Weksel i poręczenie wekslowe

Weksel jest tradycyjnym instrumentem finansowym, używanym głównie w transakcjach handlowych i finansowych. Istnieją dwa główne rodzaje weksli: trasowany (wymagalny od osoby trzeciej) i własny (wymagalny od wystawcy). Weksel funkcjonuje jako pisemne zobowiązanie do zapłaty określonej kwoty pieniędzy w ustalonym terminie.

Poręczenie wekslowe, znane również jako awal, to gwarancja zapłaty weksla. Osoba lub instytucja poręczająca (awalista) zobowiązuje się do zapłaty kwoty wekslowej na rzecz wierzyciela, jeśli osoba odpowiedzialna za zapłatę weksla (trasat lub wystawca) nie wywiąże się ze swojego zobowiązania. Poręczenie wekslowe jest dodatkowym zabezpieczeniem, zwiększającym wiarygodność weksla jako instrumentu płatniczego.

Weksel jest dokumentem ścisłego zaufania i wymaga spełnienia określonych formalności prawnych, takich jak podpisy stron, kwota do zapłaty, termin płatności oraz dane identyfikacyjne zobowiązanych. W praktyce handlowej weksel może być wykorzystywany do zabezpieczenia zapłaty za towar czy usługi, w transakcjach międzynarodowych, a także do pozyskiwania finansowania poprzez dyskonto wekslowe w bankach.

Poręczenie wekslowe, będące formą osobistej gwarancji, dodatkowo wzmacnia pewność co do terminowej zapłaty zobowiązania wekslowego. W sytuacji, gdy dłużnik główny nie dokona zapłaty, awalista ponosi odpowiedzialność za dług, co zwiększa bezpieczeństwo transakcji dla wierzyciela.

W obrocie gospodarczym weksle i poręczenia wekslowe są często stosowane jako efektywne narzędzie zarządzania ryzykiem i zabezpieczenia kredytowego, zwłaszcza w relacjach między przedsiębiorstwami, gdzie tradycyjne formy zabezpieczeń mogą być mniej dostępne lub praktyczne. Jednak ze względu na swoją formalną naturę i potencjalne ryzyko dla poręczającego, wymagają one dokładnego zrozumienia i ostrożnego stosowania.

Weksel

Prawo wekslowe rozróżnia dwa typy weksli:

• weksel własny;
• weksel trasowany.

Weksel własny jest papierem wartościowym bezwarunkowego przyrzeczenia za­płaty przez wystawcę określonej kwoty we wskazanym miejscu i czasie. Za bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty odpowiedzialne są również osoby podpisane na wekslu[1].

Właśnie ten rodzaj weksla może być stosowany na zabezpieczenie udzielonego kredytu. Przy czym może to być weksel wystawiony przez kredytobiorcę lub osobę trzecią. Weksel własny, przyjmowany na zabezpieczenie kredytu, jest wekslem niezupełnym (in blanco). Weksel „in blanco” dla swej ważności opatrzony być musi co najmniej podpisem wystawcy. Natomiast pozostałe elementy wpisywane są przez posiadacza weksla (bank)
w chwili, gdy chce on z weksla skorzystać. Weksel własny „in blanco” przyjmowany jako zabezpieczenie kredytu jest wekslem gwarancyjnym. Oznacza to, że nie jest on przezna­czony z reguły do obiegu, ale służyć ma tylko zabezpieczaniu należności banku. Główną zaletą weksla „in blanco” jest to, że daje on posiadaczowi weksla możliwości szybkiego realizowania swoich należności poprzez zastosowanie przyspieszonego i uproszczonego trybu dochodzenia praw z weksla[2].

Poręczenie wekslowe

Jako zabezpieczenie spłaty udzielonego kredytu bank może przyjąć weksel „in blanco” z poręczeniem, tzw. awalem. Awal jest poręczeniem udzielonym za osobę zobo­wiązaną wekslowo[3].

Poręczycielem wekslowym może być osoba trzecia, a także już podpisana na we­kslu. Poręczyciel (awalista) powinien mieć pełną zdolność do zaciągania zobowiązań we­kslowych, ale ten za którego poręczył (awalat) nie musi jej posiadać. Przed przyjęciem poręczenia wekslowego jako zabezpieczenia spłaty kredytu bank sprawdza, czy sytuacja finansowa poręczyciela może stanowić gwarancję spłaty kredytu[4].

Odpowiedzialność poręczyciela wekslowego ma charakter:

• samoistny – bowiem jego zobowiązanie jest ważne chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej weksla;
• akcesoryjny – bowiem poręczyciel odpowiada tak samo, jak ten, za kogo poręczył, np. ten, kto poręczył za wystawcę weksla własnego odpowiada jak główny dłużnik we­kslowy;
• solidarny – bowiem odpowiada za zapłatę weksla solidarnie z innymi dłużnikami we­kslowymi; jeżeli było kilku poręczycieli, to każdy z nich odpowiada solidarnie za całą sumę do wysokości, której poręczył; poręczyciel, który zapłacił za weksel może do­chodzić roszczenia przeciwko osobie, za którą poręczył[5].
  

  ---