Kredyt jako źródło finansowania

5/5 - (2 votes)

Przedsiębiorcy finansują swoją działalność pozyskując kapitał z różnych źródeł. Kapitał, jakim dysponuje przedsiębiorca na finansowanie majątku i rozwój firmy, dzielimy na kapitał własny i dług.

Kapitał własny można pozyskać zarówno ze źródeł wewnętrznych, do których zalicza się np. zatrzymanie całości lub części zysków spółki, jak i ze źródeł zewnętrznych, takich jak wpływy z emisji akcji czy podwyższenia akcji.

Kapitał zagraniczny pozyskiwany jest wyłącznie ze źródeł zewnętrznych. Głównymi źródłami kapitału zagranicznego są kredyty bankowe i korporacyjne, a także wpływy z emisji wierzytelności i leasingów finansowych.

Do podstawowych obcych źródeł finansowanie celów gospodarczych należy przede wszystkim kredyt zaciągany w banku, na określonych warunkach oprocentowania i spłaty. Ogromna większość obecnie funkcjonujących przedsiębiorstw, z obcych źródeł finansuje również działalność bieżącą, co wynika ze stosunkowo niskiego poziomu funduszy własnych.[1]

Warunkiem uzyskania kredytu jest posiadanie przez kredytobiorcę zdolności kredytowej, rozumianej jako zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w umownych terminach. Ocena zdolności kredytowej dotyczy nie tylko bieżącej sytuacji majątkowej kredytobiorcy, ale także jego przyszłej działalności gospodarczej i jej wyników.

Źródła pozyskiwania kapitału można podzielić na jedną z dwóch grup:

  1. Finansowanie wewnętrzne.
  2. Pożyczanie.

Małe i średnie firmy to organizacje biznesowe, których kapitał własny jest niewystarczający do dynamicznego rozwoju. W takich przypadkach mogą im pomóc instytucje finansowe, takie jak banki, które oferują atrakcyjną pożyczkę. Do tej pory dostrzegały je tylko duże korporacje, a pozostałe uważały za inwestycje zbyt ryzykowne. Ale od pewnego czasu uwagę przyciągają także małe i średnie firmy. Podstawą udzielenia przez bank takiej pomocy finansowej jest badanie zdolności kredytowej firmy.

Kredyt bankowy jest jednym z najczęściej wykorzystywanych zewnętrznych źródeł finansowania przedsiębiorstw. Jego znaczenie wynika przede wszystkim z możliwości pozyskania kapitału bez konieczności angażowania dodatkowych środków własnych właścicieli przedsiębiorstwa. Firma może dzięki temu finansować zarówno działalność bieżącą, jak i przedsięwzięcia inwestycyjne, których realizacja wyłącznie z wykorzystaniem własnych zasobów finansowych byłaby niemożliwa albo znacznie przesunięta w czasie.

Podstawową cechą kredytu jest jego zwrotny charakter. Przedsiębiorstwo otrzymuje od banku określoną kwotę środków pieniężnych i zobowiązuje się do jej zwrotu w terminie oraz na warunkach ustalonych w umowie kredytowej. Oprócz spłaty kapitału kredytobiorca ponosi również koszt korzystania z finansowania, przede wszystkim w postaci odsetek, a często także prowizji i innych opłat związanych z obsługą kredytu. Z tego względu decyzja o zaciągnięciu zobowiązania powinna być poprzedzona oceną, czy przyszłe korzyści wynikające z wykorzystania pozyskanych środków będą większe od kosztów finansowania.

Przedsiębiorstwa korzystają z kredytów z wielu powodów. Jednym z najważniejszych jest niedopasowanie w czasie wpływów i wydatków. Nawet przedsiębiorstwo osiągające zysk może okresowo nie posiadać wystarczającej ilości gotówki na terminowe regulowanie zobowiązań. Sprzedaż może być realizowana z odroczonym terminem płatności, podczas gdy wynagrodzenia pracowników, podatki, składki, dostawy materiałów czy inne koszty wymagają bieżącego finansowania. Kredyt pozwala wówczas uzupełnić przejściowy niedobór środków pieniężnych.

Szczególnie istotne jest to w przedsiębiorstwach charakteryzujących się sezonowością działalności. Firma może ponosić znaczące koszty przed rozpoczęciem okresu największej sprzedaży, natomiast wpływy pojawiają się dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach. W takiej sytuacji kredyt obrotowy pozwala sfinansować zapasy, zakup surowców, przygotowanie produkcji czy zatrudnienie dodatkowych pracowników do czasu uzyskania przychodów ze sprzedaży.

Kredyt obrotowy jest więc przede wszystkim instrumentem służącym finansowaniu bieżącej działalności przedsiębiorstwa. Może być przeznaczony między innymi na zakup materiałów, towarów, pokrycie kosztów produkcji czy uregulowanie krótkoterminowych zobowiązań. Jego konstrukcja może być dostosowana do charakteru działalności prowadzonej przez kredytobiorcę. W niektórych przypadkach przedsiębiorstwo otrzymuje określoną kwotę jednorazowo, w innych może korzystać z przyznanego limitu w rachunku bieżącym.

Kredyt w rachunku bieżącym pozwala przedsiębiorstwu wykorzystywać środki do określonego limitu w zależności od aktualnych potrzeb. Wpływy pojawiające się na rachunku zmniejszają zadłużenie, natomiast kolejne wydatki mogą ponownie prowadzić do jego wykorzystania. Rozwiązanie takie zwiększa elastyczność zarządzania płynnością finansową, ponieważ firma nie musi każdorazowo występować o nowy kredyt przy pojawieniu się przejściowego niedoboru środków.

Inną funkcję pełnią kredyty inwestycyjne. Są one wykorzystywane do finansowania przedsięwzięć związanych z rozwojem przedsiębiorstwa i zwiększaniem jego potencjału gospodarczego. Środki mogą być przeznaczone między innymi na zakup maszyn i urządzeń, budowę lub rozbudowę zakładu, zakup nieruchomości, modernizację procesu produkcyjnego, wdrażanie nowych technologii czy tworzenie nowych linii produkcyjnych.

Kredyt inwestycyjny pozwala przyspieszyć realizację przedsięwzięcia. Przedsiębiorstwo, które chciałoby finansować inwestycję wyłącznie z zatrzymanych zysków, mogłoby potrzebować wielu lat na zgromadzenie odpowiedniego kapitału. W tym czasie warunki rynkowe mogą się zmienić, a konkurenci mogą zająć atrakcyjną część rynku. Zewnętrzne finansowanie pozwala przeprowadzić inwestycję wcześniej i rozpocząć osiąganie korzyści ekonomicznych jeszcze przed zgromadzeniem pełnej wartości przedsięwzięcia ze środków własnych.

Korzystanie z kredytu inwestycyjnego jest ekonomicznie uzasadnione przede wszystkim wtedy, gdy przedsięwzięcie ma przynieść stopę zwrotu pozwalającą pokryć koszt zadłużenia i pozostawić przedsiębiorstwu dodatkową korzyść. Jeżeli inwestycja przynosi efekty mniejsze niż koszt finansowania, wykorzystanie kredytu może pogarszać sytuację firmy zamiast ją poprawiać.

Dlatego decyzja o finansowaniu inwestycji kredytem powinna być poprzedzona odpowiednią analizą. Przedsiębiorstwo powinno określić przewidywaną wartość nakładów, planowane przychody, koszty eksploatacji, okres zwrotu oraz zdolność przedsięwzięcia do generowania przepływów pieniężnych. Szczególnie ważne jest przygotowanie realistycznych prognoz, uwzględniających również możliwość wystąpienia mniej korzystnych warunków rynkowych.

Bank dokonuje podobnej oceny z własnego punktu widzenia. Udzielając kredytu inwestycyjnego, chce ustalić, czy przedsięwzięcie ma realną szansę na powodzenie, a przedsiębiorstwo będzie zdolne do regulowania rat nawet wtedy, gdy pierwotne założenia nie zostaną w pełni osiągnięte. Im większa wartość kredytu i dłuższy okres spłaty, tym większe znaczenie ma analiza przyszłej sytuacji kredytobiorcy.

Podstawowym warunkiem uzyskania finansowania pozostaje zdolność kredytowa. Nie należy jej utożsamiać wyłącznie z posiadaniem majątku. Przedsiębiorstwo może dysponować nieruchomościami i wartościowymi urządzeniami, a jednocześnie mieć poważne problemy z bieżącą płynnością. Z punktu widzenia banku najważniejsze jest ustalenie, czy firma będzie generowała środki pieniężne wystarczające do obsługi zobowiązania.

