Bank wirtualny mBank

5/5 - (1 vote)

W pełni wirtualny mBank posiada w swojej ofercie wyłącznie internetowe konta oszczędnościowo-rozliczeniowe. Jednymi z nich są e-Konto oraz izzyKonto. Ten drugi rodzaj rachunku jest kierowany do młodzieży, która ukończyła co najmniej 13 rok życia. Jest to takie samo konto bankowe jak e-Konto, jednak e-Konto kierowane jest do osób pełnoletnich.

Otworzenie i prowadzenie e-Konta oczywiście jest zwolnione z opłat. Zaletą tego rachunku jest niewątpliwie wysokie jego oprocentowanie efektywne, które wynosi aż 3,04%. Nie trzeba posiadać stałych dochodów (i tym samym wpłat) oraz nie ma się obowiązku utrzymywania minimalnej kwoty rachunku. Jest to duża zaleta. Z chwilą założenia rachunku osoba otrzymuje bezpłatnie kartę płatniczą Visa Elektron, tak jak to ma miejsce w Lukas Banku.

Generalnie rzecz ujmując bezpieczeństwo obu banków jest bardzo podobne, a nawet można pokusić się o stwierdzenie, że jest prawie takie samo.

Charakterystyka procedur kryptograficznych

Procedury kryptograficzne służą do ochrony wysyłanych przez Internet danych, a także mogą znaleźć zastosowanie do wiarygodnej identyfikacji użytkownika. Zazwyczaj dzieje się tak, iż “wędrujące” dane w sieci są w postaci niezaszyfrowanej. Jeśli chce się, aby dane nie były odczytywane przez niepowołane osoby, musimy szyfrować je kluczem szyfrującym. Nadawca przesyła te dane w postaci zaszyfrowanej, natomiast odbiorca korzystając z klucza deszyfrującego, deszyfruje tekst i jest w stanie odczytać go.

Owym kluczem może być długi ciąg znaków w zapisie dwójkowym. Im znaków więcej, tym większy jest klucz szyfrujący i tym trudniej dla osób postronnych złamać szyfr (bez klucza deszyfrującego).

Oba klucze (szyfrujący i deszyfrujący) nie muszą być identyczne, zaś istotne jest, aby strony komunikacji używały tej samej procedury szyfrującej. Występują dwa rodzaje szyfrowania:

  • szyfrowanie symetryczne
  • szyfrowanie asymetryczne

Szyfrowanie symetryczne opiera się na użyciu tego samego, identycznego szyfrującego i deszyfrującego poufnego klucza. Ten rodzaj szyfrowania wykonywany jest szybko, więc zwykle jest używany wówczas, gdy nadawca musi zaszyfrować duże ilości danych. Bezpieczeństwo tej metody nie tkwi w tajności jej budowy, ale w konstrukcji odpornej na kryptoanalizę. Bowiem każda metoda, której szczegóły nie zostały ujawnione, może zawierać w sobie tzw. tylne drzwi, czyli miejsce w algorytmie, które może być wykorzystane przez przeciwnika znającego szczegóły algorytmu.

Najpopularniejszym symetrycznym algorytmem szyfrującym jest DES (Data Encryption Standard), który został stworzony w 1977 roku przez dużą firmę IBM. W tym samym roku rząd Stanów Zjednoczonych przyjął go za oficjalny standard. Na początku DES oparty był na 56-bitowym kluczu, co teraz nie jest już zabezpieczeniem nie do złamania. Dlatego też zmodyfikowano ten algorytm do wersji z kluczem 128-bitowym (Triple-DES), który w dalszym ciągu daje dużą gwarancję bezpieczeństwa szyfrowanych danych. Do kodowania/dekodowania danych używany jest 1 klucz. Z tego względu protokół DES musi być wspomagany przez protokoły umożliwiające bezpieczną wymianę klucza poprzez sieć rozległą.

Innym algorytmem symetrycznym jest 128-bitowy IDEA (International Data Encryption Algorithm). Stworzono go w latach 90-tych w Europie z myślą o większym bezpieczeństwie danych, gdyż uważano że wielkość kluczy DES-a jest za mała. Inną ważną przyczyną były regulacje prawne w USA uznające DES za produkt o znaczeniu militarnym i tak używanie go poza granicami tego kraju – bez stosownych licencji – było czynem przestępczym. Działo się tak, ponieważ prawo USA zabraniało do dnia 14 stycznia 2000 roku eksportu technologii szyfrowania stosujących klucze “mocniejsze” niż 56 bitów. Stwarzało to blokadę dla rozwoju bankowości internetowej w Europie (eksportowano systemy operacyjne wraz z uboższą wersją przeglądarki). Istniała potrzeba znalezienia algorytmu, którego stosowanie nie prowadziłoby do konfliktów z amerykańskimi organami bezpieczeństwa. I tak IDEA to algorytm, z którego korzystać można bezpłatnie do celów niekomercyjnych. Klucze używane przez algorytm IDEA są złożone z 128 bitów, co oznacza, że poszukiwanie pasującego klucza do pary kryptogram (poprzez wypróbowywanie wszystkich kluczy) jest niewykonalne. Mimo wielkości kluczy programy szyfrujące i deszyfrujące według algorytmu IDEA nie są wolniejsze niż programy realizujące DES.

Poza tymi dwoma wymienionymi algorytmami szyfrującymi symetrycznie można się doszukąc innych : AES (Advanced Encryption Standard), SQUARE, SAFER (Secure And Fast Encryption Routine), RC2.  Zaletą tych wszystkich systemów szyfrujących jest szybkość szyfrowania oraz stosunkowo prosta rachunkowość. Wadą – konieczność bezpiecznej wymiany kluczy przed komunikacją, oraz potrzeba  posiadania oddzielnego klucza dla każdej pary nabywca/odbiorca[1].

Natomiast szyfrowanie asymetryczne, jak można się domyśleć, polega nie na posługiwaniu się przez obie strony tym samym, identycznym kluczem, zaś dwóch różnych. Klucz publiczny i klucz prywatny tworzą parę. Ten pierwszy jest dostępny dla wszystkich, zaś tego drugiego powinno się bardzo dobrze strzec. Metoda szyfrowania asymetrycznego polega na tym, iż dane szyfrowane są jednym kluczem z pary i aby je odszyfrować należy użyć drugiego klucza. Nadawca zatem wysyłając wiadomość, używa klucza publicznego odbiorcy, a wówczas ten posiadający odpowiedni, pasujący klucz prywatny, będzie w stanie odkodować wiadomość. W szyfrowaniu symetrycznym przed wymianą zaszyfrowanych informacji nadawca i odbiorca muszą najpierw wymienić klucze (aby te były takie same), zaś w szyfrowaniu asymetrycznym nie jest to konieczne. Poprzez takie szyfrowanie, obie strony nie muszą siebie spotykać, znać.

