Nazwa bank wywodzi się z języka włoskiego, gdzie oznacza ławę, stół przy którym średniowieczni kupcy przyjmowali pieniądze za swoje usługi. Takie były początki średniowiecznej bankowości, która od tego czasu nieustannie się rozwija. Pierwsze polskie banki powstały w Krakowie w XV wieku wraz z rozwojem na ziemiach polskich handlu i przemysłu. Zakres ich działania był jednak na początku bardzo wąski i ograniczał się do przyjmowania depozytów od bogatych właścicieli ziemskich i udzielania im pożyczek. Obecnie funkcje, struktura, zakres działania banków są znacznie szersze [R. Wierzba (red.), ABC bankowości, GAB, Gdańsk 1998, s. 23. ].
Uchwalone w 1997 roku nowe prawo bankowe przystosowuje polski system bankowy do wymogów Unii Europejskiej, zapewniając właściwy gospodarkom rynkowym dualizm kreowania pieniądza [Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, Dz. U. 1997 nr 140 poz. 939.]. Tworzenie obecnego systemu bankowego zaczęło się w Polsce w 1998 r. wraz z wyłonieniem z NBP dziewięciu banków, a od 1990 roku notuje się dynamiczny przyrost ilości banków komercyjnych, z których wiele posiada kapitał zagraniczny [L. Góral, M. Karlikowska, K. Koperkiewicz-Mordel, Polskie prawo bankowe, Wydawnictwa Prawnicze PWN, Warszawa 2000, s. 56. ].
Zgodnie z prawem bankowym Bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym [Ibidem, s. 67.].
Na czele bankowości w Polsce stoi Narodowy Bank Polski – bank banków – bank centralny. Jego funkcje polegają na regulowaniu całego obiegu pieniężnego wewnątrz kraju oraz równowagi bilansu płatniczego i kształtowaniu polityki pieniężnej państwa, organizowaniu rozliczeń pieniężnych i udzielaniu bankom kredytu refinansowego.
Jako bank państwa, Narodowy Bank Polski prowadzi rachunki bankowe budżetu i jednostek budżetu państwa, udziela kredytów rządowi oraz obsługuje dług państwowy.
Obowiązkiem Narodowego Banku Polskiego (jak każdego banku centralnego) jest dbanie o stabilność złotówki, stymulowanie rozwoju gospodarki narodowej, a także obsługa płatności zagranicznych, realizacja polityki państwa w odniesieniu do kursu walut i utrzymywanie rezerw międzynarodowych środków finansowych [Information Bulletin / Narodowy Bank Polski, NBP, Warszawa 1991, s. 13. ].
Drugi stopień bankowości polskiej stanowią banki operacyjne, które mają charakter banków uniwersalnych lub specjalistycznych (depozytowo-kredytowe lub inwestycyjne) zajmują się bezpośrednią obsługą podmiotów gospodarczych i osób fizycznych. Prowadzą one samodzielną politykę depozytową i kredytową, konkurując między sobą w walce o klienta wykonując wszystkie operacje bankowe w obrocie krajowym i zagranicznym. Takich banków jest w Polsce obecnie 68 [W. Baka, Bankowość centralna: funkcje – metody – organizacja, "Zarządzanie i Finanse",Warszawa 2001, s. 44.].
Oprócz tego mamy w Polsce ponad 1000 banków spółdzielczych, które obecnie przechodzą procesy reorganizacyjne polegające na regionalnym zrzeszaniu się. Centralnym bankiem banków spółdzielczych i regionalnych jest Bank Gospodarki Żywnościowej S.A.
Ostatnio mamy często do czynienia ze zjawiskiem konsolidacji sektora bankowego. Ma to na celu wzmocnienie kapitałowe i powiększenie sieci oddziałów, po to aby skutecznie przeciwstawić się konkurencji ze strony banków zagranicznych. Ilość banków na polskim rynku będzie w związku z tym malała, za to będą to banki silniejsze kapitałowo i – miejmy nadzieję – sprawniejsze w obsłudze.