Analiza zdolności kredytowej obejmuje więc zarówno dane historyczne, jak i prognozy dotyczące przyszłości. Bank może analizować bilans, rachunek zysków i strat, przepływy pieniężne, poziom zadłużenia oraz wskaźniki płynności i rentowności. Ważna jest także historia wcześniejszej współpracy z instytucjami finansowymi oraz sposób regulowania dotychczasowych zobowiązań.

Ocena przedsiębiorstwa nie ogranicza się jednak do liczb. Istotne są również czynniki jakościowe, takie jak doświadczenie osób zarządzających, pozycja firmy na rynku, struktura klientów, zależność od najważniejszych odbiorców i dostawców, poziom konkurencji czy perspektywy rozwoju branży. Przedsiębiorstwo posiadające dobre wyniki finansowe może zostać ocenione ostrożniej, jeżeli funkcjonuje w sektorze narażonym na gwałtowne zmiany albo znaczną niepewność.

W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw uzyskanie kredytu może być trudniejsze niż dla dużych podmiotów. Mniejsze firmy często posiadają krótszą historię działalności, mniej rozbudowany majątek oraz niższą wartość kapitałów własnych. Mogą być również bardziej zależne od niewielkiej grupy odbiorców albo od sytuacji jednego lokalnego rynku. Wszystkie te elementy zwiększają poziom ryzyka ocenianego przez bank.

Jednocześnie właśnie małe i średnie przedsiębiorstwa często w największym stopniu potrzebują finansowania zewnętrznego. Ograniczone zasoby własne utrudniają im samodzielne finansowanie rozwoju, natomiast emisja akcji czy obligacji zazwyczaj nie jest dla nich równie łatwo dostępna jak dla dużych przedsiębiorstw. Kredyt bankowy staje się więc jednym z podstawowych instrumentów umożliwiających prowadzenie inwestycji i finansowanie bieżących potrzeb.

Dostęp do kredytu zależy także od możliwości przedstawienia odpowiedniego zabezpieczenia. Bank może wymagać hipoteki, zastawu, poręczenia, gwarancji, cesji wierzytelności albo innych form zabezpieczenia. Ich zadaniem jest ograniczenie potencjalnej straty banku w przypadku niewypłacalności przedsiębiorstwa.

Zabezpieczenie nie powinno jednak zastępować zdolności kredytowej. Bank jest przede wszystkim zainteresowany terminową spłatą kredytu z dochodów generowanych przez przedsiębiorstwo. Dochodzenie należności z majątku kredytobiorcy jest rozwiązaniem stosowanym dopiero wtedy, gdy normalna obsługa zobowiązania przestaje być możliwa.

Jedną z podstawowych zalet kredytu jako źródła finansowania jest możliwość zachowania kontroli właścicielskiej nad przedsiębiorstwem. Pozyskanie dodatkowego kapitału poprzez dopuszczenie nowych wspólników lub emisję akcji może prowadzić do zmiany struktury własnościowej i zmniejszenia udziału dotychczasowych właścicieli. Kredyt nie powoduje takiego skutku. Bank nie staje się współwłaścicielem firmy wyłącznie dlatego, że udzielił jej finansowania.

Przedsiębiorstwo może więc rozwijać działalność przy wykorzystaniu obcego kapitału bez konieczności dzielenia się prawami właścicielskimi oraz częścią przyszłych zysków w sposób charakterystyczny dla kapitału udziałowego. W zamian zobowiązuje się jednak do systematycznej spłaty rat i ponoszenia kosztów finansowania bez względu na aktualny poziom osiąganego wyniku finansowego.

Jest to jednocześnie jedna z podstawowych wad kredytu. Zobowiązanie wymaga obsługi również wtedy, gdy sytuacja przedsiębiorstwa się pogarsza. Właściciel kapitału własnego ponosi ryzyko razem z firmą i może nie otrzymać dywidendy w okresie słabszych wyników. Bank oczekuje natomiast spłaty zgodnie z umową. Brak odpowiednich przepływów pieniężnych może szybko prowadzić do problemów z płynnością.

Szczególne zagrożenie pojawia się wtedy, gdy przedsiębiorstwo finansuje zbyt dużą część działalności długiem. Wzrost zadłużenia może zwiększać rentowność kapitałów własnych w okresie dobrej koniunktury, ale jednocześnie podnosi ryzyko finansowe. Firma staje się bardziej wrażliwa na spadek sprzedaży, wzrost kosztów, opóźnienia w płatnościach klientów czy wzrost oprocentowania kredytów.

Dlatego istotne znaczenie ma zachowanie właściwej struktury finansowania. Nie istnieje jeden poziom zadłużenia odpowiedni dla wszystkich przedsiębiorstw. Możliwości wykorzystania długu zależą między innymi od branży, stabilności przychodów, wartości majątku, okresu działalności oraz charakteru planowanych inwestycji.

Przedsiębiorstwo osiągające regularne i przewidywalne przepływy pieniężne może zazwyczaj pozwolić sobie na większe zadłużenie niż firma działająca na rynku charakteryzującym się dużymi wahaniami sprzedaży. Podobnie przedsiębiorstwo posiadające znaczny majątek trwały może mieć większe możliwości zabezpieczenia kredytów niż firma, której podstawowym zasobem jest wiedza pracowników.

Na atrakcyjność kredytu wpływa również jego cena. Koszt finansowania zależy między innymi od poziomu stóp procentowych, sytuacji kredytobiorcy, okresu spłaty, rodzaju produktu, zabezpieczenia oraz polityki konkretnego banku. Przedsiębiorca powinien uwzględniać nie tylko wysokość nominalnego oprocentowania, ale również wszystkie dodatkowe koszty.

W praktyce znaczenie mogą mieć prowizje za udzielenie kredytu, opłaty związane z jego obsługą, koszty ustanowienia zabezpieczeń, wyceny nieruchomości, ubezpieczeń czy innych wymaganych czynności. Dopiero łączne uwzględnienie tych elementów pozwala prawidłowo porównać koszt różnych możliwości finansowania.

Kredyt należy także porównywać z alternatywnymi źródłami kapitału. Przedsiębiorstwo może finansować majątek poprzez leasing, kredyt kupiecki, emisję papierów wartościowych, faktoring, wniesienie dodatkowego kapitału przez właścicieli czy zatrzymanie wypracowanego zysku. Każde z tych rozwiązań ma inne konsekwencje dotyczące kosztu, ryzyka, płynności i struktury kapitałowej.

Przykładowo leasing może być atrakcyjny w przypadku finansowania środków trwałych, gdy przedsiębiorstwo chce użytkować określony składnik majątku bez konieczności jego natychmiastowego zakupu. Kredyt bankowy może natomiast zapewniać większą swobodę w wykorzystaniu pozyskanych środków, zwłaszcza jeżeli finansowanie nie jest ściśle związane z jednym konkretnym aktywem.

Kredyt kupiecki pozwala z kolei odroczyć termin zapłaty dostawcy. W przedsiębiorstwach prowadzących regularną wymianę handlową może być ważnym źródłem krótkoterminowego finansowania. Jego dostępność zależy jednak od relacji pomiędzy kontrahentami oraz warunków oferowanych przez dostawcę.

W praktyce przedsiębiorstwa bardzo często korzystają jednocześnie z kilku źródeł finansowania. Część potrzeb pokrywają kapitałem własnym, część kredytem bankowym, a część leasingiem lub kredytem kupieckim. Takie rozwiązanie pozwala dopasować rodzaj kapitału do charakteru finansowanego składnika majątku.

Istotne znaczenie ma również zasada zgodności terminowej finansowania. Aktywa długoterminowe, takie jak nieruchomości, maszyny czy linie technologiczne, powinny być zasadniczo finansowane kapitałem o odpowiednio długim terminie. Finansowanie wieloletniej inwestycji krótkoterminowym kredytem może prowadzić do powstania problemów, jeżeli przedsiębiorstwo będzie zmuszone do szybkiej spłaty zadłużenia zanim inwestycja zacznie przynosić pełne efekty ekonomiczne.

Kredyty krótkoterminowe są natomiast bardziej odpowiednie do finansowania bieżącego kapitału obrotowego. Mogą służyć do pokrywania czasowych niedoborów gotówki, finansowania sezonowego wzrostu zapasów czy należności. Dopasowanie okresu finansowania do okresu wykorzystania środków zmniejsza ryzyko utraty płynności.

Kredyt może więc pełnić kilka funkcji w przedsiębiorstwie. Pozwala utrzymać ciągłość działalności, finansować wzrost sprzedaży, realizować inwestycje, modernizować majątek oraz reagować na pojawiające się możliwości rynkowe. Odpowiednio wykorzystany może przyspieszać rozwój przedsiębiorstwa i zwiększać jego konkurencyjność.