Najbardziej znanym szyfrowaniem asymetrycznym jest algorytm RSA o długości klucza 768 bitów. Stworzyła go w 1978 roku trójka utalentowanych matematyków z MIT – Ronald Rivest, Adi Shamir, Leonard Adleman. Obecnie już mamy algorytmy RSA o długościach klucza od 512 do nawet 4096 bitów. Wadą szyfrowania asymetrycznego jest powolność oraz ogromna rachunkowość, przez co tylko najpotężniejsze komputery świata mogą odkodowywać szyfr o tymże algorytmie.

Pewnego rodzaju udoskonaleniem szyfrowania symetrycznego i asymetrycznego są systemy hybrydowe. Użytkownik nie musi już wymieniać z bankiem tajnego klucza, bowiem nie występuje tutaj (znany z szyfrowania asymetrycznego) długi czas obliczeń szyfru. Ponadto metoda ta jest jakby połączeniem wyżej wymienionych dwóch metod, gdyż w sposób symetryczny odbywa się szyfrowanie danych (wykorzystuje się zwykle metodę DES), natomiast w sposób asymetryczny odbywa się wymiana tego samego klucza tzw. klucza sesyjnego. Sesja wymiany informacji wygląda więc tak: strona inicjująca komunikację generuje losowo klucz sesyjny, następnie szyfruje jego treść za pomocą publicznego klucza odbiorcy. Odbiorca odszyfrowyje klucz sesyjny swoim kluczem prywatnym i informuje nadawcę o gotowości do przesyłu danych[2]. Dalsza interakcja komputera klienta z komputerem banku odbywa się na zasadzie algorytmu symetrycznego.

Najczęściej wykorzystywanym systemem hybrydowym jest protokół SSL (Secure Socket Layer) pozwalający na przesyłanie danych w standardzie HTTPS (HyperText Transfer Protocol – Secure). Firma Netscape stworzyła ten sposób szyfrowania danych. Do korzystania z metody SSL potrzebna jest przeglądarka internetowa, która już sama w sobie posiada “siłę szyfrowania” danych o mocy 128-bitów. Istnieje także szyfrowanie za pomocą innego protokołu – SSL/SGC (Server Gated Cryptography). Niektóre banki (Fortis Bank) używają protokołów SSL/SGC 128 bitów, chociaż należy podkreślić, iż SSL jest uważany za bezpieczniejszy (większość banków ma SSL).

Podczas inicjalizacji bezpiecznego połączenia odbywa się szereg czynności, które komputery banku  i użytkownika muszą sprawdzić – ustalenie wersji protokołu, kluczy, rodzaji kompresji danych, hashowania, szyfrowania i tym podobne. Co ważniejsze odbywa się także wymiana certyfikatów obu stron, weryfikująca ich wierzytelność. Klucz sesyjny użyty do połączenia banku z klientem jest – jak wcześniej zostało wspomniane –  kluczem sesyjnym, który prawidłowo będzie funkcjonował tylko przy tym jednym, konkretnym połączeniu. Od 2002, najczęściej stosowane na świecie są klucze o długości 128 bitów, które jeszcze pod koniec XX wieku były zastrzeżone jedynie dla zastosowań militarnych i rządowych w USA..

Zgodnie z artykułem 3, pkt 1 ustawy o podpisie elektronicznym z dnia 18 września 2001 roku, podpis elektroniczny to “dane w postaci elektronicznej, które wraz z innymi danymi, do których zostały dołączone, lub z którymi są logicznie powiązane, służą do identyfikacji osoby skłądającej podpis elektroniczny”[3]. Podpis cyfrowy (zamiennie nazywany) to – innymi słowy – ciąg bitów, sekwencja znaków, która dołączona do przesyłanych danych ma stanowić podstawę weryfikacji wierzytelności jego posiadacza. Podpis ten jest odpowiednikiem podpisu odręcznego, jego znaczenie prawne jest takie same. Podpis cyfrowy daje gwarancję identyfikacji stron umowy. Wykorzystanie tego podpisu przy jakichkolwiek transakcjach pomiędzy stronami jest potwierdzeniem tożsamości podpisującego, a także jednoznacznym zaaprobowaniem umowy lub dokumentu przesłanego przez Internet.

Cały proces podpisywania elektronicznego dokumentów przebiega w następujący sposób[4]:

  • Pakiet danych, który ma zostać wysłany przez nadawcę, formatowany jest w ciąg bitów.
  • Z powyższego ciągu przy pomocy jednokierunkowej matematycznej funkcji skrótu generowana jest unikalna wartość hash (ekstrakt wiadomości).
  • Otrzymany ekstrakt szyfrowany jest kluczem prywatnym nadawcy i tak otrzymany kryptogram stanowi podpis cyfrowy.
  • Pakiet danych razem z podpisem wysyłane są do odbiorcy.

Funkcjonowanie zaszyfrowanego podpisu cyfrowego jest związane z asymetrycznym algorytmem szyfrującym (nadawca koduje kluczem prywatnym, odbiorca odkodowuje kluczem publicznym). Ponadto podpis ten jest składową ciągu bitów składających się na niego (zależny od treści wysyłanych danych) oraz od osoby, która podpisuje się. Nie jest przeszkodą posiadanie przez jedną osobę nawet kilku cyfrowych podpisów, ponieważ każdy podpis jest 128-bitowy, co daje niewyobrażalnie wielką ilość różnych podpisów.

Inteligo korzysta ze standardowych technik podpisu elektronicznego bazując na algorytmach jawnych o długości 1024 bitów. Algorytm stosowany przez Inteligo jest standardem ogólnoświatowym i zapewnia niezaprzeczalność oraz możliwość kontroli spójności przesyłanych przez nas wyciągów[5]. Jak widać polskie banki stosują najwyższej klasy zabezpieczenia (w tym wypadku podpisu cyfrowego). Aby e-podpisy spełniały swoją rolę muszą być zabezpieczone przez użyciem ich przez osoby trzecie. Jest to zadaniem certyfikatów.

Certyfikat to rodzaj elektronicznego zaświadczenia, za pomocą którego dane służące do weryfikacji podpisu są przyporządkowane do osoby posługującej się nim oraz potwierdzają jej tożsamość. Wydawane one są przez tzw. Jednostki Certyfikujące (Certificate Authority – CA), które pracują w strukturze hierarchicznej. Narodowy Bank Polski (NBP) stoi najwyżej w hierarchii, jeżeli mowa o Polsce. Jednostki mu podległe, otrzymując od NBP certyfikat, uzyskują wiarygodny certyfikat dla siebie. Następnie taka jednostka może emitować certyfikaty dla konkretnych banków, zaś one robić to samo dla swoich klientów.

