Jest ono powszechnym sposobem rozliczeń w obrotach zagranicznych.
„Usługa inkasa polega na zainkasowaniu przez bank należności klienta lub zabezpieczeniu zapłaty należności klienta w zamian za wydanie dokumentów powierzonych bankowi przez klienta.”[1]
Inkaso wykorzystywane jest w celu zwiększenia pewności uzyskania zapłaty za wyeksportowany towar. W operacji inkasa biorą udział :
- eksporter ( podawca), powierzający bankowi dokumenty związane z przedmiotem transakcji,
- bank eksportera , przyjmujący zlecenie inkasa i dokument od podawcy,
- bank inkasujący (bank importera)
- importer ( płatnik).
Pierwsze ogniwo czyli eksporter przesyła towar do importera , natomiast swojemu bankowi przekazuje dyspozycję wydania dokumentów importerowi w zamian za otrzymanie od niego zapłaty. Bank eksportera zleca bankowi zagranicznemu , w który importer prowadzi rachunek aby wykonał inkaso. W zleceniu znajdują się instrukcje dotyczące wykonania usługi. Bank importera wykonując zlecenie banku eksportera wydaje dokumenty dotyczące dostawy importerowi , jeżeli importer zapłaci za dostawę.
Przedmiotem inkasa mogą być dokumenty handlowe potwierdzające dostawy towarów lub świadczenie usług albo dokumenty finansowe w postaci czeków, weksli czy uszkodzonych banknotów.
W przypadku inkasa dokumentów finansowych występuje inkaso finansowe. Natomiast w przypadku inkasa dokumentów handlowych występuje inkaso dokumentowe .
Inkaso dokumentowe występuje w formie:
- inkasa kasowego – w którym wydanie dokumentów dokonywane jest w zamian za zapłatę,
- inkasa akceptacyjnego – gdzie wydanie dokumentów następuje w zamian za zaakceptowanie zapłaty następującej w terminie późniejszym.
Istnieje również inny podział inkasa biorący pod uwagę czynności wykonywane przez bank. Wyróżniamy tutaj :
- inkaso eksportowe – gdzie bank pełni funkcje banku podawcy,
- inkaso importowe – gdzie bank jest instytucją inkasującą.
[1] J.Głuchowski, J. Szambelańczyk , „Bankowość” Podręcznik dla studentów, Wyd. Wyższej Szkoły Bankowej Poznań 1999 r. , str.279