Nie powinien być jednak traktowany jako sposób trwałego pokrywania strat wynikających z nierentownej działalności. Jeżeli przedsiębiorstwo przez dłuższy czas nie generuje środków wystarczających na pokrywanie kosztów, kolejne kredyty jedynie zwiększają zadłużenie i mogą prowadzić do pogłębienia problemów finansowych. Finansowanie długiem ma sens przede wszystkim wtedy, gdy istnieje realne źródło przyszłej spłaty.

Z tego względu przedsiębiorca powinien przed zaciągnięciem kredytu odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań: jaka kwota jest rzeczywiście potrzebna, na jaki cel zostanie przeznaczona, jakie przepływy pieniężne pozwolą ją spłacić oraz czy firma będzie w stanie obsługiwać zadłużenie także w przypadku pogorszenia sytuacji rynkowej. Istotne jest również pozostawienie odpowiedniej rezerwy bezpieczeństwa.

Kredyt jako źródło finansowania nie powinien być więc oceniany jednoznacznie jako korzystny albo niekorzystny. Jego wartość dla przedsiębiorstwa zależy od sposobu wykorzystania. Racjonalnie zaciągnięty kredyt może umożliwić wykonanie rentownej inwestycji, zwiększyć skalę działalności i przyczynić się do wzrostu wartości firmy. Nadmierne lub źle dopasowane zadłużenie może natomiast stać się źródłem poważnych problemów finansowych.

Szczególne znaczenie ma w tym przypadku właściwe zarządzanie strukturą kapitału. Kapitał własny zapewnia większą stabilność i nie wymaga regularnej spłaty, lecz jego pozyskanie bywa ograniczone. Kredyt zwiększa możliwości finansowe przedsiębiorstwa, ale tworzy jednocześnie zobowiązanie i koszty. Racjonalne finansowanie działalności wymaga więc znalezienia właściwych proporcji pomiędzy tymi źródłami.

Kredyt pozostaje zatem jednym z najważniejszych instrumentów finansowania przedsiębiorstw, zwłaszcza tych, które nie dysponują wystarczającą wartością własnych zasobów. Jego znaczenie jest szczególnie duże w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, gdzie możliwości pozyskiwania kapitału z rynku finansowego są bardziej ograniczone. Dostęp do finansowania bankowego może decydować o możliwości przeprowadzenia inwestycji, zwiększenia skali działalności czy przetrwania okresowego niedoboru środków pieniężnych.

Podstawą bezpiecznego wykorzystywania kredytu powinno być jednak zawsze dostosowanie wartości i okresu zadłużenia do rzeczywistych możliwości przedsiębiorstwa. Kredyt powinien finansować przedsięwzięcia zdolne do wygenerowania środków na jego późniejszą spłatę. W takim ujęciu nie jest jedynie źródłem dodatkowego kapitału, ale narzędziem zarządzania finansami, które odpowiednio stosowane może wspierać rozwój przedsiębiorstwa i poprawiać jego pozycję konkurencyjną.

[1] J. Bugajski, op. cit., s. 36.

Definicja kredytu w pracy dyplomowej

5/5 - (2 votes)

Według Natalii Gajl, poprzez kredyt należy rozumieć stosunek ekonomiczny, powstający przy przeniesieniu wartości przez jeden podmiot (zwykle jednostkę bankową) na rzecz drugiego podmiotu, w czasowe użytkowanie, na warunkach zwrotności i z reguły z obowiązkiem zapłaty procentu.[1]

Odsetki od kredytu stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy. W gospodarce rynkowej procent jest ceną kapitału kształtującą się pod wpływem popytu i podaży kapitału pożyczkowego.

Kredyt bankowy to kwota pieniędzy udostępniona przez bank na określony czas i na określonych warunkach; konkretna technologia spełniająca potrzeby finansowe określone przez pożyczkobiorcę. Pisemna umowa między bankiem a kredytobiorcą.

Kredyt to umowa dwustronna, w której jedną stroną jest bank1, a drugą kredytobiorca (np. konsument, firma). Kredyt ma charakter pieniężny – przedmiotem pożyczki są zawsze pieniądze. Kwestie kredytowe reguluje ustawa Prawo bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1376 z późn. zm.). Ten akt prawny definiuje pojęcie kredytu. Kredyt to umowa, w której bank zobowiązuje się udostępnić pożyczkobiorcy tę kwotę na określony czas.

Jednocześnie kredytobiorca zobowiązuje się do wykorzystania otrzymanych środków na warunkach określonych w umowie pożyczki, do spłaty kwoty pożyczki (wraz z odsetkami) w określonych w umowie terminach spłaty oraz do uiszczenia wszelkich opłat za udzielenie pożyczki.

Prawo bankowe określa strukturę umowy kredytowej. Każda umowa kredytu powinna mieć formę pisemną i zawierać elementy wymagane prawem.

Strony umowy kredytowej (w przypadku kredytów osobistych bank i klient indywidualny) muszą być w niej wyraźnie wskazane. Ponadto wymagane elementy każdej umowy kredytowej obejmują między innymi: kwotę i walutę kredytu, cel kredytu, warunki i termin spłaty kredytu, wysokość odsetek oraz warunki jego zmiany , charakter roszczeń z tytułu zabezpieczenia kredytu, zmiana warunków i rozwiązanie umowy.

[1] N. Gajl, Finanse i prawo finansowe, s. 353.

Gospodarcze znaczenie kredytu

5/5 - (2 votes)

Gospodarcze znaczenie kredytu polega na tym, że przenosi on towary i kapitały na osoby, które mogą ich bardziej celowo i z większym zyskiem użyć, niż dotychczasowy właściciel.[1]

Obok kredytu towarowego występuje kredyt pieniężny, który jest na ogół udzielany przez instytucje specjalnie powołane do tego celu, tj. banki.[2]

Właściwie zaciągnięty kredyt to nie tylko instrument finansowania bieżącej działalności firmy, ale także źródło finansowania inwestycji, które stają się niezbędnym elementem rozwoju każdej firmy [3].

Analizując różnego rodzaju statystyki można zauważyć, że kredyt bankowy pozostaje najpopularniejszym źródłem zewnętrznego finansowania.

Wśród fundamentalnych poglądów na wzrost gospodarczy można wyróżnić kilka hipotez, w tym te odnoszące się do establishmentu. Hipoteza ta dotyczy czynników instytucjonalnych, w których podmioty gospodarcze angażują się w działania mające istotny wpływ na inwestycje w czynniki bezpośrednie, a tym samym wzrost gospodarczy. Stąd rola kredytów bankowych dla sektorów gospodarki może mieć istotny wpływ na wzrost gospodarczy kraju.

Strategie biznesowe sektora bankowego i poszczególnych banków powinny uwzględniać perspektywy wzrostu gospodarczego. Kredyty dla sektora niefinansowego kryją w sobie wiele możliwości, ale też i zagrożeń. Przed kryzysem finansowym 2007-2009 nadmierna i lekkomyślna pożyczka (zwłaszcza na rynku subprime) była jedną z głównych przyczyn nierównowagi na rynkach finansowych.

Powszechną praktyką jest obecnie rozpoznawanie funkcjonowania państw w okresie pokryzysowym. Nadmierna i lekkomyślna polityka kredytowa prowadzona przez kraje/sektory finansowe może mieć znaczący negatywny wpływ na wzrost gospodarczy krajów.

Znaczenie kredytu w gospodarce wynika przede wszystkim z jego zdolności do przemieszczania kapitału pomiędzy podmiotami posiadającymi czasowe nadwyżki finansowe a tymi, które zgłaszają zapotrzebowanie na dodatkowe środki. W gospodarce rynkowej nie wszystkie podmioty osiągają dochody i ponoszą wydatki w tym samym czasie. Część gospodarstw domowych i przedsiębiorstw odkłada środki, podczas gdy inne potrzebują kapitału na inwestycje, zakup dóbr trwałego użytku albo finansowanie bieżącej działalności. Kredyt pozwala połączyć te dwie grupy i wykorzystać dostępne zasoby w sposób bardziej efektywny.

Banki pełnią w tym procesie rolę pośredników finansowych. Gromadzą depozyty, a następnie kierują część pozyskanych środków do kredytobiorców. Dzięki temu oszczędności, które w przeciwnym razie mogłyby pozostawać niewykorzystane, mogą zostać przeznaczone na finansowanie działalności gospodarczej. Kredyt przyczynia się więc do zwiększenia mobilności kapitału i jego przepływu do tych obszarów gospodarki, w których istnieje zapotrzebowanie na finansowanie.