Certyfikat ma postać zaświadczenia z imieniem i nazwiskiem osoby, jednakże nie będzie posiadał danych, które mogłyby ułatwić osobom trzecim kradzież środków na rachunku. Standardowy certyfikat przechowuje następujące dane: publiczny klucz szyfrujący właściciela, data wygaśnięcia certyfikatu, nazwa właściciela, nazwa wystawcy certyfikatu (CA), wreszcie dodatkowe informacje, potrzebne dla konkretnych zastosowań[6].

Owe certyfikaty dają użytkownikowi pewność, iż strona z którą się połączył jest faktyczną stroną banku, a nie stworzoną przez cyberoszustów, którzy budują systemy, a na nich strony, które tylko zbierają informacje o klientach banku, aby później wykorzystać je w celach kradzieży. Pomaga tutaj protokół SSL (o którym mowa była wcześniej), który pobiera certyfikat banku i jeśli ten będzie zaakceptowany przez wbudowany w przeglądarkę internetową SSL, wtedy komputer akceptuje certyfikat i po ustaleniu procedur szyfrujących między stronami (system hybrydowy), wchodzimy na stronę serwisu banku.

Z kolei bank, aby mógł zweryfikować osobę próbującą wejść do jego komputera, musi powziąć pewne starania i zabezpieczenia. Do nich możemy zaliczyć:

  • Identyfikacja użytkownika na podstawie tzw. loginu i hasła,
  • Tokeny elektroniczne
  • Karty mikroprocesorowe (tzw. smart card)
  • Techniki biometryczne

[1] Jakub Grzechnik, “Bankowość Internetowa”,s.109, Internetowe Centrum Promocji, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 2000r.

[2] Jakub Grzechnik, “Bankowość Internetowa”, s.109, Internetowe Centrum Promocji, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk, 2000r.

[3] Jacek Grzywacz (pod red.), ”, Praca zbiorowa “Bezpieczeństwo systemów informatycznych w bankach w Polsce”., s.71, Szkoła Główna Handlowa, Warszawa, 2003r.

[4] Arkadiusz Jurkowski “Materiały i studia. Zeszyt nr 125 – Bankowość elektroniczna”, s.27, NBP, Warszawa , Czerwiec 2001r.

[6] Marek Kowalkiewicz, artykuł “Zabezpieczenia uslug bankowych poprzez Internet po stronie klienta – rozwiązania stosowane w Polsce”, Gazeta IT nr 8, grudzień 2002r.

Zakończenie pracy licencjackiej

5/5 - (1 vote)

W zakończeniu mojej pracy chciałabym ogólnie podsumować temat w niej zawarty. Uważam, że po przeczytaniu tej pracy czytelnik dowie się wiele z zakresu kart płatniczych. W każdym rozdziale starałam się zawrzeć jak najwięcej informacji dotyczących mojego tematu.

Karty płatnicze to temat współczesny, dotyczący coraz większej liczby Polaków. Treść zawarta w mojej pracy pomoże nie jako zrozumieć świat plastikowego pieniądza.

Celem mojej pracy było przybliżenie czytelnikowi informacji o kartach płatniczych. Pokazanie jak ukazywała się przeszłość kart płatniczych, jak przebiegał rozwój i jak były akceptowane przez użytkowników jako nowa usługa finansowa.

W rozdziale pierwszym przybliżyłam czytelnikowi podstawowe informacje z zakresu kart płatniczych. Przypomniałam jak przebiegał rozwój pieniądza oraz jak rozwijały się karty płatnicze na świecie i w Polsce. Czytelnik w tym rozdziale dowie się jak powinna wyglądać karta, jakie posiada zabezpieczenia oraz z jakimi zagrożeniami może się zetknąć używając karty płatniczej.

W rozdziale drugim starałam się przybliżyć czytelnikowi wybrane typy kart płatniczych. Chciałam przedstawić do czego służą poszczególne karty, jakie mają zalety i wady. Zawarte informacje mają na celu pomóc czytelnikowi w wyborze odpowiedniej dla siebie karty płatniczej. Chciałam przedstawić z jakimi funkcjami możemy się zetknąć wybierając kartę płatniczą i czym się kierować aby wybrać kartę odpowiadającą naszym wymaganiom.

Rozdział trzeci w pełni poświęcony jest najpopularniejszemu według mnie bankowi jakim jest PKO BP. Przybliżyłam historię, proces tworzenia oraz rozwój tego banku. Pokazałam czym się kieruje i jakie zadania stawia sobie bank PKO BP. Scharakteryzowałam wybrane karty płatnicze oferowane przez bank. Przedstawiłam informacje dotyczące przeznaczenia karty, pokazałam z jakimi korzyściami wiąże się dana karta i jakie są warunki jej otrzymania. Czytelnik decydując się na założenie konta w banku PKO BP po zapoznaniu się z treścią mojej pracy będzie miał łatwiejszy wybór karty płatniczej.

Uważam, że po lekturze mojej pracy każdy użytkownik karty płatniczej będzie bogatszy o wiedzę z zakresu użytkowania i możliwości jaki daje plastikowy pieniądz.

Moim celem było napisanie przewodnika po świecie kart płatniczych. Mam nadzieję że osiągnęłam swój cel.

Sposoby komunikacji banku z klientem

5/5 - (1 vote)

Aby sprawnie zarządzać posiadanym kontem należy od czasu do czasu komunikować się z własnym bankiem, aby wydać odpowiednie dyspozycje. Kiedyś można było dokonać tego, wyłącznie idąc do oddziału banku, później mogliśmy już skorzystać z telefonu. Od pewnego czasu powstaje wiele nowych kanałów komunikacji z bankiem, w większości są to drogi elektroniczne.

Z założonego konta korzystamy wykorzystując jeden z poniższych kanałów dostępu (tabela 3.1):

Tabela 1. Zestawienie sposobów komunikowania się klienta z bankiem

Lp

Sposób korzystania z konta bankowego

UZ

Nazwa

1

Bezpośredni kontakt z pracownikiem banku w realnym oddziale (filii, ekspozyturze, agencji, na poczcie itp.)

