bankowej[4]. Zdefiniowanie karty bankowej (językiem bankowości) nie jest tak proste jak zdefiniowanie fizycznych cech kart bankowych – często bowiem kartę bankową utożsamia się z kartami płatniczą bądź kredytową. Natomiast karta płatnicza jest instrumentem umożliwiającym dokonywanie płatności bez użycia gotówki, a także jest ona zewnętrznym atrybutem rozbudowanego produktu bankowego, na który składa się: rachunek bankowy, powiązana z rachunkiem karta, tak zwany program karty.

Powracając do strony technicznej karty bankowej, to jest to plastikowa płytka  z wbudowanym paskiem magnetycznym lub mikroprocesorem (chipem) pozwalającym na identyfikację karty oraz jej użytkowania. Wymiary tworzywa sztucznego (plastiku) są ściśle określone przez normy ISO (akt prawny z 1985 roku). Na początku karty bankowe służyły wyłącznie do dokonywania transakcji bezgotówkowych i wydawane były tylko dobrym  oraz znanym klientom. Wraz z rozwojem sieci bankomatów, karty szybko stały się podstawowym produktem, który banki mogły zaoferować każdemu klientowi.

Pierwszy na świecie bankomat został uruchomiony w 1964 roku przez First Pensylvania Bank w Stanach Zjednoczonych. W Polsce bankomaty pojawiły się  dopiero 36 lat później (1990) za sprawą banku Pekao S.A. oraz Powszechną Kasę Oszczędności Bank Państwowy (dziś Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski SA). Większość banków rozpoczęła instalację bankomatów pracujących w trybie off-line. Wybór takiego rozwiązania podyktowany był głównie względami ekonomicznymi oraz możliwościami technicznymi banków. Instalowanie własnych sieci bankomatów pracujących w trybie off-line powodowało, iż bankomaty akceptowały wyłącznie własne karty bankomatowe i nie można było korzystać z karty wydanej przez inny bank i tymi wydanymi z logo międzynarodowych organizacji płatniczych. Rozwiązanie, które teraz powszechnie jest  stosowane, wiązało się z nie tylko finansowymi, ale przede wszystkim organizacyjnymi trudnościami. Jednakże, pewne banki zawarły  porozumienia:

  • Powszechny Bank Kredytowy S.A. w Warszawie oraz Bank Depozytowo-Kredytowy S.A. (dziś Bank Pekao S.A.) w Lublinie podpisały porozumienie, dzięki któemu karty bankomatowe wydane przez te banki akceptowane były w sieci bankomatów obu banków. Dotyczyło to karty bankomatowej „PBK Start” Powszechnego Banku Kredytowego S.A. w Warszawie oraz karty płatniczej „PolCard”, karty bankomatowej „Student” Banku Depozytowo-Kredytowego S.A. w Lublinie.
  • Powszechna Kasa Oszczędności Bank Państwowy (dziś Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski S.A.) i  Bankiem Kredytowym S.A. w Szczecinie (dziś Bank Pekao S.A.). Bankomaty Powszechnej Kasy Oszczędności Banku Państwowego akceptowały karty płatnicze „PolCard” wydane przez Pomorski Bank Kredytowy S.A. w Szczecinie.

Jeszcze przed podpisywaniem i zawieraniem porozumień wspomnianych powyżej, zaczęto myśleć nad jednym systemem, nad uniwersalnymi bankomatami, które przyjmowałyby karty każdego banku. W wyniku pracy  Rady Wydawców Kart Bankowych (Związek Banków Polskich) siedem banków, tj. Bank Gdański S.A. w Gdańsku (dziś BIG Bank Gdański S.A.), Bank Pekao S.A., Bank Przemysłowo-Handlowy S.A. w Krakowie (dziś Bank Przemysłowo-Handlowy PBK S.A.), Bank Współpracy Regionalnej S.A. w Krakowie (dziś Deutsche Bank 24 S.A.), Polski Bank Inwestycyjny S.A. (dziś Kredyt Bank S.A.), Powszechny Bank Kredytowy S.A. w Warszawie (dziś Bank Przemysłowo-Handlowy PBK S.A.), Wielkopolski Bank Kredytowy S.A. w Poznaniu (dziś Bank Zachodni WBK S.A.) z PolCard S.A. i Związkiem Banków Polskich, podpisało w dniu 19 czerwca 1998 roku tzw. „Porozumienie o świadczeniu usług dla posiadaczy krajowych kart bankowych w międzybankowej sieci on-line.

[1] A. Gospodarowicz  (pod red.), ”Technologie informatyczne w bankowości”, s.65, Wydawnictwo   Akademii Ekonomicznej im. Oskara Langego we Wrocławiu, 2002r.

[2] Leszek Pawłowicz, Ryszard Wierzba (pod red. naukową), Praca zbiorowa “Bankowość wobec procesów globalizacji”, s.90, Uniwersytet Gdański. Katedra Finansów. Katedra Ekonomiki Przedsiębiorstw ; Gdańska Akademia  Bankowa, Warszawa, CeDeWu, 2003r..

[3] Telewizja Polsat.

[4] Arkadiusz Jurkowski “Materiały i studia. Zeszyt nr 125 – Bankowość elektroniczna”, s.36, NBP, Warszawa , Czerwiec 2001r.