Szczególne znaczenie kredytu widoczne jest w działalności przedsiębiorstw. Firma może osiągać dobre wyniki i posiadać perspektywy rozwoju, a jednocześnie nie dysponować wystarczającymi środkami własnymi do realizacji planowanych inwestycji. Konieczność oczekiwania na zgromadzenie odpowiedniego kapitału mogłaby oznaczać utratę szansy rynkowej, rezygnację z rozwoju albo opóźnienie wdrożenia nowych technologii. Kredyt umożliwia przyspieszenie takich przedsięwzięć.

Przedsiębiorstwo może dzięki kredytowi kupić maszyny, rozbudować zakład, zwiększyć moce produkcyjne, wprowadzić nowe produkty albo wejść na nowe rynki. Jeżeli inwestycja zostanie właściwie zaplanowana i okaże się rentowna, uzyskane dzięki niej przyszłe dochody pozwalają na spłatę zadłużenia, a jednocześnie prowadzą do wzrostu wartości przedsiębiorstwa.

W ten sposób kredyt może przyczyniać się do zwiększenia poziomu inwestycji w całej gospodarce. Im większe możliwości pozyskania kapitału przez przedsiębiorstwa, tym więcej przedsięwzięć może być realizowanych bez konieczności oczekiwania na pełne finansowanie ze środków własnych. Ma to szczególne znaczenie w sektorach wymagających dużych nakładów początkowych, takich jak przemysł, transport, budownictwo, energetyka czy nowoczesne technologie.

Inwestycje finansowane kredytem mogą również wpływać na wzrost produktywności. Zakup nowocześniejszych maszyn, automatyzacja procesów, informatyzacja czy modernizacja infrastruktury pozwalają często produkować więcej przy niższych kosztach jednostkowych. Przedsiębiorstwo może zwiększyć wydajność, poprawić jakość oferowanych produktów i wzmocnić swoją konkurencyjność.

Kredyt pełni także ważną funkcję w finansowaniu kapitału obrotowego. Nawet przedsiębiorstwo rentowne może okresowo doświadczać niedoboru środków pieniężnych, jeżeli wpływy ze sprzedaży pojawiają się później niż konieczność ponoszenia wydatków. Firma musi na przykład zapłacić dostawcom, wypłacić wynagrodzenia oraz uregulować podatki, zanim otrzyma należności od swoich klientów.

W takich warunkach kredyt obrotowy pozwala zachować ciągłość działalności. Bez zewnętrznego finansowania przedsiębiorstwo mogłoby zostać zmuszone do ograniczenia produkcji, zmniejszenia zapasów lub opóźniania płatności. Kredyt pomaga więc utrzymywać płynność finansową i ogranicza ryzyko zakłóceń w działalności operacyjnej.

Znaczenie kredytu jest szczególnie duże w przedsiębiorstwach sezonowych. W wielu branżach ponoszenie kosztów i uzyskiwanie przychodów nie odbywa się równomiernie przez cały rok. Przedsiębiorstwo może przez kilka miesięcy gromadzić zapasy, przygotowywać produkcję albo ponosić inne koszty, podczas gdy większość wpływów uzyskuje dopiero w określonym sezonie. Finansowanie bankowe pozwala pokonać tę czasową nierównowagę.

Kredyt wpływa również na poziom konsumpcji gospodarstw domowych. Osoby fizyczne korzystają z finansowania przede wszystkim wtedy, gdy chcą dokonać większego zakupu bez wcześniejszego zgromadzenia pełnej kwoty. Dotyczy to szczególnie mieszkań i domów, ale także samochodów, wyposażenia gospodarstwa domowego czy innych dóbr trwałych.

Z ekonomicznego punktu widzenia kredyt umożliwia przesunięcie części przyszłej konsumpcji na okres bieżący. Kredytobiorca może wcześniej skorzystać z określonego dobra, ale w przyszłości będzie musiał przeznaczać część swoich dochodów na spłatę zadłużenia. Kredyt nie tworzy więc dochodu w sensie trwałym, lecz zmienia moment, w którym dochód może zostać wykorzystany.

Wzrost dostępności kredytów konsumpcyjnych może zwiększać popyt w gospodarce. Przedsiębiorstwa sprzedają więcej towarów i usług, co może skłaniać je do zwiększenia produkcji, zatrudnienia oraz inwestycji. W ten sposób kredyt udzielany gospodarstwom domowym oddziałuje również pośrednio na sektor przedsiębiorstw.

Podobny mechanizm występuje na rynku mieszkaniowym. Dostępność kredytów hipotecznych zwiększa liczbę gospodarstw domowych zdolnych do zakupu nieruchomości. Większy popyt może przyczyniać się do wzrostu aktywności firm budowlanych, producentów materiałów budowlanych, przedsiębiorstw wykończeniowych oraz wielu innych podmiotów związanych z rynkiem nieruchomości.

Oddziaływanie kredytu na popyt oznacza jednak, że jego rozwój nie zawsze musi prowadzić wyłącznie do pozytywnych rezultatów. Jeżeli wzrost akcji kredytowej jest nadmierny, a podaż dóbr i usług nie zwiększa się odpowiednio szybko, dodatkowy popyt może prowadzić do wzrostu cen. Problem ten może być szczególnie widoczny na rynkach charakteryzujących się ograniczoną podażą, takich jak rynek nieruchomości.

Kredyt wpływa również na sposób alokacji zasobów w gospodarce. Banki, decydując o udzieleniu finansowania, dokonują selekcji przedsięwzięć i kredytobiorców. Kapitał trafia przede wszystkim do podmiotów, które spełniają określone kryteria zdolności kredytowej oraz mają szanse na terminową spłatę zobowiązań.

W idealnych warunkach mechanizm ten powinien sprzyjać kierowaniu kapitału do najbardziej efektywnych zastosowań. Przedsiębiorstwa posiadające dobre projekty inwestycyjne, stabilną sytuację finansową i wysoką zdolność do generowania dochodów powinny mieć większe możliwości uzyskania finansowania. Kredyt może wówczas wspierać rozwój tych podmiotów, które są w stanie najlepiej wykorzystać powierzony im kapitał.

W praktyce proces ten jest bardziej skomplikowany. Bank nie posiada pełnej wiedzy na temat przyszłości przedsiębiorstwa. Może ocenić jego dotychczasowe wyniki, plany i zabezpieczenia, ale nie może mieć całkowitej pewności, że inwestycja zakończy się powodzeniem. Działalność kredytowa zawsze wiąże się więc z ryzykiem.

Z tego względu gospodarcze znaczenie kredytu należy rozpatrywać równocześnie z problemem odpowiedzialnego zarządzania ryzykiem. Zbyt restrykcyjna polityka kredytowa może ograniczać dostęp do kapitału nawet przedsiębiorstwom posiadającym dobre perspektywy rozwoju. Z kolei nadmiernie liberalne udzielanie kredytów może prowadzić do finansowania projektów nieefektywnych i nadmiernego zadłużenia klientów.

Szczególne konsekwencje może mieć szybki wzrost kredytów w okresach dobrej koniunktury. Optymistyczne oczekiwania dotyczące przyszłości mogą prowadzić zarówno banki, jak i kredytobiorców do niedoszacowania ryzyka. Przedsiębiorstwa zaciągają coraz większe zobowiązania, gospodarstwa domowe zwiększają zadłużenie, a banki łagodzą wymagania dotyczące finansowania.

Jeżeli następnie sytuacja gospodarcza ulegnie pogorszeniu, część kredytobiorców może mieć problemy ze spłatą zobowiązań. Wzrost bezrobocia, spadek przychodów przedsiębiorstw, obniżenie cen aktywów albo wzrost kosztów finansowania mogą prowadzić do zwiększenia liczby kredytów zagrożonych.

Doświadczenia kryzysu finansowego lat 2007–2009 pokazały, że skutki nadmiernej ekspansji kredytowej mogą wykraczać daleko poza relacje pomiędzy pojedynczym bankiem i kredytobiorcą. Problemy związane z jakością portfela kredytowego mogą wpływać na stabilność całego sektora finansowego, a następnie przenosić się na gospodarkę realną.

Jeżeli banki ponoszą znaczne straty kredytowe, mogą ograniczać dalsze finansowanie przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Powstaje wtedy sytuacja, w której nawet podmioty znajdujące się w dobrej kondycji mają trudniejszy dostęp do kapitału. Ograniczenie kredytowania prowadzi do zmniejszenia inwestycji i konsumpcji, co może dodatkowo pogłębiać spowolnienie gospodarcze.