Nie

–

2

Rozmowa z teleoperatorem poprzez telefon stacjonarny

Nie

–

3

Wydawanie dyspozycji z klawiatury telefonu (zautomatyzowane wybieranie tonowe)

Tak

Phone Banking

4

Rozmowa z teleoperatorem poprzez telefon komórkowy

Nie

–

5

Korespondencja z pracownikiem banku z wykorzystaniem telefonu komórkowego (SMS, e-mail z komórki)

Nie

–

6

Wydawanie dyspozycji do banku z wykorzystaniem przeglądarki WAP

Tak

WAP Banking

7

Wydawanie dyspozycji z telefonu komórkowego w formie tekstowej

Tak

SMS Banking

8

Wydawanie dyspozycji do banku ze strony WWW poprzez Internet

Tak

Internet Banking

9

Wydawanie dyspozycji do banku poprzez Internet wykorzystując pocztę elektroniczną (także z komórki)

Tak

E-mail Banking

10

Wydawanie dyspozycje do banku wykorzystując przeznaczone do tego celu programy, pracujące w środowisku sieciowym

Tak

Home Banking

11

Korespondencja z pracownikiem banku poprzez sieć (z wykorzystaniem poczty elektronicznej, czy też programów komunikacyjnych)

Nie

–

12

Transakcje w bankomatach

Tak

13

Kontrola rachunku poprzez telegazetę

Tak

Źródło: opracowanie własne

Z przedstawionych powyżej sposobów komunikacji, tylko część z nich jest zautomatyzowana i odbywa się bez bieżącej ingerencji pracowników (UZ – Tak). I tylko te kanały zaliczyłem do kanałów bankowości elektronicznej (omówione zostały poniżej).

3.2 Komunikacja drogą elektroniczną

3.2.1 Phone Banking

Jedną z pierwszych zautomatyzowanych usług oferowanych klientom był tzw. Phone Banking. Nazywany w bankach bankofonem, teleserwisem itp. umożliwia uzyskanie za pomocą telefonu (pracującego w trybie wybierania tonowego) całodobowego dostępu do prowadzonych przez bank rachunków oraz uzyskanie różnych informacji związanych z ofertą banku. Serwis działa w sposób zautomatyzowany poprzez bezpośrednie połączenie z systemem komputerowym, w oparciu o uprzednio nagrane komunikaty głosowe. Każdy klient korzystający z automatycznego serwisu telefonicznego otrzymuje swój prywatny telekod, którego wstukanie umożliwia dostęp do rachunku. [5], [3]

3.2.2 Home Banking

Następną oferowaną usługą jest tzw. Home Banking umożliwiający szersze korzystanie z usług bankowych na odległość. Usługa ta polega na bezpośredniej komunikacji z bankiem za pośrednictwem sieci rozległej i specjalnego oprogramowania po stronie klienta. Programy te umożliwiają zarówno bierny, jak i aktywny dostęp do rachunku bankowego, a co za tym umożliwiają przeprowadzanie większość standardowych. Jest to również źródło informacji o kursach walut, raportów z rynku kapitałowego, wyników sesji giełdowych czy też o oferowanych przez bank innych produktach, jak kredyty i lokaty. Przesyłanie danych w tym systemie jest zabezpieczane na różne sposoby, stosuje się między innymi: różne algorytmy szyfrowania, klucze sprzętowe, wejście do systemu za pomocą hasła, podpisy elektroniczne. Do tego aby korzystać z Home Bankingu potrzebny jest komputer (minimum PC 486, 4 MB RAM, z systemem operacyjnym Windows, a niekiedy wystarczy nawet DOS), dostęp do sieci, odpowiednie oprogramowanie, konto w banku, telefon, a często także urządzenia kodujące i sprawdzające autentyczność danych. Instalację oprogramowania przeprowadza zwykle specjalista z banku, który szkoli też nowych klientów. Z uwagi na dość duże koszty, home banking wykorzystywany jest głównie przez firmy. Stosowanie home bankingu zmniejsza nacisk na personel banku, operatorzy bankowi są odciążeni z ilości prowadzonych operacji co pozwala uniknąć wielu błędów, które w znacznym stopniu opóźniają efektywność pracy całej infrastruktury bankowej. Wykorzystanie zdalnych usług bankowych umożliwia wysoki stopień przepływu informacji, który jest elastyczny, szybki i dostępny. Poniżej przedstawiam jeden z programów wykorzystywanych w Home Bankingu:

Rysunek 2. HomeCash – program obsługujący system Home Banking Banku Śląskiego S.A.

Źródło: wersja demonstracyjna tegoż programu

Warto też wspomnieć o innej, może mniej znanej propozycji niektórych banków. Jest nią Mobile Home Banking. W tym przypadku urządzeniem odbierającym jest pager posiadany przez klienta banku. Pozwala on na przesyłanie np. informacji o stanie konta, dokonanych wpłatach czy realizację zleceń przelewu o stałych porach dnia. [5]

3.2.3 Internet Banking (WWW Banking)

Wzrastająca od połowy lat dziewięćdziesiątych popularność i dostępność Internetu sprawiły, że sektor bankowy zainteresował się również i tym medium, upatrując w nim łatwy dostęp do rynku detalicznego i indywidualnego klienta. I rzeczywiście, bankowość internetowa, znana także jako Internet Banking, stała się w niedługim czasie nowym, a przy tym tanim kanałem dystrybucyjnym dla wielu banków. Bankowość internetowa na świecie obecnie coraz częściej zastępuje lub uzupełnia dotychczas stosowane rozwiązania – tzw. bankowości domowej (Home Banking), czy też Phone Banking. Kierowana jest głównie do klientów indywidualnych. Home banking pozwala klientowi banku na dostęp do swojego konta bankowego przy użyciu specjalnego oprogramowania, które łącząc się bezpośrednio z serwerem banku przesyła wszelkie niezbędne dane. Internet banking pozwala robić to samo bez użycia specjalnego oprogramowania i potrzeby nawiązywania bezpośredniego połączenia z bankiem – dostęp do konta odbywa się poprzez Internet, za pomocą przeglądarki WWW. Z konta w wirtualnym oddziale banku może korzystać praktycznie każdy kto dysponuje komputerem klasy PC z dostępem do Internetu i zainstalowaną przeglądarką WWW (Netscape Navigator, MS Internet Explorer). Internet Bankig umożliwia, dokonywanie wszystkich klasycznych operacji bankowych, bez wychodzenia z domu i co najważniejsze często taniej, niż w tradycyjny sposób. Transmisja danych jest szyfrowana. Stosowane są różne formy uwierzytelniania klientów (zarówno silne, jak i słabe). Poniżej przedstawiam główną stronę wirtualnego banku Inteligo:

Rysunek 3. Główna strona internetowego banku Inteligo

Źródło: Internet – inteligo.pl [5]

3.2.4 WAP Banking

WAP Banking jest nową usługą wprowadzaną ostatnio przez banki. Usługa ta zapewnia dostęp do operacji bankowych za pośrednictwem telefonu komórkowego GSM wyposażonego w przeglądarkę WAP. Do tej pory pilotażowy program wapowski uruchomił WBK S.A., natomiast zapowiada taką usługę Fortis Bank S.A.