Może więc wystąpić swoiste sprzężenie zwrotne. Pogorszenie koniunktury zwiększa problemy kredytobiorców, problemy kredytobiorców powodują straty banków, a banki ograniczają finansowanie, co jeszcze bardziej osłabia aktywność gospodarczą. Z tego względu stabilność sektora bankowego ma duże znaczenie dla przebiegu całego cyklu koniunkturalnego.

Kredyt jest jednocześnie jednym z kanałów oddziaływania polityki pieniężnej na gospodarkę. Zmiany poziomu stóp procentowych wpływają na koszt finansowania bankowego. Jeżeli kredyt staje się droższy, część gospodarstw domowych ogranicza zadłużenie, a przedsiębiorstwa mogą rezygnować z mniej rentownych inwestycji. Popyt na kredyt maleje, co może prowadzić do ograniczenia tempa wzrostu konsumpcji i inwestycji.

Przy niższych kosztach finansowania sytuacja może wyglądać odwrotnie. Większa liczba inwestycji staje się ekonomicznie opłacalna, a gospodarstwa domowe mogą być bardziej skłonne do finansowania większych zakupów kredytem. Zmienia się więc wielkość popytu na środki finansowe i tempo aktywności gospodarczej.

Znaczenie kredytu zależy również od fazy cyklu koniunkturalnego. W okresie ekspansji zapotrzebowanie na finansowanie zwykle rośnie, ponieważ przedsiębiorstwa zwiększają produkcję i inwestycje, a konsumenci są bardziej skłonni do dokonywania większych zakupów. W okresie spowolnienia popyt na kredyt może maleć, a banki stają się bardziej ostrożne w ocenie ryzyka.

Kredyt może również wspierać powstawanie nowych przedsiębiorstw. Założenie firmy często wymaga nakładów na zakup wyposażenia, wynajem lub zakup lokalu, stworzenie zapasów oraz finansowanie pierwszego okresu działalności. Właściciel nie zawsze dysponuje kapitałem wystarczającym do pokrycia wszystkich tych wydatków. Finansowanie zewnętrzne może więc umożliwić rozpoczęcie przedsięwzięcia, które bez dostępu do kredytu nie zostałoby zrealizowane.

Jednocześnie finansowanie młodych przedsiębiorstw jest dla banków bardziej ryzykowne, ponieważ takie podmioty nie posiadają długiej historii finansowej. Właśnie dlatego dostęp do kredytu może być dla nich ograniczony, szczególnie jeżeli nie posiadają majątku mogącego stanowić zabezpieczenie.

Duże znaczenie kredyt ma także dla sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Podmioty te zazwyczaj mają mniejsze możliwości pozyskania kapitału poprzez emisję akcji lub obligacji, dlatego finansowanie bankowe odgrywa w ich strukturze kapitałowej szczególną rolę. Dostęp do kredytu może decydować o możliwości zwiększenia skali działalności, zakupu nowoczesnego wyposażenia czy realizacji większego zamówienia.

Kredyt wpływa również na zatrudnienie. Inwestycja sfinansowana przez bank może wymagać zatrudnienia dodatkowych pracowników zarówno w przedsiębiorstwie korzystającym z finansowania, jak i u jego dostawców. Wzrost aktywności inwestycyjnej może więc pośrednio zwiększać popyt na pracę.

Nie każda inwestycja prowadzi jednak do wzrostu zatrudnienia. Finansowanie automatyzacji może na przykład zmniejszać zapotrzebowanie na niektóre rodzaje pracy, a jednocześnie zwiększać popyt na pracowników posiadających inne kwalifikacje. Kredyt wpływa więc nie tylko na liczbę miejsc pracy, ale również na strukturę zatrudnienia.

Istotne jest także oddziaływanie kredytu na konkurencyjność gospodarki. Przedsiębiorstwa posiadające dostęp do finansowania mogą szybciej modernizować technologie, wprowadzać innowacje i zwiększać skalę działalności. Jeżeli kapitał jest kierowany do efektywnych przedsiębiorstw, może to przyczyniać się do wzrostu produktywności oraz poprawy pozycji krajowych firm na rynkach zagranicznych.

Jednocześnie nadmierne zadłużenie może ograniczać przyszłą zdolność przedsiębiorstw do inwestowania. Firma przeznaczająca znaczną część przepływów pieniężnych na spłatę istniejących kredytów ma mniej środków dostępnych na nowe przedsięwzięcia. Zbyt duży poziom długu może więc początkowo przyspieszać rozwój, a następnie stać się czynnikiem go ograniczającym.

Podobne zjawisko może występować w gospodarstwach domowych. Kredyt zwiększa bieżące możliwości konsumpcyjne, ale jego spłata obciąża przyszłe dochody. Jeżeli zadłużenie jest zbyt wysokie, znaczna część wynagrodzenia musi być przeznaczana na raty, co ogranicza bieżącą konsumpcję i możliwość tworzenia oszczędności.

Gospodarcze znaczenie kredytu ma więc charakter dwoisty. Z jednej strony finansowanie bankowe przyspiesza przepływ kapitału, wspiera inwestycje, zwiększa popyt i ułatwia prowadzenie działalności gospodarczej. Z drugiej strony niewłaściwie prowadzona polityka kredytowa może sprzyjać nadmiernemu zadłużeniu, wzrostowi cen aktywów oraz powstawaniu nierównowagi finansowej.

Podstawowe znaczenie ma zatem nie sama wielkość kredytu w gospodarce, lecz sposób jego wykorzystania. Kredyt przeznaczony na rentowne przedsięwzięcia zwiększające zdolności produkcyjne może przyczyniać się do trwałego wzrostu gospodarczego. Kredyt finansujący nieefektywne inwestycje lub nadmierną konsumpcję może natomiast prowadzić do wzrostu zadłużenia bez odpowiedniego zwiększenia przyszłych dochodów.

Równie ważna jest jakość procesu kredytowego. Bank powinien oceniać nie tylko bieżącą wypłacalność klienta, ale również źródło przyszłej spłaty, charakter finansowanego przedsięwzięcia i odporność kredytobiorcy na pogorszenie warunków gospodarczych. Odpowiedzialna polityka kredytowa ma więc znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa pojedynczej instytucji finansowej, ale również dla stabilności całej gospodarki.

Kredyt powinien być postrzegany jako instrument umożliwiający bardziej efektywne wykorzystanie kapitału. Jego istotą jest udostępnienie środków temu podmiotowi, który w danym momencie może wykorzystać je produktywnie, a następnie zwrócić wraz z wynagrodzeniem dla kredytodawcy. W ten sposób dochodzi do połączenia oszczędności jednej grupy uczestników rynku z potrzebami inwestycyjnymi i konsumpcyjnymi innej.

Gospodarcze znaczenie kredytu nie ogranicza się więc do stosunku prawnego pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Każda większa decyzja kredytowa może wywoływać dalsze skutki w gospodarce. Kredyt inwestycyjny prowadzi do zakupów maszyn i usług, kredyt obrotowy umożliwia realizację produkcji, a kredyt konsumpcyjny zwiększa popyt na określone dobra.

Skala tych procesów powoduje, że działalność kredytowa banków wpływa na poziom inwestycji, konsumpcji, produkcji, zatrudnienia i cen. Jest tym samym jednym z ważniejszych mechanizmów funkcjonowania współczesnej gospodarki rynkowej.

Kredyt spełnia swoją pozytywną rolę przede wszystkim wtedy, gdy jest udzielany w sposób odpowiedzialny i trafia do podmiotów posiadających rzeczywistą zdolność do wykorzystania oraz spłaty otrzymanych środków. W takich warunkach może wspierać wzrost gospodarczy, przyspieszać modernizację przedsiębiorstw i zwiększać efektywność wykorzystania oszczędności. Jeżeli jednak rozwój kredytowania zostanie oderwany od rzeczywistej zdolności kredytobiorców do obsługi zadłużenia, ten sam mechanizm może stać się źródłem poważnych problemów dla banków, przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i całej gospodarki.

[1] Gutenberg, Encyklopedia powszechna, KURPISZ, Poznań 1994, s. 159.

[2] J. Bugajski, Kredytowa działalność PKO BP i zarządzanie finansami, Olympus, Centrum Edukacji i Rozwoju Biznesu, Warszawa 1995, s.36.