WAP (ang. Wireles Application Protocol) – jest procedurą dostępu do Internetu, przy wykorzystaniu osobistych urządzeń przenośnych, takich jak telefony komórkowe. WAP jest otwartym, globalnym standardem łączności pomiędzy terminalami bezprzewodowymi, a Internetem lub innymi sieciami komputerowymi. Umożliwia on projektowanie nowoczesnych, interakcyjnych, funkcjonujących w czasie rzeczywistym usług bezprzewodowych, takich jak np. zlecenia operacji bankowych.

Posiadając konto w banku (najczęściej jest to to samo konto co w przypadku Internet Bankingu) oraz odpowiednio skonfigurowany telefon z WAP-em użytkownik ma możliwość zarządzania swoim kontem praktycznie z dowolnego miejsca o dowolnym czasie. Możliwości jakie są oferowane w tej usłudze są z reguły nieco skromniejsze od tych oferowanych w Internet Bankingu. [3], [5]

3.2.5 SMS Banking

System ten oferuje przede wszystkim bierny dostęp do rachunków bankowych. Po każdej operacji wykonanej na danym koncie bank wysyła informację tekstową do klienta, informującą go o dokonanej transakcji i aktualnym stanie konta. Banki przyjmują jedynie dyspozycje z uaktywnionych przez klienta numerów telefonów komórkowych.

Natomiast spotykany jest także aktywny dostęp do rachunku tą drogą (mało rozpowszechniony). A mianowicie, wysyłając do banku krótkie wiadomości tekstowe, o z góry ustalonej treści, można dokonywać prostych operacji bankowych takich jak składanie przelewu na określony wcześniej rachunek czy zakładanie lokat. [3]

3.2.6 E-mail Banking

Spotykane są dwie odmiany E-mail Bankingu. Pierwsza z nich ma bierny charakter. Klient posiada na serwerze bankowym skrzynkę poczty elektronicznej. Na koniec każdego dnia bank wysyła na tę skrzynkę informację, informującą użytkownika systemu o dokonanych tego dnia transakcjach i aktualnym stanie konta (oczywiście jeżeli danego dnia nie została wykonana żadna operacji e-mail nie jest w ogóle wysyłany).

Natomiast drugą oferowaną formą E-mail Bankingu (aktywną), jest usługa EmailMoney, choć faktycznie jest ona odmianą WWW lub WAP Bankingu. Umożliwia ona dokonywanie przelewów. Aby skorzystać z tej usługi nie trzeba znać numeru rachunku odbiorcy, wystarczy adres jego poczty elektronicznej. W celu dokonania takiego przelewów na stronach internetowych banku podajemy adres e-mail odbiorcy, kwotę jaką chcemy mu przesłać oraz pytanie i odpowiedź dla celów weryfikacyjnych. Nadawca takiego przekazu dostaje od banku powiadomienie o nim na swoją skrzynkę pocztową. Następnie loguje się na witrynie banku w celu podania odpowiedzi na zadane pytanie, a gdy się wszystko zgadza podaje numer rachunku bankowego, na który mają być przelane środki pieniężne.

3.2.7 Telegazeta

Jest to mało rozpowszechniony kanał i bardzo rzadko spotykany. Telegazeta umożliwia wyłącznie bierny dostęp do rachunku bankowego. Udostępnia klientowi informacje o stanie jego środków pieniężnych na rachunku bankowym. W Polsce kanał ten funkcjonuje jedynie w Invest Banku za pośrednictwem dekodera Polsatu. [2]

3.2.8 Bankomaty

Bankomaty są obecnie jedną z najbardziej rozpowszechnionych dróg komunikacji klienta z bankiem. Stały się kolejnym środkiem ku zwiększeniu komfortu realizacji operacji przez klienta. Bankomat pozwala na sprawdzanie stanu konta, wykonywanie operacji bezgotówkowych i pobieranie pieniędzy z rachunku za pomocą, udostępnionej w ramach rachunku, karty płatniczej/bankomatowej. Aby wykonać operację należy zwykle podać czterocyfrowy kod PIN. Obecnie bankomaty oplatają cały świat coraz gęstszą siecią pozwalając na dokonanie transakcji prawie w każdym miejscuna świecie, przez 24 godziny na dobę. W niedalekiej przyszłości bankomaty mogą zastąpić kioski multimedialne, przystosowane m. in. do wypłaty gotówki.K

Kiosk multimedialny to terminal informacyjny z wbudowanym komputerem wyposażonym w ekran dotykowy. Klient w prosty i intuicyjny sposób, poprzez dotyk pozycji na monitorze może korzystać z prezentacji multimedialnej w której wyczerpująca informacja współgra z ruchomym obrazem, muzyką, głosem lektora i oprawą graficzną. Prezentacja multimedialna oprowadza klienta po firmie (banku), pomaga mu dokonać wyboru, wykonać proste operacje, informuje o usługach, promocji i produktach firmy, oszczędza czas klienta i pracowników, potrafi wzbudzić jego zainteresowanie poprzez kontakt z nowymi mediami. [2], [3], [9]

3.3 Sposoby komunikacji – podsumowanie

W najbliższych latach prawdopodobnie pojawią się jeszcze nowe kanały komunikacji z bankiem, np. zarządzanie rachunkiem przy wykorzystaniu UMTS – telefonii komórkowej trzeciej generacji. Jednak przede wszystkim będziemy obserwować transformacje obecnych sposobów komunikacji tj. ich przystosowania do nowych, przyszłościowych usług. Na przykład bankomaty będą obsługiwać o wiele więcej funkcji niż obecnie – przelewy, zasilanie innych kart, przekształcą się w kioski multimedialne.

Liczba użytkowników kanałów internetowych, będzie rosła wraz z postępującą informatyzacją społeczeństwa. Wraz ze wzrostem dostępności usług internetowych i obniżaniem kosztów korzystania z nich będzie dodatkowo wzrastało zainteresowanie internetowymi kanałami dostępu do rachunku bankowego. Prawdopodobnie wzrośnie znaczenie SMS Banking oraz Email Banking, obecnie prawie w ogóle nie wykorzystywanych. Natomiast zdecydowanie największy wzrost obserwować będzie się w telefonii komórkowej, jednak z czasem telefonię GSM będzie wypierać telefonia komórkowa trzeciej generacji (UMTS), co może powstrzymać rozwój WAP Bankingu (stopniowo wypierany będzie przez bardziej zaawansowane technologicznie kanały UMTS).

Utworzenia banku spółdzielczego

5/5 - (1 vote)

Wstęp

Banki spółdzielcze stanowią istotny element systemu finansowego, szczególnie w kontekście rozwoju lokalnych społeczności oraz wspierania sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Istota działania banków spółdzielczych opiera się na zasadzie wzajemności oraz współpracy członków, co odróżnia je od tradycyjnych instytucji bankowych nastawionych głównie na maksymalizację zysku. Celem tego artykułu jest szczegółowe omówienie procesu tworzenia banku spółdzielczego, z uwzględnieniem aspektów prawnych, organizacyjnych, ekonomicznych oraz społecznych, które warunkują skuteczność i stabilność tego typu instytucji.

Według prawa bankowego utworzenia banku spółdzielczego następuje na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Bankowego z zachowaniem trybu określonego przepisami ustawy – Prawo spółdzielcze za zgodą Prezesa NBP w uzgodnieniu z Ministrem Finansów, na wniosek założycieli. Natomiast bank w formie spółki akcyjnej może być utworzony na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Bankowego, wydanego w uzgodnieniu z Ministrem Finansów, z zachowaniem trybu określonego w przepisach Kodeksu handlowego o spółkach akcyjnych. Założycielami banku w formie spółki akcyjnej mogą być osoby prawne i osoby fizyczne, z tym że założycieli nie może być mniej niż trzech. Art. 22 prawa bankowego stanowi, że funkcję organu nadzoru banku w formie spółki akcyjnej pełni rada nadzorcza, składająca się co najmniej z pięciu osób wybieranych przez walne zgromadzenia akcjonariuszy. Zarząd banku składa się co najmniej z trzech osób. Powołanie dwóch członków zarządu, w tym prezesa, następuje za zgodą Komisji Nadzoru Bankowego. Z wnioskiem o wyrażenie zgody występuje rada nadzorcza. Bank w formie spółki akcyjnej może być utworzony również przez osoby zagraniczne albo z udziałem osób zagranicznych. Statut banku w formie spółki akcyjnej ustalają założyciele banku.

Charakterystyka banku spółdzielczego

Banki spółdzielcze są specyficznymi instytucjami finansowymi, które różnią się od komercyjnych banków przede wszystkim swoją strukturą własnościową oraz misją. Banki spółdzielcze są własnością swoich członków, którzy są jednocześnie ich klientami. Każdy członek banku posiada prawo głosu, co zapewnia demokratyczny charakter zarządzania instytucją. Banki te działają na zasadzie non-profit, co oznacza, że zyski są reinwestowane w rozwój banku, zaspokajanie potrzeb członków oraz wspieranie lokalnych społeczności.

Podstawy prawne i regulacje

Proces tworzenia banku spółdzielczego w Polsce regulowany jest przez szereg aktów prawnych, w tym Ustawę o spółdzielniach oraz Ustawę o funkcjonowaniu banków spółdzielczych i ich zrzeszeń. Kluczowym dokumentem jest również statut banku, który określa zasady jego funkcjonowania, w tym cele, strukturę organizacyjną, prawa i obowiązki członków oraz sposób zarządzania. Ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz inne przepisy dotyczące nadzoru bankowego są także istotne w kontekście zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa działalności banków spółdzielczych.

W celu założenia banku spółdzielczego konieczne jest złożenie wniosku o rejestrację spółdzielni do Krajowego Rejestru Sądowego. Niezbędne jest również uzyskanie zgody Komisji Nadzoru Finansowego (KNF), która ocenia m.in. adekwatność kapitałową, zdolność zarządzania ryzykiem oraz zgodność działalności banku z przepisami prawa.

Proces organizacyjny

Założenie banku spółdzielczego wymaga starannego planowania oraz zaangażowania zarówno kapitałowego, jak i ludzkiego. Proces ten można podzielić na kilka kluczowych etapów.

Na początku należy zgromadzić grupę założycieli, którzy będą odpowiedzialni za opracowanie koncepcji działania banku, przygotowanie statutu oraz zebranie odpowiedniego kapitału zakładowego. Minimalny kapitał zakładowy, wymagany do założenia banku spółdzielczego w Polsce, wynosi obecnie 1 milion euro, co ma na celu zapewnienie odpowiedniej stabilności finansowej nowo powstałej instytucji.

Kolejnym krokiem jest opracowanie biznesplanu, który powinien uwzględniać analizę rynku, strategię pozyskiwania klientów, ofertę produktową oraz plan finansowy. Biznesplan jest nie tylko narzędziem wewnętrznym, ale również dokumentem, który musi być przedłożony Komisji Nadzoru Finansowego w ramach procesu uzyskiwania licencji na działalność bankową.

Finansowanie i kapitał początkowy

Kapitał początkowy banku spółdzielczego może pochodzić z różnych źródeł. Najczęściej są to wkłady założycieli, którzy stają się pierwszymi członkami spółdzielni. Dodatkowo, bank może pozyskiwać kapitał poprzez emisję udziałów, które mogą być nabywane przez nowych członków. Ważne jest, aby kapitał był odpowiednio zdywersyfikowany, co pozwoli na uniknięcie nadmiernego ryzyka związanego z zależnością od pojedynczego inwestora.

Zgromadzony kapitał powinien być wystarczający nie tylko na pokrycie kosztów założenia banku, ale również na zapewnienie odpowiedniej płynności finansowej w początkowym okresie działalności. Warto zwrócić uwagę na fakt, że banki spółdzielcze, ze względu na swoją specyfikę, mają ograniczone możliwości pozyskiwania kapitału z zewnętrznych źródeł, takich jak emisja akcji czy obligacji, co sprawia, że kluczowe znaczenie ma odpowiednie zarządzanie kapitałem początkowym.

Strategia marketingowa i pozyskiwanie klientów

Sukces banku spółdzielczego w dużej mierze zależy od skuteczności strategii marketingowej oraz zdolności do pozyskiwania nowych członków. Warto zatem opracować ofertę, która będzie atrakcyjna dla potencjalnych klientów, z uwzględnieniem ich potrzeb i oczekiwań. Banki spółdzielcze często oferują konkurencyjne warunki kredytowania, atrakcyjne lokaty oraz personalizowaną obsługę, co stanowi ich przewagę konkurencyjną w stosunku do większych instytucji finansowych.

Efektywna kampania promocyjna powinna być skierowana przede wszystkim do lokalnych społeczności, małych i średnich przedsiębiorstw oraz rolników, którzy stanowią główną grupę docelową banków spółdzielczych. Warto również rozważyć współpracę z organizacjami społecznymi oraz lokalnymi samorządami, co może przyczynić się do zwiększenia zaufania i wiarygodności nowo powstałej instytucji.