[3] Z. Korzeb, Kredyty bankowe dla przedsiębiorców, [w:] J. Koleśnik (red.), Bankowość detaliczna., Wydawnictwo Difin, Warszawa 2016, s. 140

Rodzaje kredytów

5/5 - (2 votes)

Istnieją kredyty:

  • kredyt obiegowy – udzielony na krótki czas celem ułatwienia wymiany towarów;
  • kredyt konsumpcyjny – na cele konsumpcji;
  • kredyt produktywny – na cele wytwórczości;
  • kredyt osobisty – polegający na zaufaniu wierzyciela do osoby dłużnika i jego sytuacji majątkowej;
  • kredyt rzeczowy – gdy wierzyciel zabezpiecza się pewnym rzeczowym prawem na pewnym przedmiocie;
  • kredyt hipoteczny – przy którym wierzyciel ma prawo zastawu na nieruchomości;
  • przy kredycie rolniczym rozróżniamy między innymi kredyt zaciągnięty na nabycie lub otrzymanie posiadłości i kredyt melioracyjny na zwiększenie dochodowości gruntu.

Podział kredytów może być dokonywany według wielu różnych kryteriów. Wynika to z dużego zróżnicowania potrzeb kredytobiorców oraz sposobów, w jakie banki i inne instytucje finansowe dostosowują swoje produkty do określonych celów gospodarczych. Innego rodzaju finansowania potrzebuje przedsiębiorstwo, które chce pokryć bieżące koszty działalności, innego gospodarstwo domowe planujące zakup mieszkania, a jeszcze innego rolnik inwestujący w modernizację gospodarstwa. Poszczególne rodzaje kredytów różnią się więc przeznaczeniem, okresem spłaty, sposobem zabezpieczenia, wysokością oprocentowania oraz zakresem ryzyka ponoszonego przez kredytodawcę.

Jednym z tradycyjnych rodzajów kredytu jest kredyt obiegowy. Jego zasadniczym celem jest ułatwianie obrotu gospodarczego i finansowanie krótkotrwałych potrzeb związanych z wymianą towarów. Kredyt taki może być wykorzystywany na przykład w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo musi zapłacić dostawcy za towar, zanim uzyska pieniądze ze sprzedaży własnych produktów. Pozwala więc zachować ciągłość działalności i pokryć czasową lukę pomiędzy momentem poniesienia wydatków a uzyskaniem wpływów.

Kredyt obiegowy ma zwykle charakter krótkoterminowy. Jego spłata następuje z wpływów uzyskiwanych w wyniku bieżącej działalności gospodarczej. Może więc służyć finansowaniu zakupu materiałów, surowców, towarów handlowych, a także innych składników majątku obrotowego. Jego funkcją nie jest zasadniczo finansowanie długotrwałych inwestycji, lecz umożliwienie sprawnego przebiegu procesu produkcji i sprzedaży.

Duże znaczenie ma również kredyt konsumpcyjny. Jest on przeznaczony na finansowanie wydatków gospodarstw domowych i osób fizycznych, które nie są bezpośrednio związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Może służyć zakupowi samochodu, sprzętu gospodarstwa domowego, wyposażenia mieszkania, finansowaniu remontu, wypoczynku, kształcenia czy innych potrzeb osobistych.

Kredyt konsumpcyjny umożliwia dokonanie zakupu przed zgromadzeniem pełnej kwoty środków własnych. W praktyce oznacza przesunięcie części przyszłej konsumpcji na okres bieżący. Kredytobiorca otrzymuje możliwość korzystania z określonego dobra wcześniej, ale w kolejnych miesiącach lub latach musi przeznaczać część dochodów na spłatę zobowiązania.

Z punktu widzenia całej gospodarki kredyt konsumpcyjny może zwiększać popyt na towary i usługi. Większa dostępność finansowania może prowadzić do wzrostu sprzedaży przedsiębiorstw, a w konsekwencji do zwiększenia produkcji i zatrudnienia. Nadmierny rozwój kredytów konsumpcyjnych może jednak powodować wzrost zadłużenia gospodarstw domowych, dlatego szczególnego znaczenia nabiera właściwa ocena zdolności kredytowej klienta.

Kolejnym rodzajem jest kredyt produktywny. Jego przeznaczeniem jest finansowanie działalności przynoszącej lub mającej przynosić dochód. Kredyt taki może być wykorzystywany przez przedsiębiorstwa na zakup maszyn, urządzeń, surowców, zwiększenie produkcji, modernizację zakładu albo realizację nowych projektów gospodarczych.

Najważniejszą cechą kredytu produktywnego jest to, że finansowane za jego pomocą środki powinny służyć stworzeniu warunków do osiągania przyszłych przychodów. W przeciwieństwie do kredytu konsumpcyjnego nie jest on przeznaczony bezpośrednio na zaspokojenie potrzeb osobistych, lecz na działalność o charakterze gospodarczym.

Jeżeli przedsiębiorstwo wykorzysta kredyt produktywny efektywnie, zwiększone przychody powinny umożliwić jego spłatę. Z tego względu bank analizuje nie tylko dotychczasową sytuację finansową kredytobiorcy, lecz również cel finansowania i możliwość osiągnięcia przewidywanych efektów ekonomicznych.

W przypadku kredytu przeznaczonego na zakup nowej linii produkcyjnej bank może więc badać, czy przedsiębiorstwo posiada rynek zbytu dla zwiększonej produkcji, czy prognozowane przychody są realistyczne oraz czy przedsiębiorstwo będzie w stanie obsługiwać zadłużenie także w przypadku mniej korzystnego przebiegu inwestycji.

Kolejny podział dotyczy sposobu zabezpieczenia wierzytelności. Kredyt osobisty opiera się przede wszystkim na zaufaniu kredytodawcy do kredytobiorcy, jego sytuacji majątkowej, dochodach oraz dotychczasowej wiarygodności. Kredytodawca ocenia, czy dana osoba lub przedsiębiorstwo posiada wystarczające możliwości regulowania zobowiązania bez konieczności ustanawiania szczególnie silnego zabezpieczenia rzeczowego.

Współcześnie podstawą takiego zaufania jest przede wszystkim analiza zdolności kredytowej. Bank sprawdza wysokość i stabilność dochodów, poziom zadłużenia, historię spłaty wcześniejszych zobowiązań oraz inne informacje pozwalające określić prawdopodobieństwo terminowej spłaty.

W przypadku przedsiębiorstw oceniane są między innymi wyniki finansowe, płynność, rentowność, poziom zadłużenia, struktura majątku i perspektywy działalności. Znaczenie może mieć również długość funkcjonowania firmy oraz jej dotychczasowa współpraca z bankiem.

Kredyt osobisty nie oznacza więc całkowitego braku oceny ryzyka. Przeciwnie, jest udzielany wtedy, gdy sytuacja kredytobiorcy pozwala bankowi uznać, że prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania jest odpowiednio niskie.

Odmienny charakter ma kredyt rzeczowy. W tym przypadku podstawowym elementem ograniczającym ryzyko wierzyciela jest ustanowienie określonego prawa na składniku majątku kredytobiorcy lub innej osoby. W razie braku spłaty wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z przedmiotu zabezpieczenia na zasadach określonych prawem.

Przedmiotem zabezpieczenia mogą być między innymi nieruchomości, maszyny, pojazdy, papiery wartościowe lub inne składniki majątku posiadające odpowiednią wartość. Dla banku istotne jest nie tylko to, ile dany przedmiot jest wart w chwili udzielenia kredytu, lecz także to, czy w razie potrzeby będzie można go sprzedać i odzyskać część lub całość należności.

Jednym z najbardziej znanych przykładów kredytu zabezpieczonego rzeczowo jest kredyt hipoteczny. Jego charakterystyczną cechą jest ustanowienie hipoteki na nieruchomości. Hipoteka daje wierzycielowi zabezpieczenie na określonym składniku majątku i pozwala dochodzić zaspokojenia z nieruchomości w przypadku niewykonywania zobowiązania przez kredytobiorcę.

Kredyty hipoteczne są zazwyczaj udzielane na stosunkowo długi okres i na wysokie kwoty. Najczęściej kojarzą się z zakupem mieszkania lub domu, ale mogą być wykorzystywane także do innych celów związanych z nieruchomościami. Długi okres spłaty wynika między innymi z wysokiej wartości finansowanego dobra oraz z konieczności rozłożenia obciążenia kredytobiorcy na wiele lat.

W przypadku kredytu hipotecznego bank analizuje zarówno sytuację finansową kredytobiorcy, jak i wartość oraz stan prawny nieruchomości. Sama nieruchomość nie zastępuje zdolności kredytowej. Kredyt powinien być spłacany przede wszystkim z dochodów klienta, a hipoteka stanowi dodatkowe zabezpieczenie na wypadek problemów ze spłatą.

Wartość nieruchomości może się zmieniać, dlatego bank bierze pod uwagę ryzyko spadku jej ceny. Znaczenie ma również lokalizacja, stan techniczny i możliwość sprzedaży. Nieruchomość położona na atrakcyjnym rynku może być łatwiej zbywalna niż obiekt o nietypowym przeznaczeniu lub znajdujący się w miejscu, gdzie popyt jest niewielki.

Osobną grupę stanowią kredyty rolnicze. Ich specyfika wynika z charakteru działalności rolniczej, która w dużym stopniu zależy od cyklu produkcyjnego, warunków pogodowych, sezonowości oraz cen produktów rolnych. Rolnik często ponosi znaczną część kosztów jeszcze przed uzyskaniem przychodu ze sprzedaży płodów rolnych lub produktów pochodzenia zwierzęcego.

Kredyt rolniczy może mieć charakter bieżący albo inwestycyjny. W pierwszym przypadku służy finansowaniu zakupu nawozów, materiału siewnego, pasz, paliwa czy innych kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa. Spłata następuje zwykle po uzyskaniu wpływów ze sprzedaży produkcji.

Kredyt inwestycyjny w rolnictwie może natomiast służyć zakupowi ziemi, maszyn rolniczych, budowie budynków gospodarczych, modernizacji gospodarstwa, rozwojowi hodowli czy wdrażaniu nowych technologii produkcji.

Szczególnym rodzajem finansowania rolnictwa są kredyty związane z nabyciem lub powiększeniem gospodarstwa. Zakup ziemi wymaga zazwyczaj znacznego kapitału, dlatego kredyt może umożliwić rolnikowi zwiększenie powierzchni gospodarstwa i skali produkcji.

Innym przykładem jest kredyt melioracyjny. Jego celem jest finansowanie działań prowadzących do poprawy warunków gospodarowania na gruntach. Melioracja może obejmować rozwiązania związane z regulowaniem stosunków wodnych, odwadnianiem lub nawadnianiem terenów i innymi pracami wpływającymi na możliwość bardziej efektywnego wykorzystania ziemi.

Dzięki takim inwestycjom możliwe może być zwiększenie plonów, poprawa jakości produkcji oraz ograniczenie strat wynikających z niekorzystnych warunków wodnych. Kredyt melioracyjny ma więc charakter produktywny, ponieważ jego celem jest zwiększenie dochodowości gospodarstwa w przyszłości.

Kredyty można dzielić także według okresu spłaty. Wyróżnia się kredyty krótkoterminowe, średnioterminowe i długoterminowe. Granice pomiędzy tymi kategoriami mogą być określane odmiennie w zależności od przyjętej klasyfikacji, ale zasadniczy podział opiera się na czasie, przez jaki bank udostępnia kredytobiorcy kapitał.

Kredyty krótkoterminowe służą zazwyczaj finansowaniu bieżących potrzeb. Przedsiębiorstwa wykorzystują je do finansowania zapasów, należności lub sezonowych wydatków. Cechuje je relatywnie krótki okres zwrotu środków i zwykle powiązanie ze środkami obrotowymi.

Kredyty długoterminowe są natomiast bardziej odpowiednie do finansowania inwestycji, których efekty pojawiają się stopniowo. Zakup nieruchomości, budowa hali produkcyjnej czy modernizacja dużego zakładu wymagają czasu, zanim zaczną generować odpowiednie dochody. Zbyt krótki termin spłaty powodowałby nadmierne obciążenie finansowe kredytobiorcy.

Podziału kredytów można dokonywać również według waluty. Kredyt może być udzielony w walucie krajowej albo w walucie obcej. W przypadku finansowania walutowego dochodzi dodatkowo ryzyko kursowe, ponieważ zmiany kursów walut mogą wpływać na wysokość zobowiązania wyrażonego w walucie, w której kredytobiorca osiąga dochody.

Jeżeli przedsiębiorstwo osiąga przychody w tej samej walucie, w której zaciągnęło kredyt, część ryzyka kursowego może być ograniczona. Większe zagrożenie występuje wtedy, gdy zobowiązanie jest denominowane w walucie obcej, a dochody kredytobiorcy uzyskiwane są w walucie krajowej.

Kolejnym kryterium jest sposób wykorzystania środków. Można wyróżnić kredyty celowe, w których bank określa przeznaczenie finansowania, oraz kredyty pozostawiające kredytobiorcy większą swobodę wykorzystania środków. Przy kredycie inwestycyjnym bank może wymagać przedstawienia dokumentów potwierdzających, że środki zostały przeznaczone na wskazany w umowie cel.

W praktyce spotykane są również kredyty w rachunku bieżącym. Przedsiębiorstwo otrzymuje wówczas możliwość wykorzystania środków ponad aktualny stan własnego rachunku do wysokości ustalonego limitu. Każdy wpływ na rachunek zmniejsza zadłużenie, a następnie kredytobiorca może ponownie korzystać z dostępnego limitu.

Rozwiązanie to jest szczególnie wygodne przy finansowaniu zmiennych potrzeb bieżących. Przedsiębiorca nie musi zaciągać osobnego kredytu za każdym razem, gdy przez kilka dni lub tygodni brakuje mu środków na pokrycie wydatków.

Innym rozwiązaniem może być kredyt odnawialny, w którym po spłacie wykorzystanej części środków dostępny limit zostaje ponownie zwiększony. Jest to forma elastycznego finansowania, szczególnie przydatna dla podmiotów posiadających regularne, lecz nierównomierne przepływy pieniężne.

Kredyty można również różnicować ze względu na sposób spłaty. Zobowiązanie może być spłacane jednorazowo albo w ratach. Raty mogą mieć charakter równy lub malejący. W przypadku rat równych kredytobiorca płaci w poszczególnych okresach zbliżoną całkowitą kwotę, choć zmieniają się proporcje części kapitałowej i odsetkowej. Przy ratach malejących część kapitałowa może pozostawać stała, natomiast wraz ze zmniejszaniem zadłużenia maleje kwota naliczanych odsetek.

Istotne jest także oprocentowanie kredytu. Może być ono stałe przez określony okres albo zmienne. Oprocentowanie zmienne oznacza, że wysokość kosztów finansowania może się zmieniać wraz ze zmianami parametrów rynkowych lub innych wskaźników określonych w umowie.

Różnorodność rodzajów kredytów sprawia, że kredytobiorca może stosunkowo precyzyjnie dopasować finansowanie do własnych potrzeb. Nie oznacza to jednak, że każdy rodzaj kredytu jest równie odpowiedni w każdej sytuacji. Finansowanie powinno być dostosowane do celu, okresu wykorzystania środków oraz źródeł przyszłej spłaty.

Przykładowo finansowanie wieloletniej inwestycji krótkoterminowym kredytem może prowadzić do problemów z płynnością, ponieważ termin spłaty może nadejść wcześniej, niż inwestycja zacznie przynosić pełne korzyści. Z kolei wykorzystanie długoterminowego finansowania do pokrywania krótkotrwałych potrzeb może nie być ekonomicznie uzasadnione.

Każdy rodzaj kredytu wiąże się także z ryzykiem zarówno po stronie banku, jak i kredytobiorcy. Bank ryzykuje, że środki nie zostaną zwrócone, natomiast kredytobiorca zobowiązuje się do ponoszenia kosztów i spłaty zadłużenia niezależnie od tego, czy wykorzystanie kredytu przyniosło oczekiwane rezultaty.

Z tego względu właściwy wybór rodzaju kredytu powinien uwzględniać wysokość zobowiązania, termin spłaty, oprocentowanie, prowizje, zabezpieczenia oraz możliwość wcześniejszej spłaty. W przedsiębiorstwach szczególnie istotne jest także dopasowanie rat do przewidywanych przepływów pieniężnych.

Rodzaje kredytów można więc klasyfikować na wiele sposobów, przy czym poszczególne kryteria wzajemnie się przenikają. Jeden kredyt może być jednocześnie długoterminowy, inwestycyjny, produktywny i zabezpieczony hipotecznie. Kredyt dla przedsiębiorstwa może natomiast mieć charakter krótkoterminowy, obiegowy i być wykorzystywany w rachunku bieżącym.

Podstawowym celem wszystkich tych form pozostaje udostępnienie kredytobiorcy kapitału na określony czas, przy jednoczesnym obowiązku jego zwrotu wraz z ustalonym wynagrodzeniem dla kredytodawcy. Różnorodność kredytów wynika natomiast z konieczności dostosowania warunków finansowania do bardzo różnych potrzeb osób fizycznych, przedsiębiorstw, rolników i innych uczestników gospodarki.

Co to jest kredyt?