Zarządzanie i struktura organizacyjna

Struktura organizacyjna banku spółdzielczego powinna być dostosowana do jego specyfiki oraz wielkości. Kluczową rolę odgrywa tutaj zarząd, który odpowiada za bieżące zarządzanie bankiem oraz realizację przyjętej strategii. W skład zarządu wchodzą zazwyczaj osoby posiadające doświadczenie w sektorze finansowym, co jest niezbędne do skutecznego zarządzania ryzykiem oraz podejmowania decyzji inwestycyjnych.

Obok zarządu, istotną rolę pełni rada nadzorcza, która sprawuje kontrolę nad działalnością zarządu oraz reprezentuje interesy członków spółdzielni. Ważne jest, aby zarówno zarząd, jak i rada nadzorcza działały zgodnie z zasadami ładu korporacyjnego, co zapewni przejrzystość i odpowiedzialność w podejmowaniu decyzji.

Ryzyka i wyzwania

Działalność banków spółdzielczych wiąże się z wieloma wyzwaniami, które mogą wpłynąć na ich stabilność finansową oraz zdolność do realizacji przyjętej misji. Jednym z głównych ryzyk jest ryzyko kredytowe, związane z możliwością niespłacania zobowiązań przez kredytobiorców. Banki spółdzielcze, ze względu na swoją specyfikę, często udzielają kredytów rolnikom oraz małym przedsiębiorcom, którzy są bardziej narażeni na wahania koniunktury gospodarczej.

Kolejnym wyzwaniem jest ryzyko płynności, które może wynikać z ograniczonej możliwości pozyskiwania kapitału oraz niskiej dywersyfikacji źródeł finansowania. Banki spółdzielcze muszą zatem zwracać szczególną uwagę na zarządzanie płynnością oraz monitorowanie sytuacji finansowej swoich klientów.

W kontekście globalnych wyzwań, takich jak digitalizacja oraz rosnąca konkurencja ze strony fintechów, banki spółdzielcze muszą inwestować w nowoczesne technologie oraz rozwijać swoje usługi cyfrowe. W przeciwnym razie mogą napotkać trudności w utrzymaniu swojej pozycji na rynku oraz przyciąganiu nowych klientów.

Znaczenie społeczno-ekonomiczne banków spółdzielczych

Banki spółdzielcze odgrywają kluczową rolę w rozwoju lokalnych społeczności, przyczyniając się do wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz wspierania przedsiębiorczości. Ich działalność ma również istotny wymiar społeczny, ponieważ banki te często angażują się w różnego rodzaju inicjatywy prospołeczne, takie jak wspieranie lokalnych organizacji pozarządowych, finansowanie projektów edukacyjnych czy działalność charytatywna.

Warto podkreślić, że banki spółdzielcze, działając na zasadach wzajemności oraz zrównoważonego rozwoju, mogą stanowić alternatywę dla tradycyjnych instytucji finansowych, szczególnie w kontekście rosnącego znaczenia odpowiedzialności społecznej biznesu oraz zrównoważonego rozwoju.

Podsumowanie

Tworzenie banku spółdzielczego jest procesem złożonym i wymagającym, który wymaga nie tylko odpowiedniego przygotowania kapitałowego i organizacyjnego, ale również zaangażowania ze strony założycieli oraz przyszłych członków. Banki spółdzielcze, dzięki swojej unikalnej strukturze oraz misji, mogą odgrywać ważną rolę w rozwoju lokalnych społeczności oraz wspieraniu sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Jednakże, aby odnieść sukces, konieczne jest skuteczne zarządzanie ryzykiem, inwestowanie w nowoczesne technologie oraz utrzymanie bliskich relacji z członkami i klientami banku. W dobie dynamicznych zmian na rynku finansowym, banki spółdzielcze muszą być elastyczne i gotowe do adaptacji, aby sprostać nowym wyzwaniom i kontynuować swoją misję na rzecz lokalnych społeczności.

Zagraniczne operacje rozliczeniowe

5/5 - (1 vote)

FORMY ROZLICZEŃ DEWIZOWYCH

Czeki

Czek w obrotach zagranicznych jest zleceniem udzielonym na specjalnym formularzu zagranicznemu bankowi przez bank krajowy z poleceniem wypłacenia określonej kwoty pieniężnej okazicielowi czeku lub oznaczonej w nim osobie. Sprawy związane z formą czeku, sposobem wystawiania itp. Są regulowane przepisami prawa czekowego. Przepisy prawa czekowego zawarte są w ustawie z dnia 28 kwietnia 1936 r. Wystawca czeku musi mieć w banku środki lub wolną marżę kredytu i tylko do tej wysokości wolno mu wystawić czek. Pokrycie dla wystawionego czeku powinno znajdować się na rachunku bankowym przez co najmniej 10 dni, będących okresem ważności czeku. W tym czasie otrzymujący czek powinien go przedstawić do realizacji.

Czeki można podzielić na: bankierskie, skarbowe i podróżnicze.

W rozliczeniach zagranicznych czeki używane są w ruchu turystycznym i do regulowania mniejszych płatności. W polskiej praktyce bankowej występują najczęściej czeki bankierskie i podróżnicze. Zagraniczny czek bankierski jest wystawiany przez bank (zagraniczny), który poleca innemu bankowi (krajowemu) wypłacenie określonej kwoty pieniędzy osobie wskazanej w tekście tego dokumentu. Odwrotnie – banki krajowe wystawiają czeki na banki zagraniczne (korespondentów). Czeki podróżnicze (ang. traveller’s cheque) emitują banki, instytucje finansowe, a także wielkie biura podróży. Mają one inna formę, gdyż są emitowane na drukowanych formularzach na okrągłe kwoty o różnym nominale. Podróżni nabywając te czeki umieszczają na nich wzór podpisu, a w momencie realizacji podpisują czek powtórnie. W ostatnich latach czeki podróżnicze są wypierane przez wygodniejsze w użyciu karty kredytowo-płatnicze.

Weksle

Weksel , jest papierem wartościowym sporządzanym w formie przyjętej przez przepisy prawa wekslowego. Polskie prawo wekslowe zawarte jest w przepisach ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r.

Występują 2 rodzaje weksli:

  • weksel własny (sola weksel) – jest to dokument, w którym wystawca zobowiązuje się do zapłaty określonej kwoty;
  • weksel trasowany – jest to dokument, w którym wystawca zleca drugiej osobie zapłacenie określonej kwoty.

Weksel trasowany (trata), pełni ważną rolę w obrotach zagranicznych. W funkcji płatniczej, dzięki temu, że istnieje możliwość przenoszenia praw wekslowych z jednej osoby na drugą (w formie indosu zwanej również żyrem), może on być traktowany jako forma rozliczeń, ale jego rola jest znacznie większa, gdyż pełni równocześnie funkcję kredytową. Wystawiany w obcej walucie jest dewizą poszukiwaną na rynkach zagranicznych i krajowych.

W obrotach zagranicznych weksle występują w krótkoterminowych transakcjach kredytowych, a typowy przebieg operacji jest następujący:

  1. eksporter otrzymuje za dostarczony towar tratę zaakceptowaną przez importera (nazywaną wówczas także akceptem) lub jego własny weksel (sola);
  2. eksporter zazwyczaj dyskontuje otrzymany weksel w banku i otrzymuje należność pomniejszoną przez bank o odsetki dyskonta;
  3. bank, który zdyskontował weksel, może go odstąpić w formie dewizy lub przedstawić importerowi do wykupienia w terminie płatności za pośrednictwem banku korespondenta.

Eksporter może domagać się dodatkowego zabezpieczenia należności w formie poręki wekslowej (awalu).

Forfaiting

Transakcje forfaitingowe stanowią szczególną formę nabycia wierzytelności przez Bank. Polegają na nabyciu przez Bank należności terminowych powstałych w rezultacie eksportu towarów i usług z wyłączeniem prawa regresu wobec odstępującego wierzytelność. Oznacza to, że nawet jeśli przejęte przez Bank należności nie zostaną uregulowane przez dłużnika w danym terminie, to Bank nie stosuje roszczenia zwrotnego względem zbywcy wierzytelności. Jest to dla Klienta sprzedającego wierzytelność niewątpliwą zaletą, gdyż pozbywa się ryzyka związanego z niewypłacalnością dłużnika. Przedmiotem forfaitingu są wierzytelności pieniężne, wymagalne i nieprzedawnione , istniejące lub przyszłe z tytułu umów sprzedaży, dostawy towarów lub wykonania usługi w obrocie z zagranicą. Przedmiotem forfaitingu mogą być również wierzytelności w walutach wymienialnych. Partnerowi zagranicznemu mogą być zaoferowane dłuższe terminy zapłaty za dostarczony towar, co może mieć wpływ na zwiększenie obrotów handlowych. przedsiębiorstwa zdobywając wierzytelności terminowe poprawiają płynność i zdolność płatniczą podwyższając w ten sposób wiarygodność kredytową. Termin płatności wierzytelności przyjmowanych przez Bank do forfaitingu nie może przekraczać 18 miesięcy od daty podpisania umowy.

Polecenie wypłaty

Najprostszą i coraz częściej stosowaną formą rozliczeń międzynarodowych są polecenia wypłaty wykonywane techniką teletransmisji (mogą one także być dalekopisowe, telegraficzne lub listowne).

Polecenie wypłaty wydaje bankowi jego Klient lub bank korespondent. Polega ono na wypłaceniu kwoty pieniężnej pochodzącej ze środków wpłaconych bankowi lub w ciężar rachunku zleceniodawcy w jego banku, bądź zapisanej na rachunek banku wykonawcy przez bank zlecający wypłatę. Dokument polecenia wypłaty może być uzależniony od spełnienia pewnych warunków.

Inkaso

Inkaso jest szeroko stosowaną formą rozliczeń w obrotach zagranicznych i usługą świadczoną przez banki. Polega ono na pobraniu (zainkasowaniu) przez bank należności Klienta lub zabezpieczeniu jej przyszłej zapłaty w zamian za wydanie dokumentów powierzonych przez niego bankowi. Bank wydaje dokumenty po zainkasowaniu należności lub po zabezpieczeniu zapłaty np. w postaci akceptowania weksla trasowanego, dostarczenia gwarancji itp. Rzadko spotykaną formą inkasa może być wydanie dokumentu franco, bez jakichkolwiek warunków.

Przedmiotem inkasa mogą być dokumenty handlowe potwierdzające dostawy towarów lub świadczenie usług albo dokumenty finansowe w postaci czeków, weksli czy uszkodzonych banknotów. W zależności od rodzaju inkasowanych dokumentów rozróżnia się inkaso dokumentowe oraz finansowe. W zależności od tego, czy zapłata za inkasowane dokumenty następuje równocześnie z ich wydaniem, czy po upływie określonego terminu, rozróżnia się inkaso a vista (kasowe) lub terminowe. W zależności natomiast od rodzaju transakcji występuje inkaso importowe lub eksportowe.

W typowej operacji inkasowej występują:

  • podawca (eksporter) składający w banku zlecenie inkasowe z załączonymi dokumentami towarowymi;
  • bank podawcy (eksportera) przyjmujący od podawcy dokumenty i przesyłający je z własnym zleceniem inkasowym do zagranicznego banku pośredniczącego;
  • bank pośredniczący, będący bankiem płatnika w kraju płatnika, który wydaje mu dokumenty po zainkasowaniu należności lub spełnieniu przez płatnika innych warunków zawartych w zleceniu inkasowym;
  • płatnik (importer) wykupujący inkasowane dokumenty.

Do obowiązków banku pośredniczącego należy prawidłowe i staranne wykonanie otrzymanego zlecenia. Bank pośredniczący niezwłocznie zawiadamia płatnika o otrzymaniu dokumentów inkasowych. Do zawiadomienia dołącza jeden egzemplarz faktury, ewentualnie łącznie z tratą do zaakceptowania, jeśli zlecenie inkasowe przewiduje taką formę zapłaty. Płatnik zleca swemu bankowi dokonanie zapłaty lub akceptuje przesłaną mu tratę. Płatnik może odmówić zapłaty podając przyczyny odmowy. O odmowie zapłaty lub o warunkach, od których uzależnia on zapłatę czy akceptowanie weksla, bank pośredniczący informuje bank podawcy, oczekując dalszych instrukcji.

Przedmiotem inkasa dokumentowego są dokumenty handlowe, nadające ich posiadaczowi uprawnienia do otrzymania towaru, takie jak dokumenty przewozowe, ubezpieczeniowe i faktury. Bank płatnika nie jest obowiązany do opiekowania się towarem przed przyjęciem go przez importera, chyba że taki obowiązek nakłada przyjęte przez niego zlecenie inkasowe. Jednak w praktyce banki dbają o interesy Klientów i zawiadamiają ich o zagrożeniach wykrytych podczas wykonywania zlecenia.

Inkaso dokumentowe jest korzystniejszą formą rozliczeń dla importera niż dla eksportera. Nadaje się do rozliczeń między znającymi się kontrahentami.

Akredytywa dokumentowa

Akredytywa dokumentowa jest zobowiązaniem banku importera do uregulowania eksporterowi należności w zamian za złożenie dokumentów reprezentujących towar. Mimo, że bank otwiera akredytywę w związku z umową kupna-sprzedaży, jest ona jego zobowiązaniem samoistnym i niezależnym od tej umowy. Banki