5/5 - (2 votes)

Przez pojęcie „kredyt” rozumiemy upoważnienie do używania cudzych dóbr (towarów, pieniędzy), udzielone na podstawie przeświadczenia, że korzystający z kredytu spełni wypływające z kredytu zobowiązania. Rozróżniamy kredyt publiczny i prywatny. Kredyt publiczny jest to kredyt, który zaciągają osoby o charakterze publicznoprawnym (gmina, państwo) lub publiczne instytucje finansowe. Kredyt może mieć formę pożyczki lub przed przedłużeniem terminu zapłaty ceny kupna. Może być kredytem bezprocentowym lub oprocentowanym. Informacje o tym można znaleźć w dobrych pracach dyplomowych.

Termin kredyt pochodzi od łacińskiego słowa credere i oznacza ufać, wierzyć. Kredyt oznacza zatem udostępnianie aktywów w zaufaniu. Dokładna definicja kredytu, którą należy stosować w Polsce zawarta jest w ustawie Prawo bankowe i pozwoli zrozumieć, do czego dokładnie taki obowiązek się odnosi.

Jaka jest różnica między kredytem a pożyczką?

Kredyt i pożyczka to wspólne synonimy. Jednak biorąc pod uwagę zasady, istnieją dwa różne terminy. Zasady udzielania kredytu regulują Ustawa Prawo bankowe i Ustawa o kredycie konsumenckim, a do pożyczki odnoszą się Kodeks Cywilny i Ustawa o kredycie konsumenckim. Czym te dwa rodzaje kredytu różnią się w praktyce?

Przedmiotem kredytu są początkowo tylko pieniądze, a przedmiotem pożyczki może nie być tylko gotówka (możemy pożyczyć rzeczy materialne, np. samochód).

Kredytu udziela tylko przedsiębiorca, który robi to w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (np. bank) według tzw. H. na cel określony we wniosku kredytowym. Z drugiej strony pożyczka może być udzielona przez firmę lub osobę fizyczną i wykorzystana przez pożyczkobiorcę na dowolny cel. W rezultacie pożyczkodawca ma prawo kontrolować wykorzystanie pożyczki, a pożyczkodawca nie.

Dodatkowo umowa kredytu powinna być zawarta w formie pisemnej; umowa pożyczki poniżej 1000 zł nie ma tego rygoru. Kredyt jest oprocentowany, a pożyczka nie musi ponosić żadnych kosztów.

Kredyt jest jednym z najważniejszych instrumentów współczesnego systemu finansowego. Korzystają z niego zarówno gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, jak i inne podmioty potrzebujące dodatkowych środków na finansowanie określonych wydatków. Jego podstawowa istota pozostaje niezmienna: jedna strona czasowo udostępnia drugiej określoną wartość, oczekując jej zwrotu w przyszłości na wcześniej ustalonych warunkach. W przypadku kredytu bankowego przedmiotem tego stosunku są środki pieniężne udostępniane kredytobiorcy przez bank.

Samo pochodzenie słowa „kredyt” dobrze oddaje istotę tej konstrukcji. Łacińskie credere oznacza wierzyć lub ufać. Historycznie udzielenie kredytu było więc ściśle związane z przekonaniem wierzyciela, że dłużnik w przyszłości wywiąże się ze swojego zobowiązania. Element zaufania pozostaje obecny również we współczesnej bankowości, choć nie ma już wyłącznie osobistego charakteru. Bank nie opiera decyzji na przekonaniu pracownika o uczciwości klienta, lecz przeprowadza sformalizowaną ocenę jego zdolności kredytowej i ryzyka związanego z finansowaniem.

Kredyt można więc rozumieć jako czasowe udostępnienie kredytobiorcy określonych środków pieniężnych, które powinny zostać zwrócone zgodnie z warunkami umowy. Kredytobiorca otrzymuje możliwość wykorzystania kapitału, którego w danym momencie nie posiada, natomiast bank uzyskuje wynagrodzenie związane z udostępnieniem środków i ponoszonym ryzykiem.

W gospodarce kredyt pozwala przezwyciężyć różnice występujące pomiędzy momentem uzyskiwania dochodów a momentem ponoszenia wydatków. Gospodarstwo domowe może potrzebować mieszkania wiele lat wcześniej, niż byłoby w stanie zgromadzić środki odpowiadające jego pełnej cenie. Przedsiębiorstwo może z kolei potrzebować nowej maszyny już dzisiaj, chociaż kapitał pozwalający na jej zakup z wypracowanych zysków zgromadziłoby dopiero za kilka lat. Kredyt umożliwia zrealizowanie takich potrzeb wcześniej.

Nie oznacza to jednak, że kredyt tworzy dodatkowy dochód dla kredytobiorcy. Otrzymane środki mają charakter zwrotny. Możliwości finansowe klienta zwiększają się w momencie uruchomienia kredytu, lecz w kolejnych okresach część jego dochodów musi zostać przeznaczona na spłatę zobowiązania. Kredyt powoduje więc w dużej mierze przesunięcie możliwości dokonywania wydatków w czasie.

Dobrym przykładem jest kredyt mieszkaniowy. Gospodarstwo domowe nie posiadające kilkuset tysięcy złotych oszczędności może kupić nieruchomość dzięki finansowaniu bankowemu. Otrzymuje w ten sposób możliwość korzystania z mieszkania natychmiast, ale jednocześnie przez kolejne lata część uzyskiwanych dochodów przeznacza na raty kapitałowe i odsetki. Kredyt pozwala więc wyprzedzić proces gromadzenia własnego kapitału.

Podobny mechanizm działa w przedsiębiorstwie. Firma może zaciągnąć kredyt inwestycyjny i kupić urządzenia pozwalające zwiększyć produkcję. Jeżeli inwestycja jest prawidłowo zaplanowana, dodatkowe przychody osiągane dzięki nowym urządzeniom powinny umożliwić obsługę zadłużenia. Kredyt przyspiesza wówczas rozwój przedsiębiorstwa, ponieważ pozwala przeprowadzić inwestycję wcześniej, niż byłoby to możliwe wyłącznie przy wykorzystaniu środków własnych.

Kredyt bankowy

W polskim systemie prawnym szczególne znaczenie ma umowa kredytu uregulowana przepisami Prawa bankowego. Jej charakterystyczną cechą jest zobowiązanie banku do oddania do dyspozycji kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych na ustalony czas i cel. Kredytobiorca zobowiązuje się natomiast wykorzystywać środki zgodnie z warunkami umowy, zwrócić wykorzystany kredyt oraz zapłacić należne odsetki i przewidziane umową opłaty.

Cel kredytu może odgrywać bardzo ważną rolę. Bank może udzielić przedsiębiorstwu kredytu na zakup określonej maszyny, budowę hali produkcyjnej albo finansowanie bieżącego kapitału obrotowego. W przypadku kredytu hipotecznego środki mogą być związane z zakupem konkretnej nieruchomości. Przeznaczenie kredytu jest w takich sytuacjach jednym z elementów ocenianych przez kredytodawcę.

Bank może również kontrolować sposób wykorzystania udostępnionych środków. Ma to szczególne znaczenie przy finansowaniu przedsiębiorstw. Jeżeli kredyt został przyznany na określoną inwestycję, bank może oczekiwać dokumentów potwierdzających prawidłowe wykorzystanie kapitału. Jest to jeden z elementów odróżniających klasyczny kredyt bankowy od zwykłej pożyczki.

Warunkiem uzyskania kredytu jest zasadniczo pozytywna ocena możliwości jego spłaty. Bank nie powinien udostępniać pieniędzy wyłącznie dlatego, że klient deklaruje gotowość ich zwrotu. Konieczna jest analiza sytuacji ekonomicznej kredytobiorcy.

W przypadku osoby fizycznej znaczenie mają między innymi wysokość i stabilność dochodów, posiadane zobowiązania, koszty utrzymania oraz dotychczasowa historia obsługi zadłużenia. Przy kredytowaniu przedsiębiorstwa analiza jest bardziej rozbudowana i może obejmować przychody, koszty, rentowność, poziom zadłużenia, płynność finansową, strukturę majątku i prognozy dotyczące przyszłej działalności.

Bank interesuje przede wszystkim odpowiedź na pytanie, czy kredytobiorca będzie w stanie regulować raty w terminach wynikających z umowy. Wartościowy majątek może stanowić dodatkowe zabezpieczenie, lecz podstawowym źródłem spłaty powinny pozostawać dochody klienta.

Do czego służy kredyt?

Kredyty mogą służyć bardzo różnym celom. Osoby fizyczne wykorzystują je między innymi do zakupu nieruchomości, samochodów, wyp